Học sinh trải nghiệm di sản: Tạo ý thức gìn giữ, ứng xử đúng đắn
Học sinh tham gia chương trình trải nghiệm di sản tại Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội)
Theo đánh giá của Bộ Giáo dục - Đào tạo, giáo dục di sản từng bước trở thành yêu cầu, nhiệm vụ và động lực đối với các trường phổ thông, góp phần quan trọng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở Việt Nam. Giáo viên và học sinh cũng đang từng bước được tiếp cận các di sản để có cách nhìn và ứng xử đúng di sản, biết cách sử dụng di sản thích ứng với cuộc sống hiện tại, phát huy được giá trị của nó trong hiện tại và tương lai.
Tại Hà Nội, nhiều năm trở lại đây, nhiều trường học tổ chức cho học sinh tham gia chương trình trải nghiệm di sản văn hóa tại Hoàng thành Thăng Long, thành Cổ Loa, Văn Miếu Quốc Tử Giám. Tại cuộc sơ kết “Chương trình giáo dục di sản tại Hà Nội gần đây cho thấy, hơn 19.000 học sinh Thủ đô tham quan tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long và Khu di tích Cổ Loa chỉ sau 1 năm từ các chương trình giáo dục trải nghiệm di sản. Ngoài ra, số lượng học sinh tham quan tự do ở cả hai di tích này đạt khoảng 100.000 lượt. Để giáo dục di sản không còn là việc tự phát của mỗi nhà trường, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội và Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội ký thỏa thuận hợp tác triển khai Chương trình giáo dục di sản trong các trường học. Lần đầu, nội dung giáo dục di sản cho học sinh Thủ đô được đưa vào chương trình học tập một cách có hệ thống, khoa học, phù hợp với từng lứa tuổi.
Nhiều trường THPT tại tỉnh Phú Thọ cũng đưa giáo dục trải nghiệm di sản vào chương trình học. Học sinh được đến với các di tích lịch sử tại địa phương gắn liền với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương để trải nghiệm và tìm hiểu. Từ đó, các em hiểu rõ hơn giá trị văn hóa thời đại Hùng Vương, đồng thời bồi đắp tư tưởng, nhận thức để hình thành ý thức giữ gìn lịch sử văn hóa dân tộc.
Mới đây, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và Sở Giáo dục - Đào tạo Thừa Thiên Huế ký kết biên bản ghi nhớ chương trình hợp tác giáo dục di sản văn hóa Huế tại các trường học trên địa bàn, với 4 nội dung: Biên soạn các loại hình tài liệu giới thiệu về di sản văn hóa Huế dùng cho học sinh; xây dựng chuyên đề học tập lịch sử tại khu di sản văn hóa Huế; xây dựng các chương trình hoạt động tìm hiểu, khám phá, tương tác các loại hình di sản cho học sinh các cấp; tổ chức các cuộc thi học sinh tìm hiểu di sản văn hóa Huế.
Từ năm học 2017 – 2018, Thanh Hóa xây dựng đề án “Du lịch giáo dục” với định hướng các trường học cho học sinh tham quan trải nghiệm các di tích, điểm đến như Bảo tàng tỉnh, làng cổ Đông Sơn. Tương tự, TP Hội An (Quảng Nam) xây dựng bộ giáo trình về giáo dục di sản trong học đường cho học sinh từ khối lớp 1 và lớp 6, đồng thời triển khai các chương trình ngoại khóa như: Chúng em khám phá bảo tàng; Thi tìm hiểu di sản qua sách báo tại thư viện; Trường học nhận chăm sóc di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng…, góp phần nâng cao nhận thức học sinh về giá trị di sản.
Các chương trình mang đến hướng tiếp cận mới trong công tác giáo dục di sản, giúp học sinh chủ động khám phá, tìm hiểu di sản thông qua các hoạt động tương tác, trải nghiệm. Theo đánh giá của giới chuyên môn, qua các chương trình, học sinh thêm hiểu, thêm yêu di sản, trân trọng các giá trị truyền thống, văn hóa lịch sử của cha ông để lại và bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho các em. Nhiều giáo viên cho biết, đến học tập tại các địa điểm di tích, bảo tàng, các em rất háo hức. Qua đó tiếp thu rất nhiều điều bổ ích, nâng cao tinh thần tập thể, nền nếp, kỷ luật, biết quan sát thế giới chung quanh, có những hiểu biết cơ bản về giá trị di tích văn hóa, rèn luyện nhiều kỹ năng... Sau trải nghiệm thực tế đó, trở về với lớp học, các em học tập tiến bộ hơn.