Hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về dân số (từ 1 đến 31-12-2019): Nâng cao chất lượng dân số- “chìa khóa” để phát triển

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Dân số (Bộ Y tế), một số tỉnh, thành phố trên cả nước (nhất là các tỉnh phía Nam) đang đối mặt tình trạng mức sinh thấp, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ dưới mức 2 con. Theo các chuyên gia, kết quả giảm sinh trong những năm qua tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Tuy nhiên, nếu tiếp tục giảm mức sinh thấp, sẽ tác động tiêu cực trong tương lai. Mức sinh giảm, tuổi thọ được nâng cao là những nguyên nhân làm “cơ cấu dân số theo tuổi” thay đổi theo hướng “dân số không hoạt động kinh tế” hay còn gọi là “những người phụ thuộc” (trẻ em, người già…) nhiều hơn số lượng “dân số hoạt động kinh tế”. Điều đó thể hiện ở việc, từ năm 2012, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số và trở thành nước có “dân số già” vào khoảng năm 2035.

Đối với thành phố Hải Phòng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số-KHHGĐ thành phố Trần Thị Thu Hằng thông tin: Kết quả công tác dân số-KHHGĐ của thành phố trong thời gian qua luôn đạt được các mục tiêu đề ra, trong nhóm tỉnh, thành phố có mức sinh thay thế. Cụ thể, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ ở mức 2 con (năm 2018 là 1,92 con; năm 2019 là 1,98 con); chất lượng dân số từng bước được cải thiện; tỷ lệ tử vong của bà mẹ, trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 5 tuổi giảm mạnh.

Kết quả này là nhờ thành phố tích cực thực hiện tinh thần chỉ đạo của Trung ương, với quan điểm đổi mới nội dung tuyên truyền, vận động về công tác dân số trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 12. Đó là chuyển trọng tâm từ dân số-KHHGĐ sang dân số và phát triển. Đồng thời, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới; đẩy mạnh truyền thông giáo dục chuyển đổi hành vi nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Việc chủ động đưa thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng hãy nên sinh đủ 2 con” thông qua các kênh truyền thông đại chúng và đa dạng hóa các hình thức, phương pháp truyền thông trực tiếp phù hợp từng nhóm đối tượng, nhằm thay đổi nhận thức, hành vi tiếp cận của cộng đồng và dân cư.

Ngày 22-11-2019, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định số 1679 phê duyệt Chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030. Trong đó đặt ra một số mục tiêu cụ thể đến năm 2030: duy trì vững chắc mức sinh thay thế (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có 2,1 con); đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên (dưới 109 bé trai/100 bé gái sinh ra sống); nâng cao chất lượng dân số; phát huy tối đa lợi thế cơ cấu dân số vàng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển đất nước nhanh, bền vững…

Chú trọng nâng cao chất lượng dân số

Mặc dù trong nhóm tỉnh, thành phố có mức sinh thay thế, nhưng công tác dân số của thành phố đang có xu hướng đối mặt tình trạng già hóa dân số với tỷ trọng người cao tuổi ngày càng tăng. Tuổi thọ trung bình của người dân thành phố là 75 tuổi, cao hơn mức bình quân của toàn quốc (73,5 tuổi). Điều đó dẫn đến số lượng “những người phụ thuộc” gia tăng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế.

Trước tình hình trên, ngành Dân số-KHHGĐ thành phố chủ trương tuyên truyền, vận động người dân: “mỗi gia đình hãy nên sinh đủ 2 con” để nuôi, dạy con cho tốt. Theo Phó giám đốc Sở Y tế Phạm Quang Ngọc, về công tác dân số thành phố trong năm 2020 đặt mục tiêu: duy trì, ổn định quy mô dân số ở mức hợp lý; ổn định vững chắc mức giảm sinh trong toàn thành phố. Đồng thời, duy trì ổn định mức sinh thay thế, chú trọng vận động gia đình ở những địa bàn có mức sinh thấp sinh đủ 2 con, phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình. Mặt khác, hạn chế tốc độ tăng tỷ số giới tính khi sinh; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần, góp phần vào sự phát triển nhanh, bền vững của thành phố.

Muốn vậy, ngành Dân số-KHHGĐ tập trung thực hiện các giải pháp tiếp tục tham mưu, đề xuất tăng cường sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp đối với công tác dân số-KHHGĐ; tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về Nghị quyết số 21, tạo sự chuyển biến căn bản về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân về nhiệm vụ, nội dung công tác dân số trong tình hình mới.

Việt Hoàng