Luật Cạnh tranh 2018 giúp tăng cường sự minh bạch, ổn định môi trường kinh doanh

Luật Cạnh tranh sẽ góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực cho sự phát triển kinh tế xã hội ViệtNamvà cả doanh nghiệp, người dân. (ảnh minh họa).

- Luật Cạnh tranh lần đầu tiên được Quốc hội khóa 11 thông qua ngày 3 -12 -2004, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2005. Sự ra đời của Luật Cạnh tranh năm 2004 đánh một dấu mốc quan trọng trong việc tạo lập hành lang pháp lý thống nhất cho các hoạt động cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường, đặc biệt là công cụ quan trọng để nhà nước kiểm soát các hành vi có tính chất phản cạnh tranh. Tuy nhiên, sau hơn 12 năm thi hành, với sự thay đổi của bối cảnh và điều kiện kinh tế - xã hội, môi trường pháp lý và xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, Luật Cạnh tranh năm 2004 đã dần bộc lộ những điểm hạn chế, bất cập, cần phải được sửa đổi, bổ sung nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực thi, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn.  Cụ thể, sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh nhằm đáp ứng các yêu cầu trong xu thế hội nhập kinh tế và phù hợp với các cam kết quốc tế khi các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam tham gia đều có các bộ quy tắc với mục tiêu xây dựng thể chế bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, không có sự phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế, tăng cường hiệu quả, hiệu lực và tính minh bạch trong thực thi pháp luật cạnh tranh. Đồng thời, bảo đảm sự thích ứng với môi trường kinh doanh trước sự hình thành của các chuỗi giá trị toàn cầu, gắn kết các nền kinh tế và các công đoạn sản xuất, cung cấp dịch vụ được thực hiện tại nhiều quốc gia, khu vực; khắc phục những hạn chế, bất cập trong Luật Cạnh tranh năm 2004; khắc phục hạn chế về mô hình của cơ quan cạnh tranh.

- Quan điểm chỉ đạo và định hướng xây dựng Luật Cạnh tranh 2018 được thực hiện như thế nào?

-  Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều phải hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật, bảo đảm quyền tự do kinh doanh trong các lĩnh vực mà luật pháp không cấm; xây dựng, thực thi đồng bộ, hiệu quả cơ chế hậu kiểm, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về cạnh tranh, tăng cường tính minh bạch đối với độc quyền nhà nước và độc quyền doanh nghiệp, kiểm soát độc quyền kinh doanh. Hiến pháp năm 2013 lần đầu tiên quy định vấn đề cạnh tranh là cơ sở cho việc xây dựng hệ thống pháp luật điều chỉnh các hoạt động kinh doanh, trong đó có pháp luật cạnh tranh.

Do đó, định hướng xây dựng Luật Cạnh tranh 2018 là duy trì và bảo vệ môi trường cạnh tranh bình đẳng, hiệu quả cao giữa các doanh nghiệp trên thị trường, kết hợp chặt chẽ giữa tư duy kinh tế và tư duy pháp lý, bảo đảm  công bằng, minh bạch, khách quan trong quá trình tố tụng. Mục tiêu xuyên suốt trong quá trình sửa đổi và bổ sung Luật Cạnh tranh là tạo lập, duy trì và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các doanh nghiệp trên thị trường, từ đó tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, phân bổ hiệu quả các nguồn lực, nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

- Vậy, Luật Cạnh tranh 2018 có tác động như thế nào tới đời sống kinh tế - xã hội và cả người dân?

- Luật Cạnh tranh 2018 sẽ góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực cho sự phát triển kinh tế xã hội Việt Nam và cả doanh nghiệp, người dân.

Theo đó, những quy định mới trong Luật Cạnh tranh sẽ góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo hành lang pháp lý ổn định, trên nguyên tắc  bảo đảm cạnh tranh minh bạch, bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ người tiêu dùng. Việc ban hành Luật Cạnh tranh sẽ góp phần nâng cao nhận thức và ý thức của cộng đồng xã hội về vai trò và tầm quan trọng của cạnh tranh, giúp định hình văn hóa cạnh tranh trong kinh doanh và giúp điều chỉnh hành vi ứng xử cho phù hợp không chỉ đối với cộng đồng doanh nghiệp mà cả đối với các cơ quan quản lý nhà nước và toàn thể cộng đồng xã hội, góp phần cải cách mở cửa thị trường và dỡ bỏ các quy định hạn chế cạnh tranh, qua đó cải thiện đáng kể về năng suất, cạnh tranh lành mạnh trên thị trường trong nước cũng góp phần làm tăng xuất khẩu.

Mặt khác, Luật Cạnh tranh cũng góp phần xây dựng một chính sách cạnh tranh minh bạch, ổn định và thống nhất, là cơ sở cho việc xây dựng, mở rộng và đẩy mạnh các quan hệ hợp tác thương mại song phương và đa phương với nhiều quốc gia trên thế giới, phù hợp với thông lệ quốc tế và các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết; bảo đảm việc thực thi hiệu quả cao các nội dung cạnh tranh trong các Hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương mà Việt Nam tham gia.

Việc ban hành Luật Cạnh tranh sẽ góp phần giảm thiểu các rào cản chính đối với cạnh tranh (kỹ thuật, tài chính và pháp lý), qua đó góp phần giảm thiểu các hình thức và hành vi hạn chế cạnh tranh trong cả khu vực tư nhân và khu vực công, tạo cơ hội thúc đẩy sáng tạo, đổi mới và tăng trưởng, đồng thời tạo sự ổn định và công bằng cho môi trường kinh doanh và môi trường đầu tư. Đồng thời, bảo đảm một sân chơi bình đẳng giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân trong nước hay nước ngoài, tạo sự nhất quán trong việc áp dụng các quy định đối với mọi thành phần kinh tế; tăng cường nền tảng kinh tế vi mô bao gồm các thể chế vận hành tốt để bảo đảm thực thi cạnh tranh tự do và công bằng, bảo vệ các yếu tố duy trì khả năng cạnh tranh của các chủ thể trên thị trường.  Luật Cạnh tranh góp phần hoàn thiện vai trò và vị trí của cơ quan cạnh tranh trong xã hội để có vị thế đủ mạnh, có thẩm quyền pháp lý và có thể chủ động giải quyết được một loạt các vấn đề cạnh tranh nóng bỏng trên thị trường trong một số lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế như viễn thông, thực phẩm, gas, điện, hàng không… qua đó thể hiện được vai trò quản lý nhà nước trong việc  bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Luật Cạnh tranh  giúp tăng cường sự minh bạch và ổn định của môi trường kinh doanh, môi trường đầu tư cho các doanh nghiệp, các chủ thể hoạt động trên thị trường. Từ đó, doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh các hành vi phản cạnh tranh,  giảm thiểu sự vi phạm pháp luật cạnh tranh, qua đó không phát sinh chi phí bị phạt do thực hiện các hành vi phản cạnh tranh, tiết kiệm được chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với người dân cũng được hưởng lợi trong tiêu dùng, có cơ hội để lựa chọn sản phẩm, dịch vụ với chất lượng tốt và giá cả phù hợp (mức giá cạnh tranh) do thị trường cạnh tranh mang lại. Đồng thời, người dân cũng có cơ hội để phản ánh, cung cấp thông tin và khiếu nại về các vụ việc cạnh tranh gây tác động bất lợi đến thị trường và qua đó tác động trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

Thanh Hiệp thực hiện - Ảnh: Duy Lê