Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Đa Độ: Ứng dụng tự động hóa khâu vận hành
Công nhân vận hành cống Bãi Vẹt bằng thiết bị thông minh.
Cống Bãi Vẹt cũng như nhiều cống khác trên bờ sông Đa Độ có nhiệm vụ tưới, tiêu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, dân sinh, phòng chống thiên tai, bão lũ. Bên cạnh đó, cống còn làm nhiệm vụ tiêu thoát nước thải khu dân cư, đô thị, ngăn chặn nguồn thải xâm nhập, gây ô nhiễm nguồn nước ngọt sông Đa Độ. Trước tình hình khó khăn về nguồn nước ngọt, ô nhiễm gia tăng, các cống dọc sông Đa Độ phải vận hành với tần suất ngày một nhiều hơn.
Từ trước đến nay, việc vận hành cống chủ yếu theo phương pháp thủ công, hiệu quả và năng suất lao động không cao. Ông Trịnh Minh Thịnh, công nhân vận hành cống Bãi Vẹt cho biết: Vận hành đóng hoặc mở cống bằng thủ công thường phải mất khoảng 30 phút/lần, cần nhiều nhân lực, công nhân rất vất vả. Đặc biệt trong mùa mưa bão, công nhân phải thường trực tại cống để kịp thời vận hành tiêu thoát nước, nguy cơ mất an toàn lao động cao. Bên cạnh đó, công ty phải có phương án huy động thêm nhân lực để tăng cường, bảo đảm cấp bách phòng, chống lụt bão.
Để khắc phục hạn chế trên, năm 2019, Hội đồng khoa học của công ty (Hội đồng) nghiên cứu, ứng dụng thành công mô hình tự động hoá vận hành cống sử dụng nguồn năng lượng tái tạo (năng lượng mặt trời), thí điểm lắp đặt tại cống Bãi Vẹt. Trưởng Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật Công ty Phạm Thị Ngoan cho biết: “nguyên lý hoạt động của mô hình này là sử dụng các tấm pin năng lượng mặt trời tạo nguồn điện, nạp vào hệ thống pin tích điện (pin khi được nạp đầy sẽ đủ nguồn điện để vận hành cống trong 1 tuần). Điện từ pin cung cấp giúp mô tơ hoạt động, thông qua bộ chuyển động (hộp giảm tốc, vít- me) vận hành đóng mở cánh cống. Việc điều khiển được tự động hóa thông qua tủ điều khiển trung tâm (trong đó có các vi mạch, cảm biến, bộ truyền phát sóng 3G...).
Theo Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi, việc nghiên cứu và thí điểm thành công mô hình đóng mở cống tự động sử dụng năng lượng mặt trời tại cống Bãi Vẹt mang lại triển vọng rất lớn đối với công ty như: công nhân đỡ vất vả, sử dụng nguồn năng lượng sạch góp phần bảo vệ môi trường, tiến tới tự động hoá hoàn toàn việc vận hành công trình trên hệ thống, giảm thiểu số lao động, nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất kinh doanh, hiệu quả tái cơ cấu doanh nghiệp. Đặc biệt, việc sử dụng năng lượng mặt trời, công ty không phụ thuộc vào nguồn điện lưới để vận hành cống, hạn chế nguy cơ trục trặc trong vận hành do mất điện lưới. Thực tế, không phải công trình thủy lợi nào cũng thuận tiện để sử dụng điện lưới, đặc biệt là các công trình trên hệ thống Đa Độ trải dài hơn 48,6 km. Có những vị trí rất khó khăn để lắp đặt lưới điện phục vụ việc vận hành các công trình.
Bên cạnh thành công ban đầu, mô hình này còn một số hạn chế. Giá thành, chi phí đầu tư ban đầu còn cao; lựa chọn đồng bộ và tối ưu hoá thiết bị khá khó khăn, tốn kém vì phụ thuộc vào các đơn vị cung cấp trên thị trường; việc kiểm tra, bảo trì hệ thống phải thực hiện thường xuyên; đòi hỏi đội ngũ cán bộ kỹ thuật cao để có thể làm chủ quy trình vận hành… Vì vậy, Hội đồng khoa học của Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Đa Độ đang tiếp tục nghiên cứu, cải tiến để hoàn thiện. Thành công của việc nghiên cứu và ứng dụng thí điểm thành công việc đóng mở cống tự động sử dụng năng lượng mặt trời tại cống Bãi Vẹt trong năm 2019 là tiền đề để ban lãnh đạo công ty xây dựng và triển khai kế hoạch, chiến lược phát triển công ty trong đó lấy việc tự động hóa công tác vận hành công trình thủy lợi đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ là yếu tố cốt lõi.