Xây dựng lễ hội đậm nét truyền thống

Ca cảnh chèo tái hiện hình ảnh Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm trong Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ảnh: Minh Trí

- Dấu ấn ý nghĩa nhất của Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm năm nay chính là vào dịp này, lễ hội chính thức được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây thực sự là niềm phấn khởi, tự hào của người dân huyện Vĩnh Bảo. Đặc biệt, các nội dung của phần lễ có những nghi thức cổ được khôi phục, trong đó có lễ rước văn đặc trưng của Lễ hội Đền thờ Trạng Trình. Lễ rước văn cổ được khôi phục sau nhiều năm nghiên cứu sẽ do UBND xã Lý Học tổ chức theo lệ cổ vào sáng 22-12 ngày (27-11 âm lịch). Đây là nét độc đáo, khác biệt so với các lễ hội khác. Lễ rước văn này cũng chính là phần hồn của lễ hội, và là tiêu chí quan trọng để được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bên cạnh đó, trong số sản vật rước lễ dâng lên các vị Thành hoàng trong lễ hội này có bánh dầy hình chữ nhật thay vì hình tròn như ở các lễ hội khác. Lễ hội năm nay diễn ra trong 3 ngày từ 22 đến 24- 12, tức ngày 27 đến 29-11 (âm lịch) đúng vào dịp kỷ niệm 434 năm Ngày mất của Danh nhân văn hóa Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình ở thôn Trung Am, xã Lý Học (huyện Vĩnh Bảo). Trong 3 ngày, huyện Vĩnh Bảo sẽ tổ chức đan xen các hoạt động phần lễ và phần hội. Đáng quan tâm, năm nay, huyện chú trọng tổ chức phần lễ trang trọng, chu đáo hơn, với đầy đủ các nghi lễ truyền thống gồm: lễ mộc dục, lễ cáo yết, lễ rước văn, lễ dâng hương, lễ tạ… Toàn bộ phần lễ ngày 22-12 (27-11 âm lịch) do UBND xã Lý Học chủ trì theo lệ cổ. Vào ngày này, người dân làng Trung Am cũng sẽ tổ chức lễ dâng sản vật địa phương cúng 4 vị thành hoàng làng gồm: Long Lang đại vương, Không Hoàng công chúa, Đông Tinh đại vương, Nam Hải đại vương. Lễ rước được UBND huyện tổ chức tối 23-12 (28-11 âm lịch) tại Quảng trường tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm trong khuôn viên di tích. Ngay sau lễ rước là lễ kỷ niệm 434 năm ngày mất của Quan Trạng và công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trong Lễ kỷ niệm, người dân và du khách sẽ được xem phim tư liệu về Di sản, thưởng thức ca cảnh chèo “Lời Sấm truyền từ Quán Trung Tân” gợi nhớ trí tuệ, công lao của Danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm.

- Lễ rước văn cổ diễn ra ngày 22-12 do UBND xã Lý Học chủ trì, vậy lễ rước do UBND huyện chịu trách nhiệm trong tối 23-12 sẽ gồm những nội dung gì?

- Lễ rước theo nghi thức do UBND huyện tổ chức diễn ra tối 23-12 có các hoạt động tuần tự như sau: dẫn đầu là đội lân sư rồng, tiếp theo là các đội cờ hội, hồng kỳ, biển tên các đoàn rước, kiệu hương, kiệu hoa, kiệu bài vị Quan Trạng. Tham gia còn có 4 đoàn rước của xã Lý Học đại diện cho 4 giáp xưa của làng Trung Am, đoàn rước của các xã khác trên địa bàn huyện như: Hòa Bình, Trấn Dương, Liên Am, Cổ Am, Cao Minh cùng với với đội trống xã Cộng Hiền và đoàn giáo viên các trường trên địa bàn huyện. Lễ rước này cũng là hoạt động chính thu hút sự tham gia của toàn thể nhân dân trong xã, huyện và du khách khắp nơi về với lễ hội.

- Còn phần hội năm nay có gì khác so với những dịp lễ hội trước?

- Một khác biệt cơ bản trong Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm năm nay, đó là Ban Tổ chức bố trí toàn bộ hoạt động của phần hội ra ngoài khuôn viên di tích để tránh ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm và việc dâng hương tri ân Trình Quốc công của nhân dân và du khách. Phần hội sẽ diễn ra suốt 3 ngày lễ hội gồm nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc mang đậm giá trị truyền thống. Tại sân thể thao Trung tâm xã Lý Học sẽ diễn ra giải vật truyền thống, các trò chơi dân gian như đu sòng, bắt trạch trong chum dành cho người dân xã Lý Học; giải kéo co của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh huyện Vĩnh Bảo; giải bóng chuyền huyện Vĩnh Bảo mở rộng quy tụ nhiều vận động viên của huyện và các địa phương khác. Còn tại bến sông Quán Trung Tân sẽ sôi động với giải đua thuyền truyền thống. Đặc biệt, một trong những hoạt động độc đáo làm nên “thương hiệu” của lễ hội là hội thi pháo đất sẽ được tổ chức tại Quảng trường tượng đài Nguyễn Bỉnh Khiêm với sự tham gia của những đội chơi pháo đất lâu năm đến từ các xã Tân Liên, Hiệp Hòa, Thắng Thủy. Bên cạnh đó, phần hội có các chương trình liên hoan văn nghệ các làng văn hóa xã Lý Học và điểm nhấn là chương trình Thơ – Nhạc về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm với sự tham gia của các thành viên CLB thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, CLB thơ các huyện Tiên Lãng, Tứ Kỳ (Hải Dương), Quỳnh Phụ, Thái Thụy (Thái Bình), Hội đồng hương Vĩnh Bảo tại Hà Nội… Tất cả sẽ đem lại những ngày hội thực sự sôi động, hấp dẫn, giới thiệu với người dân và du khách về vẻ đẹp mảnh đất, con người Vĩnh Bảo…

- Theo thông tin ông vừa chia sẻ, dự báo Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm năm nay sẽ thu hút đông đảo du khách. Vậy, công tác bảo đảm trật tự trong lễ hội có những chuẩn bị gì, thưa ông?

- Riêng về công tác bảo đảm trật tự trong lễ hội, năm nay Ban Tổ chức thực hiện đúng theo chỉ đạo của thành phố về một lễ hội “3 không”. Tức là, “không thu phí gửi phương tiện trong dịp diễn ra lễ hội; không hàng quán; không rác thải”. Qua đó, tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch đến với quần thể di tích, tạo ấn tượng tốt về lễ hội đặc sắc, an toàn, văn minh trên quê hương Quan Trạng, nhất là khi lễ hội chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

.
- Trân trọng cảm ơn ông!

CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRONG LỄ HỘI ĐỀN THỜ TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM NĂM 2019.

- Lễ mộc dục: bắt đầu từ 7 giờ ngày 22-12
- Lễ rước văn: bắt đầu từ 7 giờ 30 ngày 22-12
- Lễ cáo yết: bắt đầu từ 13 giờ ngày 22-12
- Lễ dâng hương: bắt đầu từ 15 giờ 30 ngày 22-12
- Lễ rước: bắt đầu từ 19 giờ ngày 23-12
- Lễ kỷ niệm 434 năm ngày mất Danh nhân và đón Bằng Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: bắt đầu từ 19 giờ 30 ngày 23-12
- Lễ tạ: bắt đầu từ 15 giờ ngày 24-12

CÁC HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA, THỂ THAO DIỄN RA TỪ NGÀY 22 ĐẾN 24-12
- Giải vật truyền thống
- Trò chơi đu sòng, bắt trạch trong chum
- Giải kéo co
- Chương trình liên hoan văn nghệ các làng văn hóa xã Lý Học
- Chương trình Thơ – Nhạc về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Giải bóng chuyền huyện Vĩnh Bảo mở rộng
- Giải đua thuyền truyền thống
- Giải pháo đất cụm Tân Liên và cụm Hiệp Hòa, Thắng Thủy

Nguyễn Cường thực hiện