Doanh nghiệp thực hiện cơ chế tín chỉ chung (JCM): Thêm cơ hội đổi mới công nghệ
Bớt dần những e dè
Nhà máy xử lý nước thải Khu công nghiệp Nam cầu Kiền (huyện Thủy Nguyên) được xây dựng, vận hành đúng tiêu chuẩn.
JCM là cơ chế do Nhật Bản đề xuất đối với các quốc gia đang phát triển, nhằm thúc đẩy việc chuyển giao và phổ biến các công nghệ phát thải các-bon (CO2) thấp, hướng tới tăng trưởng xanh và thực hiện cam kết quốc tế về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Từ tháng 7-2013, Việt Nam ký kết với Nhật Bản bản ghi nhớ hợp tác về “Tăng trưởng CO2 thấp và xây dựng cơ chế tín chỉ chung JCM”. Theo đó DN khi tham gia cơ chế JCM được Chính phủ Nhật Bản hỗ trợ 50%, thậm chí là 100% chi phí đầu tư ban đầu của dự án, chi phí bao gồm cả phần xây dựng cơ bản, thiết bị, công lắp đặt. Ngoài ra, DN được hỗ trợ lãi suất đối với các khoản vay từ quỹ ADB Nhật Bản trong việc chuyển đổi công nghệ thân thiện môi trường. Trong giai đoạn 2013-2019, trên thế giới có 147 đề án thuộc 16 quốc gia tham gia cơ chế này. Tại Việt Nam, có 22 đề án theo cơ chế JCM được thực hiện.
Mặc dù được đánh giá là địa phương tập trung nhiều lĩnh vực sản xuất phát sinh lượng khí thải lớn, nhưng suốt 6 năm qua, Hải Phòng chưa có DN tham gia cơ chế này. Nguyên nhân được bà Nguyễn Thu Hiền, Trưởng Phòng Khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế - Cục Biến đổi khí hậu (BĐKH) (Bộ Tài nguyên-Môi trường) giải thích: “Với nhiều DN, cơ chế JCM còn khá mới mẻ, chưa có nhiều thông tin. Trong khi đó, các quy định hướng dẫn DN thực hiện cơ chế JCM chưa nhiều. Quy định về cơ chế trao đổi các tín chỉ giảm phát thải khí CO2 giữa DN Việt Nam và đối tác Nhật Bản chưa rõ ràng”. Hơn nữa để tham gia cơ chế JCM, DN phải đáp ứng các yêu cầu của đối tác Nhật Bản: Đánh giá tác động môi trường một cách nghiêm ngặt; bắt buộc thực hiện đo đạc, báo cáo thẩm tra và áp dụng phương pháp luận phê duyệt cho các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Theo bà Hiền, để “cởi bỏ” tâm lý e dè của DN khi tham gia cơ chế JCM, thành phố xem xét thực hiện dự án thí điểm theo cơ chế JCM, để mỗi DN nhận thức, hình dung rõ hơn công tác triển khai, kết quả thực hiện, từ đó, DN có thêm động lực, điều kiện để tìm kiếm cơ hội đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất theo cơ chế JCM.
Việc KCN Nam cầu Kiền lĩnh nhận vai trò tiên phong xây dựng khu công nghiệp (KCN) sinh thái theo cơ chế tín chỉ chung JCM tạo đà để thành phố Hải Phòng có thêm nhiều DN tham gia.
Có lợi với cả doanh nghiệp, cộng đồng
Chủ tịch Hội đồng quản trị Khu công nghiệp Nam cầu Kiền Phạm Hồng Điệp cho biết: “Tham gia cơ chế JCM, doanh nghiệp tích cực thực hiện nhiều biện pháp góp phần bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính. Trên tổng diện tích đất quy hoạch 263,47 ha, KCN Nam cầu Kiền có đầy đủ hệ sinh thái doanh nghiệp phù hợp với định nghĩa tiêu chuẩn của KCN sinh thái, hài hòa với mạng lưới an sinh nông thôn. KCN sinh thái này như một “khu trung tâm” kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương, có DN chuyên trách xử lý nước thải, thu dọn rác công nghiệp, cung ứng thực phẩm, có hệ thống chợ ẩm thực, siêu thị giá rẻ, vườn hoa, công viên, khu vui chơi giải trí… Các DN trong KCN được chia sẻ thông tin môi trường, đào tạo nhân lực, thúc đẩy quá trình nghiên cứu và ứng dụng những công nghệ mới…Bên cạnh đó, xây dựng và thực hiện tiêu chuẩn tiếp nhận DN đầu tư vào KCN Nam cầu Kiền. DN đầu tư phải bảo đảm phù quy hoạch vùng, quy hoạch ngành, đặc biệt đáp ứng đầy đủ các đòi hỏi nghiêm ngặt về xử lý môi trường hay không”.
Bên cạnh những kết quả đã thực hiện, khi tham gia cơ chế JCM, KCN Nam cầu Kiền có thêm hỗ trợ để hoàn thiện mô hình KCN sinh thái của mình. Trên cơ sở biên bản ghi nhớ được ký kết, tổ chức Eco-town (thành phố Kitakyushu) và Cục Môi trường thành phố Kitakyushu sẽ hỗ trợ đơn vị đào tạo cán bộ, nhân viên nâng cao năng lực trong công tác bảo vệ môi trường. Đồng thời, KCN Nam Cầu Kiền được tiếp cận nguồn vốn đầu tư thực hiện dự án. Chính phủ Nhật Bản dành cho các doanh nghiệp bắt đầu tham gia cơ chế JCM, từ năm 2019, là 9,9 tỷ yên áp dụng với việc lắp đặt máy móc thiết bị để giảm khí thải CO2.
Đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, dịch vụ là những tiêu chí hàng đầu giúp DN thích nghi và phát triển trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Việc nhà đầu tư KCN Nam cầu Kiền và các DN trong KCN cùng chung tay xây dựng thành công khu công nghiệp sinh thái đúng nghĩa, truyền cảm hứng cho các DN khác của thành phố thêm động lực và kinh nghiệm để triển khai hiệu quả cao những dự án theo cơ chế tín chỉ JCM, có lợi với cả DN và xã hội, cộng đồng.