Người dân tự ý khai quật mộ tại xã Hòa Bình (huyện Vĩnh Bảo): Rút kinh nghiệm trong xử lý vụ việc
Xử lý nhanh, phân tích rõ
Khu vực các đối tượng tự ý đào bới được san lấp trả lại nguyên trạng.
Chủ tịch UBND xã Hòa Bình Phạm Văn Đương cho biết,vào hồi11 giờ 30 phút ngày 25-12, ông Đỗ Quang Định, sinh năm 1978, thông báo cho một số người kháctại vị trí đường nội đồng thôn 8 (xã Hòa Bình) có mộ Trạng Trạng Nguyễn Bỉnh Khiêm. Khi mọi người ra thắp hương, một người có hiện tượng bị “vong nhập”. 6 giờ sáng hôm sau, nhóm người này thuê máy xúc đào tại vị trí “vong” chỉ dẫn. Khoảng 9 giờ, phát hiện 2 hòm gỗ, trong đó, một hòm bị mẻ một góc. Đến gần 10 giờ, nhận được tin báo, đại diện chính quyền địa phương có mặt yêu cầu dừng việc đào bới. Đồng thời, báo cáo lãnh đạo huyện Vĩnh Bảo và các cơ quan chức năng liên quan. “Đây không phải một vụ xâm phạm thi thể, mộ chí bình thường vì nó liên quan đến vấn đề danh tính của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, nếu không xử lý cẩn thận, tình hình rất phức tạp”, đồng chí Đương cho biết.
Trưa 25-12-2019, chính quyền địa phương mời các đối tượng liên quan lên trụ sở UBND xã làm việc với các cơ quan chức năng của huyện Vĩnh Bảo. Thiếu tá Lê Văn Cường, Đội trưởng Đội an ninh (Công an huyện Vĩnh Bảo) nhận định: Chưa có đủ căn cứ về hành vi xâm phạm mồ mả, thi thể, tro cốt người mất. Theo quy định của pháp luật, 4 hành vi xâm phạm mộ chí, gồm: xâm phạm trực tiếp đến thi thể, hài cốt, tro hài cốt dẫn đến sự biến dạng, hao hụt, không còn nguyên vẹn thi thể; làm thay đổi vị trí chôn cất của hài cốt, thi thể, tro hài cốt trái với ý chí, nguyện vọng của thân nhân gia đình người chết dẫn đến sự bức xúc, gây phẫn nộ, trừ trường hợp việc di chuyển ấy theo quyết định của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng để phục vụ mục đích chung của cộng đồng; làm thay đổi bia mộ mà xác định dưới phần mộ đó có thi thể, hài cốt, tro hài cốt; làm mất dấu tích của ngôi mộ mà dưới ngôi mộ đó xác định có thi thể, hài cốt, tro hài cốt. Việc khai quật mới dừng ở việc đào bới ở độ sâu 1,4m so với mặt đường và chưa xê dịch, động chạm đến phần bên trong hòm gỗ.
Chủ tịch UBND xã Hòa Bình Phạm Văn Đương làm việc với phóng viên Báo Hải Phòng.
Thiếu tá Lê Văn Cường cho biết: “Khi mời nhóm người tự ý khai quật mộ lên UBND xã làm việc, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương chỉ rõ, đây rất có thể là hành vi phá hủy công trình đường sá của địa phương hoặc hành vi tự ý khai quật không xin phép chính quyền địa phương và cơ quan chức năng. Còn đối với người dân địa phương, phần lớn đều cho rằng, đây không phải mộ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. “Đây là khu bãi bồi ven biển hình thành khoảng hơn 100 năm nay, trong khi cụ Trạng mất cách đây hơn 434 năm”, cụ Phạm Thị Cứu, 80 tuổi, ở thôn 8, xã Hòa Bình bày tỏ.
Khi nghe cơ quan chức năng, chính quyền địa phương phân tích rõ sai phạm, nhóm người tự ý khai quật mộ cam kết san lấp, trả lại mặt bằng; tháo dỡ các phông bạt để tránh đám đông tò mò hiếu kỳ gây mất an ninh trật tự.
Sớm xây dựng cơ chế phối hợp
Trưa ngày 25-12-2019, những tưởng sự việc “êm xuôi”, nhưng đến khoảng 14 giờ cùng ngày, nhóm người tự ý khai quật mộ không thực hiện cam kết. Một người trong nhóm này lại có biểu hiện “nhập vong”, kêu gào thảm thiết tại khu đào bới. Một số người đăng tải hình ảnh, clip trên nhiều mạng xã hội. Công an huyện Vĩnh Bảo phối hợp chính quyền địa phương xuống hiện trường, mời ông Đỗ Quang Định ra trụ sở UBND xã Hòa Bình làm việc. Đồng thời, tháo “nút thắt” của vụ việc: yêu cầu lực lượng chức năng đưa người bị “vong nhập” lên xe cứu thương tới bệnh viện huyện để điều trị vết thương ở trán bị chảy máu do tự đập cốc thủy tinh vào; tháo bỏ các phông bạt che lấp khu vực đào bới trước đó. Thấy bóng dáng lực lượng chức năng, đối tượng bị “vong nhập” lập tức… bỏ chạy.
Cụ Phạm Thị Cứu cho biết khu vực các đối tượng tự ý đào bới là khu bãi bồi ven biển hình thành khoảng hơn 100 năm.
Tránh đám đông tụ tập gây mất ổn định an ninh- trật tự,Công an huyện Vĩnh Bảo và Công an xã Hòa Bình phối hợp chính quyền địa phươngvận động bà con nhân dân rời khỏi hiện trường. Đồng thời, yêu cầu đại diện nhóm người đào mộ về trụ sở UBND xã làm việc; thuê người san lấp, trả lại hiện trạng ban đầu; tổ chức một số nghi lễ theo phong tục tập quán của địa phương. “Cơ quan chức năng cũng tham mưu chính quyền địa phương làm báo cáo nhanh gửi UBND huyện xin ý kiến chỉ đạo, tiếp tục xử lý đối với khu vực người dân tự ý khai quật. Việc san lấp trả lại mặt bằng là giải pháp tạm thời để ổn định tình hình tại thời điểm đó”, Chủ tịch UBND xã Hòa Bình Phạm Văn Đương cho biết.
Theo Thiếu tá Lê Văn Cường, sở dĩ vụ việc tự ý khai quật mộ chí được cho là mộ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm sớm được giải quyết là nhờ sự chỉ đạo kịp thời của Huyện ủy, UBND huyện Vĩnh Bảo bởi trước đó, trên địa bàn huyện từng xảy ra việc người dân tự ý khẳng định tìm thấy mộ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm gây hoang mang dư luận trong thời gian đài. Từ vụ việc liên quan đến việc tự ý khai quật mộ chí tại xã Hòa Bình, cũng là cách để đề phòng, kịp thời ngăn chặn những sự vụ tương tự có thể xảy ra, cơ quan chức năng đề nghị Huyện ủy, UBND huyện Vĩnh Bảo ban hành các văn bản chỉ đạo, tuyên truyền về chức năng quản lý nhà nước của chính quyền địa phương; chỉ đạo sớm xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan chức năng và chính quyền địa phương; có giải pháp vừa “cứng” và “mềm” khi xử lý các vụ việc có tính chất tương tự./.