Giảm thiểu ô nhiễm không khí: Kiểm soát và xử lý triệt để nguồn phát sinh
Ô nhiễm bụi tăng
Giao thông là một trong những lĩnh vực làm gia tăng nồng độ bụi trong không khí.
Năm 2019, Trung tâm Quan trắc môi trường (Sở Tài nguyên- Môi trường) thực hiện 6 đợt quan trắc môi trường không khí chung quanh thành phố. Kết quả cho thấy, chất lượng không khí tại các khu vực làng nghề, khu vực công nghiệp, bãi rác và các điểm giao thông trung tâm trên địa bàn thành phố (các thông số là các khí độc hại như SO, SO2, NO2) đều nằm trong ngưỡng an toàn. Tuy nhiên, hàm lượng bụi lơ lửng, tiếng ồn đều vượt ngưỡng cho phép. Những điểm có mức độ ô nhiễm cao tập trung chủ yếu ở nút giao thông, những tuyến đường có lưu lượng phương tiện tham gia giao thông lớn, nơi tập trung những dự án xây dựng, khu vực tập trung nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp, khai thác khoáng sản….Cụ thể: tại các khu vực xã Lại Xuân, làng nghề Mỹ Đồng, thị trấn Minh Đức (huyện Thuỷ Nguyên) các lần lấy mẫu quan trắc đều cho hàm lượng bụi lơ lửng vượt quy chuẩn cho phép từ 1,5 đến 2,2 lần. Tương tự, tại khu vực ngã ba Đình Vũ (quận Hải An), bụi lơ lửng và tiếng ồn vượt quy chuẩn cho phép từ 1,1 đến hơn 3 lần. 93,3% số lần lấy mẫu quan trắc ở khu vực cổng Trường đại học Hàng hải, đường Lạch Tray (quận Ngô Quyền) có nồng độ bụi lơ lửng vượt phép với mức từ 1,02 đến 1,06 lần; tại các ngã tư Tôn Đức Thắng-Nguyễn Văn Linh (quận Hồng Bàng), ngã ba Quán Trữ (quận Kiến An) 100% số lần lấy mẫu đều cho kết quả nồng độ bụi vượt ngưỡng quy chuẩn cho phép từ 1,03 đến 1,7 lần.
Theo TS. Hoàng Dương Tùng, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Chủ tịch mạng lưới không khí sạch Việt Nam, sự gia tăng nồng độ bụi trong không khí là do các phương tiện giao thông, khói bụi từ nhà máy… Mặc dù, kế hoạch hành động quốc gia về quản lý chất lượng không khí đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025 đưa ra lộ trình kiểm soát khí thải, tập trung vào nguồn khí thải công nghiệp và giao thông nhưng lộ trình này chưa được triển khai… Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm bụi trên địa bàn thành phố còn đến từ các công trình xây dựng. Theo Phó chi cục trưởng phụ trách Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Tài nguyên- Môi trường) Nguyễn Văn Lợi hiện nay, khi thành phố đang triển khai rất nhiều dự án phát triển hạ tầng như cầu, đường, các công trình trọng điểm phát triển kinh tế, xã hội thì việc phát sinh bụi nói trên là điều khó tránh.
Thiếu biện pháp lâu dài
Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học, Kỹ thuật Việt Nam, đại biểu Quốc hội Hải Phòng, ông Nghiêm Vũ Khải cho biết: Theo Luật Bảo vệ môi trường, quy định về quản lý môi trường không khí còn thiếu. Bên cạnh đó, nhiệm vụ, thể chế và tổ chức quản lý môi trường không khí đô thị chưa rõ ràng, thiếu nhất quán giữa các ngành tài nguyên-môi trường, giao thông vận tải và xây dựng… Do vậy, cần thiết phải xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về môi trường; cụ thể cần có Luật Không khí sạch để kiểm soát chất lượng không khí tốt hơn.
Mới đây, Bộ Tài nguyênMôi trường có văn bản chỉ đạo gửi các tỉnh, thành phố về việc tiếp tục tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí và xử lý triệt để các điểm nóng về ô nhiễm bụi, khí thải. Văn bản nêu rõ các địa phương thống kê, đánh giá hiện trạng các điểm nóng xảy ra ô nhiễm không khí do bụi, khí thải có nồng độ các thông số vượt ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường; xác định rõ nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và đề xuất các biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, chỉ đạo với các đơn vị chức năng thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường trong các lĩnh vực Giao thông vận tải, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường, Công Thương phối hợp với Cảnh sát môi trường thường xuyên kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm theo đúng quy định trường hợp sử dụng phương tiện giao thông không đáp ứng quy định về tiêu chuẩn khí thải hoặc chuyên chở nguyên vật liệu phục vụ xây dựng, các công trình xây dựng đô thị, nhà ở, giao thông, dịch vụ công ích. Cập nhật và công bố thường xuyên thông tin chất lượng không khí trong thành phố cũng như thông tin các cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường trên các phương tiện thông tin đại chúng. Bên cạnh đó, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng để giảm thiểu ùn tắc và phương tiện tham gia giao thông, qua đó làm giảm mật độ khói bụi; tạo ra các diện tích cây xanh rộng lớn trong thành phố, thiết lập các dải cây xanh, nhất là các khu vực, tuyến phố có nhiều phương tiện qua lại và hay xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông.
Để thực hiện các biện pháp kiểm soát mà Bộ Tài nguyênMôi trường đề ra, thành phố cần có kế hoạch, lộ trình thực hiện phù hợp. Trước mắc, để hạn chế bụi, ngành Xây dựng yêu cầu các nhà thầu thực hiện các biện pháp về che chắn, phun nước để hạn chế lượng bụi thoát ra ngoài, gây ô nhiễm môi trường chung quanh. Đồng thời, diện tích cây xanh ở khu vực nút giao thông trên địa bàn thành phố cũng được đầu tư mở rộng. Bên cạnh đó, thành phố sớm chỉ đạo các ngành chức năng xây dựng hệ thống quan trắc không khí tự động, bảo đảm cập nhật thường xuyên, đầy đủ và chính xác các thông số liên quan để thông tin kịp thời, chính xác đến người dân./.