Vụ sân bay Bát-đa (I-rắc) bị không kích: Thế giới cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng

Người dân I-ran biểu tình tại thủ đô Tê-hê-ran. Ảnh: EPA

Cùng ngày, một nguồn tin quân đội I-rắc cho biết vụ không kích mới nhất của Mỹ nhằm vào một lực lượng dân quân dòng Shi'ite được I-ran ủng hộ. Vụ việc này làm 6 người thiệt mạng và 3 người bị thương nặng. Tại hiện trường, có 2 trong 3 chiếc xe bốc cháy. Vụ tấn công xảy ra lúc 1 giờ 12 phút sáng giờ địa phương.

Cuộc không kích mới nhất của Mỹ được tiến hành không lâu sau vụ không kích nhằm vào sân bay quốc tế Bác-đa, làm tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni, Tư lệnh lực lượng Quds thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo I-ran (IRGC) thiệt mạng. Vụ việc này đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, với việc I-ran tuyên bố sẽ có hành động đáp trả.

* Ngày 3-1, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao I-ran cam kết sẽ đáp trả "đúng chỗ và đúng thời điểm" sau khi Mỹ sát hại tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni.

Trong tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp bất thường về vụ tấn công, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao I-ran nhận định việc Mỹ tấn công nhằm vào thiếu tướng Xô-lây-ma-ni tại Bát-đa (I-rắc) là sai lầm lớn nhất của Oa-sinh-tơn tại Tây Á, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ không dễ dàng tránh được hậu quả của sự tính toán sai lầm này.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao I-ran miêu tả Thiếu tướng Xô-lây-ma-ni là "vị tướng xuất sắc", "không chỉ là niềm tự hào của người dân I-ran, mà còn toàn bộ người Hồi giáo và những người bị áp bức... trên toàn thế giới". Theo hội đồng, dù đây là "mất mát lớn", song vai trò của ông sẽ được kế nhiệm bởi vị tướng khác.

* Cao ủy đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Giô-xép Bô-ren cảnh báo rằng vòng xoáy bạo lực đang diễn ra ở I-rắc cần phải được ngăn chặn trước khi "vượt khỏi tầm kiểm soát". Tuyên bố của ông Bô-ren nêu rõ: "EU kêu gọi tất cả các bên liên quan và những đối tác có tầm ảnh hưởng cùng hành động để hạn chế tối đa căng thẳng và thể hiện trách nhiệm trong thời điểm quan trọng này. Một cuộc khủng hoảng khác có nguy cơ lảm xói mòn những nỗ lực ổn định tình hình tại I-rắc vốn đã được thực hiện trong hàng năm qua. Thêm vào đó, sự leo thang căng thẳng hiện nay cũng đang đe dọa toàn bộ khu vực, nơi đã phải gánh chịu nhiều sự tàn phá vô cùng nặng nề và người dân xứng đáng được sống trong hòa bình".

Ngoại trưởng Đức Hai-cô Ma-át cho rằng vụ tấn công quân sự của Mỹ được tiến hành tiếp sau "một loạt hành động gây hấn nguy hiểm" của I-ran. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh hành động tấn công này không thể giúp giảm căng thẳng. Theo ông, điều quan trọng lúc này là ngăn chặn leo thang. Đức sẽ phối hợp cùng Anh, Pháp để tìm ra cách thức làm dịu tình hình hiện nay.

 * Trong bài phát biểu trước báo giới và phát sóng trên truyền hình, Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm ngày 3-1 cho biết tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni bị “tiêu diệt” khi đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công nhằm vào các nhà ngoại giao Mỹ.

Tổng thống Trăm nói: “Xô-lây-ma-ni đang âm mưu tiến hành các vụ tấn công nhằm vào các nhà ngoại giao và nhân viên quân sự Mỹ. Tuy nhiên, chúng tôi đã tiêu diệt được mối đe dọa này kịp thời”. Cũng trong bài phát biểu, Tổng thống Trăm cho biết ông không muốn xảy ra một cuộc chiến tranh với I-ran. Ông khẳng định: “Chúng tôi thực hiện hành động đó không để bắt đầu một cuộc chiến. Chúng tôi không tìm cách thay đổi chế độ tại I-ran”.

Cũng theo Tổng thống Trăm, các cơ quan chức năng Mỹ đã được chuẩn bị và sẵn sàng để tiến hành những biện pháp cần thiết nhằm bảo vệ công dân. Đây được đánh giá là tuyên bố đáp lại việc I-ran khẳng định sẽ có hành động đáp tra việc tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni thiệt mạng.

* Ngày 3-1, sau cuộc không kích của Mỹ tại sân bay quốc tế Bát-đa tại I-rắc khiến tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni thiệt mạng, cựu Phó tổng thống Giâu Bai-đơn cũng như Thượng nghị sĩ Bơ-ni Xan-đơ, hai ứng viên Tổng thống 2020 hàng đầu của đảng Dân chủ lên tiếng cảnh báo về những nguy cơ mà nước Mỹ sẽ phải đối mặt trong thời gian tới.     

Phát biểu trong cuộc vận động tại Đu-búc, bang Ai-ô-oa, cựu Phó Tổng thống Bai-đơn cho rằng hành động trên của chính quyền Tổng thống Trăm sẽ đặt nước Mỹ trước nguy cơ của cuộc xung đột trực tiếp với Tê-hê-ran, đồng thời cảnh báo rằng sự bất ổn đang diễn ra ở Trung Đông và các phản ứng ngày càng mạnh mẽ giữa Mỹ và I-ran đã làm gia tăng khả năng hồi sinh của  nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Ông Bai-đơn cũng hoài nghi về chiến lược cũng như kế hoạch tiếp theo mà chính quyền Tổng thống Trăm sẽ đưa ra nhằm đối phó với sự trả đũa gần như là chắc chắn của I-ran trong thời gian tới.

* Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nan-xi Pe-lô-xi yêu cầu Chính quyền của Tổng thống Trăm thông báo ngay lập tức cho các nghị sĩ về cuộc không kích của Mỹ khiến thiếu tướng Ca-xem Xô-lây-ma-ni thiệt mạng, cũng như những kế hoạch tiếp theo của Nhà Trắng.

Theo Chủ tịch Hạ viện Pe-lô-xi, cuộc không kích được tiến hành mà “không có sự cho phép sử dụng lực lượng quân sự” nhằm vào I-ran và không tham vấn Quốc hội. Trước đó, bà Pe-lô-xi cũng nhận định cuộc không kích của Mỹ có nguy cơ "làm leo thang bạo lực một cách nguy hiểm". Bà nhấn mạnh: "Nước Mỹ - và thế giới - cần tránh để căng thẳng leo thang đến mức không thể quay đầu lại".

* Nhiều nhà lãnh đạo thế giới phản ứng với báo động trước thông tin về một cuộc không kích của Mỹ tiêu diệt Ca-xem Xô-lây-ma-ni, một trong những tướng lĩnh hàng đầu của I-ran.

Theo hãng AP, các nhà lãnh đạo của Nga và Trung Quốc đều bày tỏ lo ngại trước thông tin này.

* Quân đội I-ran triển khai các máy bay chiến đấu F-14 tới các khu vực biên giới nước này. Kênh truyền hình quốc gia I-ran đưa tin, các máy bay chiến đấu F-14 của I-ran tham gia huấn luyện ở vùng trời phía Tây nước này được đặt trong tình trạng báo động và tiến hành các hoạt động tuần tra.

Trong khi đó, dư luận quốc tế tiếp tục phản ứng về vụ Mỹ không kích sân bay quốc tế Bát-đa.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc An-tô-ni-u Gu-te-rết bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình  hình leo thang căng thẳng ở Trung Đông hiện nay. Trong tuyên bố, người phát ngôn của Tổng Thư ký LHQ - ông Pha-han Hắc, cho rằng đây là thời điểm lãnh đạo các nước cần kiềm chế ở mức tối đa. Ông nhấn mạnh thế giới không thể chứng kiến thêm một cuộc chiến nào nữa ở vùng Vịnh.

Tổng thống Nga Vla-đi-mia Pu-tin cho rằng vụ không kích của Mỹ khiến tướng Xô-lây-ma-ni thiệt mạng có nguy cơ "đổ thêm dầu" vào "chảo lửa" Trung Đông. Điện Kremlin dẫn lời Tổng thống Pu-tin trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pháp Em-ma-nuy-en Ma-crông nêu rõ: "Hành động này có thể khiến tình hình trong khu vực xấu đi nghiêm trọng". Về phần mình, nhà lãnh đạo Pháp cũng thúc giục các bên liên quan tránh mọi hành động có thể khiến tình hình thêm leo thang căng thẳng.

Chung quan điểm trên, Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng vụ không kích của Mỹ ở Bác-đa sẽ làm gia tăng bất an và bất ổn trong khu vực. Trong tuyên bố bằng văn bản, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ nhấn mạnh cực kỳ quan ngại về căng thẳng leo thang giữa Mỹ và I-ran, đồng thời cho rằng việc biến I-rắc trở thành một điểm xung đột sẽ phương hại đến hòa bình và ổn định trong khu vực.

Ai Cập cũng bày tỏ quan ngại về những diễn biến ở I-rắc, đồng thời kêu gọi các bên tránh leo thang căng thẳng. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ai Cập nhấn mạnh các nước cần chấm dứt ngay lập tức tất cả các hình thức can thiệp vào các nước A-rập, cho rằng những hành động can thiệp như vậy chỉ mang lại căng thẳng và gây chia rẽ ở I-rắc.

Theo TTXVN