Thay đổi một số giấy tờ tùy thân quan trọng trong năm 2020: Ưu việt, có lợi với người dân
-Đề nghị luật sư cho biết, những loại giấy tờ trên sẽ thay đổi thế nào theo quy định của pháp luật?
Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an thành phố) phối hợp tổ chức cấp căn cước công dân lưu động tại chỗ phục vụ người dân xã An Hòa (huyện An Dương).
-Năm 2020 có nhiều luật, nghị định tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người dân, trong đó việc thay đổi của một số loại giấy tờ quan trọng có hiệu lực thi hành. Đầu tiên phải kể đến việc thay đổi chứng minh nhân dân (CMND) sang căn cước công dân (CCCD). Thực tế việc thay thế CMND bằng CCCD được thực hiện từ năm 2016 tại 16 tỉnh, thành phố. Theo quy định tại điều 38 Luật Căn cước công dân, từ ngày 1-1-2020, CMND được chuyển sang thẻ CCCD áp dụng trên cả nước. Như vậy, hiện nay, người dân đang sử dụng CMND 9 số, CMND 12 số khi bị rách, hỏng hoặc có nhu cầu cấp mới, cấp đổi thì được cấp thẻ CCCD.
Thứ hai là việc thay đổi từ thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) giấy chuyển sang thẻ điện tử. Điều 42 của Nghị định 146/2018/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2020 quy định: Chậm nhất đến ngày 1-1-2020, cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) phải thực hiện phát hành thẻ BHYT điện tử cho người tham gia BHYT. Thẻ BHYT điện tử sẽ được làm bằng nhựa, kích cỡ tương đương thẻ ATM nhưng được gắn chip điện tử với các nội dung cơ bản như mã số, họ và tên, ngày tháng năm sinh, ngày tháng năm cấp thẻ BHYT điện tử.
Cũng liên quan đến lĩnh vực BHXH là việc thay sổ BHXH sang thẻ BHXH.Theo khoản 2 Điều 96 Luật BHXH, đến năm 2020, sổ BHXH sẽ được thay thế bằng thẻ BHXH. Đồng thời, các trình tự, thủ tục tham gia và giải quyết các chế độ BHXH bằng phương thức giao dịch điện tử. Quy định này sẽ giúp cho người tham gia BHXH thuận tiện hơn và tối giản các loại giấy tờ kèm theo trong khi thực hiện các quyền lợi về bảo hiểm.
Một loại giấy tờ quan trọng khác thay đổi là giấy phép lái xe. Cụ thể theoThông tư 38/2019/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải quy định: Từ ngày 1-6-2020, sẽ cấp giấy phép lái xe mới có mã hai chiều (QR) để đọc, giải mã nhanh thông tin và liên kết với hệ thống quản lý giấy phép lái xe, qua đó nâng cao công tác quản lý của cơ quan nhà nước. Những giấy phép được cấp trước ngày 1-12-2019 vẫn có giá trị sử dụng theo thời hạn ghi trên giấy phép.
Tiếp đến là quy định mới của hộ chiếu điện tử được quy định trong Luật Xuất nhập cảnh của công dân Việt Nam có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2020. Theo đó, các công dân Việt Nam đủ 14 tuổi trở lên có thể lựa chọn hộ chiếu gắn chip điện tử, lưu giữ thông tin được mã hóa của cá nhân người mang hộ chiếu và chữ ký số của người cấp. Đối với người có hộ chiếu truyền thống nếu có nhu cầu muốn đổi sang hộ chiếu điện tử thì sẽ được cơ quan công an đáp ứng. Luật cũng quy định điều khoản chuyển tiếp là người dân nếu có hộ chiếu truyền thống thì vẫn có giá trị sử dụng cho đến khi hết thời hạn ghi trên hộ chiếu.
-Vậy,khi đổi sang thẻ căn cước công dân, có cần phải đính chính các loại giấy tờ khác hay không?
-Thẻ CCCD ghi thông tin cơ bản về lai lịch, nhận dạng của công dân. Khoản 3 Điều 38 Luật Căn cước công dân quy định: “Các loại giấy tờ có giá trị pháp lý đã phát hành có sử dụng thông tin từ CMND vẫn giữ nguyên hiệu lực pháp luật”. Do đó, việc đính chính số CMND trên các loại giấy tờ khác như giấy phép lái xe, sổ BHXH, hộ chiếu… là không cần thiết. Ngoài ra, trong trường hợp công dân còn CMND cũ, khi thực hiện cấp đổi sang CCCD, thì CMND cũ được cắt góc và trả lại cho công dân. Do đó, cho dù được cấp thẻ CCCD, công dân vẫn có thể sử dụng CMND cũ để xuất trình, đối chiếu khi làm các thủ tục hành chính liên quan đến số CMND cũ. Trong trường hợp bị mất CMND, công dân sẽ được cấp giấy xác nhận số CMND. Giấy xác nhận này được sử dụng để chứng minh người có thẻ CCCD đã từng sử dụng số CMND cũ.
- Có ý kiến cho rằng việc thay đổi giấy tờ tùy thân trên gây phức tạp cho người dân khi thay đổi, luật sư đánh giá thế nào về việc này?
- Hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đang là một trong những khâu đột phá của cải cách hành chính, đặc biệt trong xu thế 4.0 hiện nay. Việc thay đổi một số loại giấy tờ tùy thân theo hướng này là phù hợp xu thế chung của thế giới. Các thay đổi này đều có lợi cho người dân. Đơn cử như thẻ BHYT điện tử được gắn chip điện tử sẽ lưu trữ thông tin người tham gia, thuận lợi cho quá trình theo dõi và điều trị bệnh khi toàn bộ lịch sử khám chữa bệnh được lưu lại trên thẻ. Người dân khi đi khám chữa bệnh không cần mang theo giấy tờ tùy thân. Bên cạnh đó, khi sử dụng thẻ BHYT điện tử người dân cũng có thể nộp tiền BHYT qua thẻ ATM, Internet Banking… Ngoài ra, các nghị định đều có quy định điều khoản chuyển tiếp là các giấy tờ đang sử dụng vẫn có giá trị cho đến khi hết hạn, không phải yêu cầu bắt buộc người dân phải thực hiên.
Các sở, ngành, chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và các phương tiện khác để người dân hiểu rõ tính ưu việt của các loại giấy tờ điện tử này, từng bước nâng cao hiệu quả việc cải cách hành chính, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực, bảo đảm quyền và lợi ích của người dân.
-Trân trọng cảm ơn luật sư.