“Sống khỏe” bằng nghề truyền thống
Ông Nguyễn Văn Soái (xã Chính Mỹ, huyện Thủy Nguyên) chuẩn bị khung cửa, lạt để dựng nhà bằng tre.
Trong gian nhà đang được dựng bằng tre, phảng phất mùi nồng ngái của tre ngâm, ông Soái cặm cụi hoàn thành bộ dại (phên che nắng đan bằng tre) theo đơn đặt hàng của khách. Đôi tay nhỏ bé nhưng đầy vết chai cứng của ông lão 65 tuổi thoăn thoắn uốn nắn những nan tre thành hoa văn. Ông chia sẻ, sinh ra và lớn lên ở vùng quê có nghề truyền thống là mây tre đan nên từ nhỏ (khoảng 9-10 tuổi), ông đã được dạy vót tre, đan một số vật dụng trong gia đình. Tuy nhiên, đến năm 1995 (khi 40 tuổi), ông Soái mới chuyên tâm phát triển nghề này.
Ông bảo, nghề tre đan hoàn toàn bằng thủ công nên vất vả và kỳ công, để có sản phẩm phải mất nhiều thời gian, từ khâu chọn mua tre đến xử lý nguyên liệu. Cũng vì lý do này, người làng không mặn mà, nghề truyền thống cũng vì thế mai một. Tuy vậy, ông vẫn theo nghề bởi đam mê. Tre bền bỉ, dẻo dai, gắn bó với người dân ViệtNambao đời, tre tượng trưng tính dân tộc, tinh thần đoàn kết.
Để theo nghề đến được ngày hôm nay, ông Soái luôn tìm tòi, học hỏi và chế tác ra những sản phẩm vừa giữ được nét quê nhưng cũng bảo đảm yêu cầu của khách hàng về mặt thẩm mỹ. Một số vật dụng ông dựng khung theo mẫu cũ hoặc thiết kế của khách hàng rồi vận dụng linh hoạt những kỹ thuật trong mộc để tạo thêm các chi tiết trang trí. “Tiếng lành đồn xa”, những sản phẩm ông làm được nhiều người trên địa bàn thành phố và các tỉnh khác biết đến.
Không chỉ đan bàn, ghế, giường, chõng..., ông còn thiết kế, dựng nhà bằng tre. Chỉ bộ bàn ghế bằng tre được thiết kế khá cầu kỳ với các chi tiết trang trí thường chỉ thấy trên những bộ bàn ghế bằng gỗ như chữ Phúc, chữ Hỷ..., ông Soái chia sẻ, ông lây mẫu ghế từ chiếc ghế tre cũ ông mua lại, sau đó tìm tòi cách đan thành khung. Rồi áp dụng cách đục đẽo hoa văn trên gỗ để thiết kế, đan bằng tre. Bộ bàn ghế này hiện có giá 6 triệu đồng. Không chỉ giữ được nghề truyền thống ông Soái còn góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Khi có đơn hàng, tùy theo tính chất của công trình, ông huy động thêm lao động địa phương tham gia với mức lương 300.000 – 350.000 đồng/người/ngày công. Ông đảm nhận vai trò thiết kế, còn mọi người thi công. Bên cạnh đó, để có nguyên liệu chế tác, ông thu mua tre, mây của bà con, góp phần duy trì bóng tre xanh trong làng.
Tiễn khách khi trời vừa nhá nhem tối, ông bảo sau khi hoàn thành 3 bộ dại theo đơn đặt hàng của khách, sẽ hoàn thành nốt ngôi nhà tre. Ở đó, ngoài những vật dụng bằng tre mình tạo ra, ông định trưng bày thêm những đồ “cũ” từ ngày xưa như: cối tre, cối đá... để giữ lại nét sinh hoạt truyền thống một thời, nhắc nhớ con cháu về về sự sáng tạo của cha ông, tận dụng những thứ gần gũi nhất để phục vụ đời sống.