Trong tim Bác Hồ luôn có Hải Phòng
Bác Hồ nói chuyện với công nhân Nhà máy Cơ khí Duyên Hải. (Ảnh tư liệu)
Là người không có vinh dự được sinh ra, lớn lên tại Hải Phòng nhưng tôi rất đỗi tự hào về thành phố Cảng anh hùng, nhất là về những tiến bộ vượt bậc trong thời kỳ đổi mới. Những năm gần đây, tuy không có dịp về Hải Phòng thường xuyên, song qua các phương tiện thông tin đại chúng, tôi được chứng kiến một Hải Phòng chuyển mình bứt phá, mạnh mẽ đi lên trên mọi lĩnh vực. Theo dõi những bước phát triển của Hải Phòng, tôi lại nhớ tới những tình cảm và sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh với Hải Phòng. Hải Phòng là một trong những địa phương vinh dự được nhiều lần Bác về thăm. Sinh thời, Bác Hồ 9 lần về thăm Hải Phòng. Và trong 12 cuốn Hồ Chí Minh toàn tập, có tới 187 trang viết của Người nhắc đến địa danh Hải Phòng.
Ngày 13-1-1947, trong thư gửi lãnh tụ và nhân dân các nước, Bác tuyên bố: “Những thành thị như Hải Phòng, Hà Nội đã bị thực dân Pháp phá tan hoang. Mấy nghìn đàn bà, trẻ con Việt Nam đã bị tàu bay Pháp bắn chết… Vì Tổ quốc, vì tự do, nhân dân Việt Nam kiên quyết kháng chiến đến cùng”. Ngày 25-3-1947, khi trả lời các nhà báo, Bác đã lên án: “Họ phong tỏa Hải Phòng, chiếm Hải Phòng và Lạng Sơn… Sự thật là rõ ràng như thế mà Chính phủ và nhiều ông nghị Pháp lại đổ lỗi rằng Việt Nam khiêu khích”. Trong kháng chiến chống Pháp, Bác nhiều lần khích lệ quân, dân Hải Phòng. Ngày 22-9-1952, Bác ký sắc lệnh truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất đối với đồng chí Nguyễn Văn Thân, giao thông viên Ty Bưu điện Hải Phòng. Ngày 29-9-1953, Bác gửi thư khen ngợi và tặng quân, dân huyện Tiên Lãng Huân chương Kháng chiến hạng nhất. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy, ngày 22-2-1955, Bác ký sắc lệnh đặt thành phố Hải Phòng trực thuộc Chính phủ. Sau ngày hòa bình lập lại, ngày 14-5-1955, lần đầu Bác viết một bức thư khá dài gửi đồng bào Hải Phòng. Thư có đoạn viết: “Chúng ta đã thu được nhiều thắng lợi. Nhưng để củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ, chúng ta còn phải đấu tranh lâu dài và gian khổ. Vì vậy chúng ta phải luôn luôn tỉnh táo, phải nâng cao chí khí phấn đấu, ra sức làm trọn nhiệm vụ, quyết không nên tự mãn tự kiêu”.
Ngày 2-6-1955, Bác về thăm Hải Phòng lần thứ hai và là lần đầu sau ngày hòa bình lập lại. Bác có bài nói chuyện khá dài với quân, dân Hải Phòng. Bác kết luận: “Lúc bắt đầu kháng chiến chúng ta đã gặp nhiều khó khăn hơn, mà lúc đó chúng ta lại hầu như chỉ có hai bàn tay trắng. Vậy mà kết quả chúng ta đã thắng lợi. Bây giờ trong hòa bình, chúng ta đoàn kết, cố gắng, chúng ta có sức, có vốn và có quyết tâm, chúng ta lại có bạn giúp, cho nên chúng ta nhất định vượt được khó khăn đi đến thắng lợi”. Ngày 30-5-1957, Bác trở lại thăm Hải Phòng. Trong bài nói chuyện tại Nhà máy Xi măng, Bác căn dặn: “Nhà máy xi măng Hải Phòng trước đây là của thực dân. Bây giờ là của các cô, các chú. Người công nhân trước đây là người làm thuê cho tư bản. Bây giờ là người làm chủ đất nước. Phải xứng đáng với vai trò của mình”. Nói chuyện với công nhân, thủy thủ tàu HC15 Cảng Hải Phòng, Bác nói: “Bác về lần này xem các cô, các chú làm ăn thế nào? Bác mong các cô, các chú giữ vững và phát huy truyền thống đấu tranh cách mạng của dân tộc ta, của giai cấp ta”. Cùng ngày hôm ấy, Bác đến nói chuyện với cán bộ, đảng viên và thanh niên lao động Hải Phòng. Người đề cập nhiều vấn đề, trong đó nhấn mạnh: “Muốn đoàn kết chặt chẽ là phải thật thà tự phê bình, thành khẩn phê bình đồng chí và những người xung quanh… Phê bình phải dân chủ, nghĩa là Bác phê bình các cô, các chú, trái lại các cô, các chú có thể phê bình Bác, mà phải phê bình Bác”. Tháng 3-1959, Bác lại về thăm Hải Phòng. Tại buổi nói chuyện với cán bộ các ngành quân, dân, chính, đảng Hải Phòng, Bác nhấn mạnh: “Một đảng bộ lãnh đạo tốt hay xấu cứ xem công tác ở địa phương là biết. Kết quả công tác của địa phương là cái thước đo sự lãnh đạo của Đảng… Đảng viên, đoàn viên thanh niên lao động, những phần tử tích cực trong công đoàn phải làm gương mẫu, phải lôi cuốn quần chúng theo mình, quyết tâm hoàn thành vượt mức kế hoạch”.
Ngày 18-1-1960, Bác về thăm và nói chuyện với đồng bào, cán bộ Kiến An. Bác nhấn mạnh đến vai trò tiên phong của đảng viên. Bác nói: “Đảng ta là đảng cách mạng, là đảng lãnh đạo. Ngoài lợi ích của nhân dân và của giai cấp công nhân, Đảng ta không có lợi ích nào khác… Đảng viên và chi bộ nào sản xuất và lãnh đạo sản xuất tốt tức là đảng viên và chi bộ ấy tốt. Nếu sản xuất và lãnh đạo sản xuất không tốt tức là đảng viên và chi bộ ấy kém”. Ngày 27-2-1961, trên báo Nhân dân, Bác tuyên dương Nhà máy cơ khí Duyên Hải: “Phải nhận rằng đại đa số công nhân ta đều cần cù thông minh và có nhiều sáng kiến hay… Nhà máy cơ khí Duyên Hải (Hải Phòng) có những sáng kiến vượt 225 tiêu chuẩn tiên tiến”. Và ngày 16-3-1961, Bác về thăm và nói chuyện với cán bộ, công nhân nhà máy. Bác căn dặn: “Không nên chỉ bốc lên một lúc mà phải bền bỉ, liên tục. Muốn thế phải luôn luôn cải tiến, phải thực hiện tốt chế độ quản lý dân chủ của Đảng”. Ngày 31-7-1961, Bác gửi điện chúc mừng Liên hoan chiến sĩ thi đua công, nông, binh Hải Phòng. Bác mong: “Công, nông, binh đoàn kết, lôi cuốn đồng bào các giới thi đua làm cho Hải Phòng thành một địa phương gương mẫu…”. Ngày 4- 5-1962, trong Lời khai mạc Đại hội liên hoan anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ 3, Bác nêu gương Tổ in bao xi măng Hải Phòng vì “có những thành tích đặc biệt như đã bớt từ 6 máy xuống 2 máy, từ 34 người bớt còn 13 người, mà năng suất thì từ 12.000 bao tăng lên 32.000 bao. Điều đáng khen nữa là chị em rất đoàn kết thương yêu nhau”.
Ngày 13-8-1962, tại Hội nghị công đoàn cơ sở toàn miền Bắc, Bác tuyên dương Nhà máy cơ khí Duyên Hải là lá cờ đầu trong phong trào thi đua yêu nước; Nhà máy xi măng Hải Phòng trong 6 tháng đầu năm đã có hơn 480 sáng kiến tăng năng suất lao động. Trong Hội nghị tổng kết phong trào thi đua năm 1962 và bàn về công tác lãnh đạo và tổ chức thi đua năm 1963 Bác lại nêu gương Hải Phòng vì trong 9 tháng đã có 15.000 sáng kiến. Ngày 21-1-1965, trên báo Nhân dân, Bác biểu dương nhân dân xã Đằng Hải (Hải An, Hải Phòng) về việc phát động phong trào tiết kiệm: “Trong hai ngày Tết năm ngoái các xã viên đã gửi được 15000 đồng vào quỹ tiết kiệm… Nhờ tiết kiệm mà Đằng Hải đã ăn một cái Tết tươi vui chưa từng có trong lịch sử. Tết này họ định tiết kiệm và vui tươi hơn nữa”. Ngày 10-12-1966, Bác Hồ gửi điện động viên nhân Đại hội Phụ nữ ba đảm đang Hải Phòng. Bác viết: “Chúc các cô cố gắng hơn nữa để góp phần xứng đáng trong công cuộc chống Mỹ, cứu nước”.
Ngày 19- 4-1966, trên báo Nhân dân, Bác khen ngợi: “Bác muốn nêu lên vài địa phương có nhiều chi bộ “bốn tốt” để những nơi khá thì tiếp tục cố gắng hơn nữa, những nơi kém thì càng phải cố gắng vượt mức để theo kịp những nơi khá. Theo báo cáo thì những nơi khá nhất là Quảng Bình, Hải Phòng, Quân đội”. Ngày 16-3-1967, trên báo Nhân dân, Bác khen đám cưới của anh Lâm, chị Hoan ở Kiền Bái, Thủy Nguyên, Hải Phòng: “Hai người đã tổ chức cuộc vui của mình thật đơn giản, tiết kiệm, có ý nghĩa. Buổi họp mặt khoảng vài chục người, có chén nước chè xanh, điếu thuốc, chút ít bánh kẹo. Đặc biệt món văn nghệ thì thật “rôm rả””. Nhưng đồng thời Bác lại phê bình đám cưới của anh Vĩnh và chị Nhị ở HTX Tiên Tiến, Mỹ Đồng, cũng ở Thủy Nguyên, cỗ bàn tới 150 mâm, mất hai tạ gạo, vài chục lít rượu. Bác phê bình: “Cửa hàng xuất khẩu Thủy Nguyên… không những cho cả hai con lợn mang về mà còn cho thêm một bộ lòng nữa (?)”. Nên nhớ, đó là giai đoạn chúng ta cần hết sức tiết kiệm để dồn lực chống Mỹ, cứu nước. Những lời khen ngợi, động viên và cả phê bình nghiêm khắc nhưng bao dung của Bác Hồ đối với cán bộ, nhân dân Hải Phòng thể hiện sự quan tâm sâu sắc, chu đáo, chí tình của Người đối với mọi mặt đời sống người dân, mọi bước phát triển của thành phố Cảng. Xuân về nhớ Bác, chúng ta tự hào về thành phố Hoa Phượng đỏ luôn có trong tim vị lãnh tụ dân tộc. Và cũng tự hào rằng, làm theo lời dạy của Bác, người Hải Phòng nỗ lực xây dựng, phát triển thành phố trở thành “thành phố gương mẫu của cả nước” như mong muốn của Người.