Phòng ngừa những bệnh dịch bắt nguồn từ động vật hoang dã: Không thể xem nhẹ
Nhiều bệnh dịch bắt nguồn từ động vật hoang dã
Tăng cường kiểm soát, quản lý hoạt động nhập khẩu, mua bán, chăn nuôi động vật hoang dã để phòng ngừa dịch bệnh.
Trong ảnh: Trang trại nuôi chim công tại huyện Thủy Nguyên.
Văn bản của Tổng cục Lâm nghiệp yêu cầu các Chi cục Kiểm lâm tạm dừng hoạt động xác nhận bảng kê lâm sản, vận chuyển lâm sản là động vật hoang dã ra khỏi địa phương; dừng chế biến, kinh doanh động vật hoang dã. Khi phát hiện động vật hoang dã mắc các bệnh truyền nhiễm, cần khoanh vùng, xử lý theo quy định. Sở NN-PTNT các địa phương khẩn trương tham mưu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị chức năng kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các hoạt động nhập khẩu, mua, bán, tàng trữ, chế biến, kinh doanh trái pháp luật mẫu vật, động vật hoang dã. Đối với các tỉnh biên giới, Tổng cục Lâm nghiệp yêu cầu lực lượng chức năng tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ tại các cửa khẩu, đường mòn, lối mở, không để động vật hoang dã nhập lậu vào nước ta; cấm nhập khẩu mẫu vật động vật hoang dã vào Việt Nam.
Hiện nay, các nhà khoa học nghi ngờ các loài động vật hoang dã như: rắn, chồn, nhím và tê tê ở thành phố Vũ Hán của Trung Quốc là vật chủ mang vi-rút Corona. Đây không phải lần đầu xảy ra dịch bệnh có nguồn gốc từ động vật hoang dã. Trong 50 năm qua, một loạt bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh chóng, bắt nguồn từ động vật hoang dã sang người, như: cuộc khủng hoảng HIV/AIDS những năm 1980 bắt nguồn từ loài vượn lớn; dịch cúm gia cầm 2004-2007 xuất phát từ chim; heo gây ra đại dịch cúm heo năm 2009. Hội chứng hô hấp cấp tính nghiêm trọng (SARS) xuất phát từ dơi, thông qua trung gian là cầy hương. Dơi cũng là loài gây dịch bệnh EBOLA. Đặc biệt, khi bệnh SARS bùng nổ, gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc tiêu thụ động vật hoang dã, giết thịt thú rừng. Nhưng từ đó cho đến nay, tình trạng này chưa có thay đổi tích cực.
Đáng lo, nếu tình trạng tiêu thụ động vật hoang dã còn tiếp diễn, nguy cơ xuất hiện loại bệnh mới còn tái diễn. Ông Peter Daszak, Chủ tịch EcoHealth Alliance, một tổ chức phi chính phủ toàn cầu về phòng, chống bệnh truyền nhiễm đánh giá: 1,7 triệu vi-rút chưa được phát hiện trong thú rừng, gần 50% trong số đó gây nguy hiểm cho con người.
…Cần thay đổi thói quen của người tiêu dùng
Trên địa bàn thành phố hiện có nhiều cửa hàng ăn uống kinh doanh sản phẩm có nguồn gốc thịt thú rừng. Dọc các tuyến đường Lê Hồng Phong, Quang Trung, Lạch Tray…có nhiều cửa hàng kinh doanh ẩm thực thịt thú rừng, như: các loại cầy Hương, cầy hoa quả, cầy bạc má, cầy vòi, cầy mèo, cầy chó, cầy bông lau…rồi hươu, nai, nhím, dũi rừng, kỳ đà, đà điểu, hoẵng…Thực đơn, giá cả cũng hết sức đa dạng như: nhím 450.000 đồng/kg; hoẵng 500.000 đồng/kg; cầy từ 500.000 đồng đến 1,8 triệu đồng/kg tùy theo từng loại; kỳ đà 650.000 đồng/kg; dúi rừng 600.000 đồng/kg… Nhưng, việc xác định và quản lý nguồn gốc sản phẩm động vật hoang dã kinh doanh tại nhà hàng này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu căn cứ, quy định hướng dẫn.
Việc kiểm soát các cơ sở gây nuôi cũng gặp nhiều khó khăn. Trên địa bàn thành phố có 365 cơ sở nuôi đông vật hoang dã được thống kê, quản lý, trong đó có 26 cơ sở nuôi nhốt động vật quý hiếm, thuộc phụ lục 1B, 2B của Nghị định 06/2019/NĐ-CP. Những loài được phép gây nuôi, phục vụ cho mục đích thương mại, nhưng những quy định về quy chuẩn chuồng trại cho từng loài vật nuôi chưa được quy định cụ thể, nên cơ quan quản lý gặp khó khăn khi thẩm định chứng nhận đăng ký trại nuôi; thiếu căn cứ để xử lý nhưng trại nuôi không bảo đảm. Bên cạnh đó, việc phòng và trị bệnh cho động vật hoang dã chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của chủ trại, chưa có quy chuẩn, quy định riêng cho công tác này. Cơ quan chức năng hoặc chính quyền địa phương chỉ hỗ trợ, hướng dẫn các trại nuôi. Do đó, hiệu quả quản lý, giám sát không cao.
Ngay trong giai đoạn xảy ra dịch bệnh tác động không đáng kể đến cả hoạt động gây nuôi và cửa hàng kinh doanh thú rừng. Một chủ nhà hàng kinh doanh ăn uống trên đường Lê Hồng Phong cho biết: hiện nay đang mùa dịch, mọi người ngại tụ tập chỗ đông người, nên việc kinh doanh bị ảnh hưởng chung. Chưa đủ căn cứ để xác định có làm thay đổi thói quen của người tiêu dùng trong sử dụng sản phẩm thịt thú rừng. Còn bạn Trần Văn Dũng chủ cơ sở hơn 100 con công Việt Nam, công Ấn Độ và gà lôi hồng tía, gà lôi lam, gà lôi trắng ở xã Phục Lễ, huyện Thủy Nguyên, chú ý tăng cường các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh, đặc biệt bệnh cúm gia cầm cho vật nuôi, bảo đảm vệ sinh chuồng trại.
Dịch nCoV là lời cảnh báo với cơ quan quản lý và cả người tiêu dùng, người chăn nuôi, kinh doanh sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã cần có sự cẩn trọng, thực hiện nghiêm quy định.