“Chắp cánh” thương hiệu
Khó đưa sản phẩm vươn xa
Kiểm tra, dán mác sản phẩm trứng vịt tại HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ Chiêu Viên (xã Tây Hưng, huyện Tiên Lãng).
Nếp cái hoa vàng là giống lúa đặc sản cổ truyền. Sản phẩm gạo có chất lượng cao, được người tiêu dùng ưa chuộng bởi mùi thơm, hàm lượng chất dinh dưỡng cao, độ dẻo, độ dính… Các sản phẩm chế biến từ nguyên liệu gạo nếp cái hoa vàng đều cho chất lượng cao như: rượu, bánh chưng, bánh dày, bánh dẻo… Giống lúa nếp cái hoa vàng hiện được sản xuất tập trung tại xã Đại Thắng, với diện tích 285 ha và đang mở rộng ra các xã khác như Tiên Cường và Tự Cường do có hiệu quả kinh tế cao (giá thóc từ 18- 20 nghìn đồng/kg). Tuy là sản phẩm thế mạnh cho phép tái cơ cấu ngành trồng trọt của huyện Tiên Lãng theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và được UBND huyện Tiên Lãng cấp Nhãn hiệu chứng nhận “Gạo nếp cái hoa vàng Đại Thắng” từ 27-7-2016, nhưng hiện nay hiệu quả sản xuất chưa cao. Nguyên nhân, phần lớn được bán dưới dạng thóc nguyên liệu và qua nhiều khâu trung gian. Mặt khác, cạnh tranh cung - cầu trong nước gia tăng, nhiều địa phương khác cũng đang đẩy mạnh sản xuất gạo nếp cái hoa vàng theo hướng an toàn, có kiểm soát. Trong khi đó, “Gạo nếp cái hoa vàng Đại Thắng” chỉ có 15 ha được áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, việc mở rộng sản xuất VietGAP cả vùng sản xuất còn gặp nhiều khó khăn...
Đặc sản khác của huyện Tiên Lãng là “trứng vịt Chấn Hưng” cũng đang gặp những khó khăn tương tự. Trứng vịt Chấn Hưng có mẫu mã đẹp, quả to và đồng đều, thơm, vị đậm, tỷ lệ lòng đỏ cao, bùi, ngậy do được nuôi tại vùng ven biển, nước mặn, nước lợ, khí hậu phù hợp, được bảo hộ nhãn hiệu tập thể tháng 11- 2015. Với giá thành sản xuất hiện nay vào khoảng 1.600- 1.800 đồng/quả, giá bán tại trang trại/gia trại từ 2.800-3.000 đồng/quả cho thấy hiệu quả của sản xuất trứng vịt rất cao (tỷ suất lợi nhuận gần 50%). Tuy nhiên, giá bán không ổn định, nhất là thời điểm có dịch cúm gia cầm hoặc xuất hiện những thông tin sai lệch như: trứng giả, trứng nhiễm melamine… Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận các thị trường cao cấp bị hạn chế do sản phẩm chưa được phân loại về chất lượng, làm sạch, đóng gói, dán nhãn, việc quảng bá xúc tiến thương mại ít được quan tâm...
Mới chỉ trong giai đoạn đầu của quá trình định vị thương hiệu trên thị trường, những khó khăn này thực sự trở thành “bài toán khó” đối với các địa phương trong việc đưa sản phẩm vươn xa trên thị trường, cũng như tránh hiện tượng hàng giả, hàng nhái lạm dụng uy tín của sản phẩm gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín, danh tiếng của sản phẩm làng nghề truyền thống...
Giúp địa phương xây dựng thương hiệu
Giúp các địa phương tháo gỡ những khó khăn trên, Sở KHCN hỗ trợ xây dựng mô hình tổ chức điểm quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Gạo nếp cái hoa vàng Đại Thắng”, nhãn hiệu tập thể “Trứng vịt Chấn Hưng” và “Cá thu phơi một nắng” theo 3 cấp: kiểm soát bên ngoài; kiểm soát nội bộ và tự kiểm soát. Đồng thời, xây dựng các công cụ quản lý, sử dụng nhãn hiệu; phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm và áp dụng một số tiến bộ kỹ thuật phù hợp với điều kiện của người sản xuất để duy trì, cải thiện và nâng cao chất lượng sản phẩm bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm...
Bên cạnh đó, Sở hỗ trợ các địa phương giới thiệu đặc sản tại phiên chợ quảng bá giới thiệu sản phẩm, kết nối giao thương sản phẩm OCOP và đặc sản các vùng miền toàn quốc năm 2019 tại Hà Nội (quy mô 2000 sản phẩm đến từ 30 tỉnh, thành trong cả nước). Theo đó, “Gạo nếp cái hoa vàng Đại Thắng”, “Trứng vịt Chấn Hưng”, “Cá thu phơi một nắng” xuất hiện tại nhiều siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội, Hải Phòng..., với nguồn đầu ra ổn định và giá bán cao gấp đôi giá bán trôi nổi ngoài thị trường.
Chủ tịch UBND xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng Lương Thanh Sắc nhận định: Được thành phố, huyện quan tâm, đầu tư xây dựng thí điểm vùng sản xuất gạo nếp cái hoa vàng theo mô hình VietGAP, đến nay mô hình đạt nhiều kết quả rõ nét. Thời gian tới, xã Đại Thắng phấn đấu xây dựng nền sản xuất nông nghiệp hữu cơ và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học để bảo đảm chất lượng, thân thiện môi trường. Tuy vậy, về lâu dài, để khai thác có hiệu quả cao sản phẩm này, chúng tôi rất cần doanh nghiệp hoặc mạnh thường quân giúp địa phương xúc tiến đầu tư phát triển thương hiệu ngày một lớn mạnh hơn.