Hiệp định EVFTA – Cơ hội và thách thức đối với Hải Phòng

Sản phẩm điện tử là lĩnh vực sản xuất của Hải Phòng có nhiều cơ hội với EVFTA Trong ảnh: Công nhân Công ty LGE trên dây chuyền sản xuất.

Ngay sau khi hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 7 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Theo quy định của EU, sau khi được Nghị viện chính thức phê chuẩn, hiệp định sẽ cần được Hội đồng châu Âu phê duyệt để có hiệu lực. Về phía Việt Nam, Chính phủ cũng đang đẩy nhanh việc thực hiện các quy trình, thủ tục trong nước để Hiệp định sớm được Quốc hội phê chuẩn. Bộ Công Thương đã xây dựng và trình Chính phủ dự thảo Kế hoạch hành động để chuẩn bị cho việc thực thi EVFTA, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu của các bộ, ngành với 5 nhóm chính: Công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về Hiệp định EVFTA và thị trường của các nước EU; công tác xây dựng pháp luật, thể chế; nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực; chủ trương và chính sách đối với tổ chức công đoàn và các tổ chức của người lao động tại cơ sở doanh nghiệp; chính sách an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định Quy tắc xuất xứ trong EVFTA và sẽ ban hành trong thời gian sớm nhất.

Trong năm 2019, công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về Hiệp định EVFTA tới nhiều đối tượng với các hình thức đa dạng, phong phú đã được Sở Công Thương Hải Phòng triển khai đồng bộ như: hội nghị giới thiệu về hiệp định; tập huấn về quy tắc xuất xứ trong hiệp định; giới thiệu cơ chế chứng nhận và xác minh xuất xứ; hướng dẫn trả lời bộ câu hỏi và chuẩn bị hồ sơ xác minh xuất xứ hàng hóa xuất nhập khẩu. Đồng thời biên soạn và phát hành ấn phẩm “Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU- cơ hội và thách thức đối với ngành hàng xuất khẩu của Hải Phòng” gửi tới các sở, ban, ngành của thành phố và một số doanh nghiệp trên địa bàn với số lượng gần 500 cuốn. Công tác nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực cũng được chú trọng. Sở Công Thương phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai các lớp đào tạo nâng cao kỹ năng phục vụ công tác hội nhập quốc tế, như: kỹ năng ngoại ngữ, đối ngoại, thuyết trình, tư duy sáng tạo và phản biện... cho các cán bộ công chức làm công tác hội nhập quốc tế. 

Hải Phòng xác định các ngành hàng có thế mạnh xuất khẩu sang EU gồm: da giày, dệt may, máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, cơ khí, đóng tàu… Các mặt hàng có tỷ trọng lớn mà Hải Phòng nhập khẩu từ EU là máy móc thiết bị, linh kiện, phụ tùng ô tô, thực phẩm… Để tận dụng cơ hội từ Hiệp định EVFTA, doanh nghiệp Hải Phòng cần chủ động tìm hiểu thông tin về Hiệp định EVFTA để nắm vững cam kết của Việt Nam và cam kết của EU; nghiên cứu cơ hội, thách thức của thị trường EU đến các giải pháp như nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm; phát huy lợi thế cạnh tranh, tăng hiệu suất… kể cả việc nghiên cứu đầu tư vào các ngành công nghiệp phụ trợ, tạo nguồn cung ứng nguyên liệu có xuất xứ ViệtNamcho các ngành hàng xuất khẩu có thế mạnh; chuyển dần từ gia công, lắp ráp sang chế tạo, chế tác nhằm nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

Với ngành da giày: Hiện phần lớn sản phẩm giày dép của Hải Phòng cũng như Việt Nam xuất khẩu sang EU thuộc nhóm sản phẩm EU cam kết loại bỏ thuế theo lộ trình từ 3-7 năm. Khi EVFTA có hiệu lực, GSP sẽ tự động chấm dứt, các mức thuế nhập khẩu đối với giày dép sẽ giảm dần đều xuống 0% tính từ mức bình quân 12,4% theo lộ trình từ 3-7 năm.

Với ngành dệt may: Để được hưởng ưu đãi thuế quan, sản phẩm may mặc phải đáp ứng quy tắc xuất xứ “2 công đoạn” (từ vải trở đi), là sản phẩm phải được may tại Việt Nam và làm từ vải có xuất xứ Việt Nam hoặc được cộng gộp nguồn gốc vải có xuất xứ tại các nước mà cả Việt Nam và EU đều có FTA (theo cơ chế linh hoạt của EU đối với Việt Nam).

Với ngành máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện: Với cam kết giảm thuế về 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực đối với 74% số dòng thuế thuộc nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; số còn lại xóa bỏ thuế quan theo lộ trình từ 3-5 năm, triển vọng xuất khẩu sản phẩm ngành hàng này của Hải Phòng sẽ rất khả quan. Tuy nhiên, hiện nay phần lớn kim ngạch xuất khẩu từ ngành hàng này thuộc về khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Khối doanh nghiệp trong nước chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

Bên cạnh các ngành hàng có thế mạnh, một ngành khác có cơ hội được hưởng lợi trực tiếp từ EVFTA là logistics. Rào cản thuế quan được cắt giảm sẽ khiến lượng hàng hóa giữa Việt Nam và EU gia tăng, từ đó làm tăng nguồn cầu đối với ngành logistics. Đây là cơ hội gia tăng quy mô thị trường cho ngành logistics của Hải Phòng khi thành phố là cửa chính ra biển của khu vực phía Bắc. Cũng từ cắt giảm thuế quan, giá mua các phương tiện vận tải, các loại máy móc thiết bị, công nghệ phục vụ cho hoạt động logistics từ châu Âu sẽ giảm, càng góp phần tạo điều kiện phát triển cho ngành logistics của Hải Phòng. Tuy nhiên như đã đề cập, logistics là một ngành mạnh của châu Âu, vì vậy đây vừa là cơ hội nhưng cũng là thách thức cho Hải Phòng.

Với những thách thức trên, Hải Phòng cần tăng cường thu hút đầu tư phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, tạo nguồn nguyên liệu có xuất xứ Việt Nam cho các ngành xuất khẩu có thế mạnh của thành phố; đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao phục vụ trong các ngành công nghệ, từng bước xây dựng khối doanh nghiệp trong nước phát triển, làm chủ ngành công nghệ, kỹ thuật cao.

Các giải pháp nêu trên phù hợp với định hướng tái cơ cấu lại ngành công nghiệp Hải Phòng nhằm triển khai Chương trình hành động số 76- CTr/TU ngày 8-7- 2019 của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 45/NQ-TW ngày 24-1-2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đó là tập trung phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn như: cơ khí chế tạo; điện tử tin học; công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp mũi nhọn, sản phẩm có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa các nền kinh tế có xu hướng gia tăng, tình trạng gian lận xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp ngày càng nhiều, với vị trí là cảng cửa ngõ lớn nhất khu vực phía Bắc, điểm giao thương của các quốc gia, Sở Công Thương Hải Phòng cùng các sở, ban, ngành của thành phố sẽ tiếp tục chủ động trong phòng, chống các hiện tượng tiêu cực liên quan đến xuất xứ hàng hóa, bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh, trong sạch, công bằng cho các nhà đầu tư chân chính; bảo đảm uy tín của hàng Việt Nam và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Việt Nam sẽ hội nhập EVFTA thành công nếu có sự phối hợp đồng bộ giữa cải cách thể chế nhà nước của các cơ quan Chính phủ và nỗ lực nâng cấp quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp. Với nhiệm vụ, chức năng, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực Công Thương trên địa bàn thành phố, Sở Công Thương Hải Phòng sẽ tham mưu thành phố những giải pháp cụ thể; đồng thời song hành, hỗ trợ các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nói riêng nắm bắt, tận dụng tối đa cơ hội do Hiệp định EVFTA mang lại.

Bài: Bùi Quang Hải, Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng - Ảnh: Duy Lê