Tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận 53 của Bộ Chính trị về Đề án “An ninh lương thực quốc gia đến năm 2020”: Bảo đảm an ninh lương thực trong mọi tình huống

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: VGP

Tại điểm cầu Hải Phòng có các đồng chí: Lê Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố; Nguyễn Văn Tùng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố; Nguyễn Đình Chuyến, Phó chủ tịch UBND thành phố; lãnh đạo các ngành, các địa phương.

Đồng chí Lê Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy; Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố đồng chủ trì hội nghị tại điểm cầu thành phố Hải Phòng.

Từ nước thiếu ăn trở thành quốc gia xuất khẩu lương thực hàng đầu

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (PTNT), sau 10 năm thực hiện, đề án đạt được nhiều kết quả tích cực. Cụ thể: 12 chỉ tiêu đã đạt và vượt so với mục tiêu đề ra, trong đó đáng chú ý điện tích đất lúa cả nước năm 2018 đạt trên 4,159 triệu ha (vượt mục tiêu đề ra tại Nghị quyết là 3,76 triệu ha); sản lượng lúa năm 2019 đạt 43,4 triệu tấn (vượt mục tiêu đề ra 41-43 triệu tấn); xuất khẩu gạo năm 2019 đạt 6,34 triệu tấn (vượt mục tiêu đề ra 4 triệu tấn).

Giai đoạn 2009-2019, thu nhập bình quân đầu người/năm ở nông thôn đã tăng 4,3 lần, khoảng cách thu nhập giữa thành thị và nông thôn thu hẹp từ 2,1 lần xuống còn 1,8 lần.

Nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng khá cao (đạt 2,61%/năm). Năng suất lúa của Việt Nam cao nhất Đông Nam Á đạt 5,6 tấn/ha, gần gấp đôi so với Thái Lan và gấp 1,5 lần so với Ấn Độ. Năng suất cà phê cao gấp 1,5 lần so với Bra-xin, gấp 3 lần so với Cô- lôm-bi-a, In-đô-nê-xi-a; năng suất hồ tiêu gấp 3 lần so với In-đô-nê-xi-a và 1,3 lần của Ấn Độ; năng suất cá tra bình quân đạt 209 tấn/ha, cao nhất thế giới... Giá trị và sản lượng nhiều nông sản đều tăng mạnh (giai đoạn 2009-2019, lương thực bình quân đầu người tăng từ 497 kg/năm lên trên 525 kg/năm; sản lượng rau quả tăng trưởng nhanh 80,5%, từ 9,75 triệu tấn lên 17,6 triệu tấn; sản lượng trái cây tăng từ 6 triệu tấn lên 12,6 triệu tấn). Xuất khẩu hàng nông sản được tiếp tục đẩy mạnh, có 7 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD/năm, bình quân mỗi năm xuất khẩu khoảng 5-7 triệu tấn gạo. Xuất hiện nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ được đầu tư phát triển; góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giải quyết việc làm, giảm nghèo. Việt Nam có khả năng bảo đảm tự cung lương thực với sản lượng lương thực bình quân tính trên đầu người ở mức tương đối cao (đứng thứ 6 trên thế giới).

Tại Hải Phòng, 10 năm thực hiện đề án đạt nhiều kết quả thiết thực. Nông nghiệp, thủy sản phát triển khá toàn diện; chuyển dịch cơ cấu đúng hướng, bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa, an ninh lương thực được bảo đảm. Thành phố đang tiến mạnh tới mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao. Hải Phòng cũng là địa phương thực hiện tốt quy hoạch đất trồng lúa; thực hiện đồng bộ các quy hoạch chuyên ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản..

Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: thu nhập từ sản xuất nông nghiệp chưa cao, chưa bền vững nên quy hoạch sử dụng đất cho sản xuất nông nghiệp tại nhiều địa phương không ổn định, có tình trạng "được mùa - mất giá", phải liên tục giải cứu nông sản. Thể chế, cơ chế chính sách về đất đai còn bất cập, dẫn đến sản xuất nông nghiệp nhiều nơi còn nhỏ lẻ; chưa đáp ứng được đòi hỏi về tích tụ, tập trung ruộng đất, đang là nút thắt lớn nhất cho sản xuất hàng hóa, quy mô lớn, đáp ứng tiêu chuẩn cao của quốc tế.

Tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, hạn hán, lũ lụt đe dọa nghiêm trọng đến sản xuất lương thực, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Các ý kiến phát biểu tại hội nghị đều khẳng định, kết quả đạt được 10 năm qua là rất to lớn nhưng cũng đã đến lúc phải có cách nhìn mới về vấn đề bảo đảm an ninh lương thực, gắn với ứng phó biến đổi khí hậu, phát huy lợi thế so sánh quốc gia, mỗi vùng, mỗi tỉnh để có quy hoạch sản xuất; chỗ nào trồng lúa và trồng bao nhiêu là vừa để bảo đảm an ninh lương thực, còn chuyển sang cây trồng vật nuôi khác có giá trị gia tăng cao hơn để đáp ứng yêu cầu người dân; dành bao nhiêu đất còn lại để phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị hóa… Mục tiêu đề ra là đến năm 2025 bảo đảm đủ lương thực, thực phẩm, đáp ứng đủ dinh dưỡng cho người dân nhằm nâng cao thể trạng, trí tuệ, tầm vóc của con người Việt Nam. Đến năm 2030: bảo đảm đủ lương thực thực phẩm cho tiêu dùng trong nước; các hộ gia đình đều được tiếp cận lương thực an toàn và đầy đủ dinh dưỡng đáp ứng nhu cầu cần thiết cho sinh hoạt, sức khỏe và nâng cao tầm vóc người dân. Tầm nhìn đến năm 2045 phải bảo đảm đủ nguồn cung cấp lương thực có chất lượng với sản lượng cao hơn tốc độ tăng dân số; chất lượng bữa ăn được nâng cao hơn gấp 2 lần so với năm 2030.

Nhiều mô hình canh tác nông sản công nghệ cao góp phần thúc đẩy sản xuất nông sản chuyên canh hàng hóa trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

Bảo đảm an ninh lương thực vững chắc trong mọi tình huống

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ: 10 năm qua,  nông nghiệp nói chung, đặc biệt sản xuất lương thực của nước ta đã đạt nhiều thành tựu lớn, toàn diện. Từ một nước thiếu ăn, đến nay, bình quân lương thực đầu người của Việt Nam đã đạt 525 kg và là một trong những nước xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới. Việt Nam có loại gạo được bình chọn là ngon nhất thế giới. Thủ tướng nhấn mạnh: an ninh lương thực luôn luôn và mãi mãi là vấn đề hết sức hệ trọng đối với mọi quốc gia, nhất là trong điều kiện bất ổn chính trị, an ninh phi truyền thống, dịch bệnh xảy ra trên thế giới. Do đó, câu nói của cha ông “phi nông bất ổn” cần được quán triệt trong tình hình mới.

Về định hướng thời gian tới, Thủ tướng cho rằng, an ninh lương thực càng trở nên bức thiết hơn khi dân số có xu hướng tăng; gần 900 triệu người trên toàn cầu đang thiếu đói; thiên tai, biến đổi khí hậu diễn ra mạnh mẽ, tốc độ đô thị hóa cao, dịch bệnh bất thường. Theo Thủ tướng, đây là thử thách rất lớn. Nếu không xác định sự bức thiết về an ninh lương thực trong giai đoạn tới thì sai lầm trong chỉ đạo- Thủ tướng nhấn mạnh. Phải bảo đảm an ninh lương thực một cách vững chắc trong mọi tình huống. Thủ tướng yêu cầu, phải chốt cứng diện tích trồng lúa và sản lượng lương thực hằng năm và tăng cường khả năng dự trữ,  không chạy theo thị trường và nêu cao tinh thần tự cường, chủ động đối với an ninh lương thực; chuyển nhận thức phát triển nông nghiệp từ vai trò an sinh, đủ ăn, điểm tựa cho sự phát triển thành vai trò mới:  là một lợi thế đặc thù, có tính cạnh tranh cao trong phát triển kinh tế, hội nhập.

Nhiều cánh đồng mẫu lớn tại ngoại thành Hải Phòng áp dụng cơ giới hóa góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất nông nghiệp.

Thủ tướng nhấn mạnh một số mục tiêu quan trọng để phấn đấu đạt được. Đó là đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu dinh dưỡng, cơ cấu thực phẩm hợp lý, khoa học trong từng giai đoạn, kể cả lượng và chất, ít nhất cho quy mô 104 triệu người vào năm 2030, để chống tình trạng thấp, bé, còi của người Việt Nam.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đạt 9-10%/năm, phấn đấu đến năm 2030, nông nghiệp đạt kim ngạch xuất khẩu 100 tỷ USD.

Về lúa gạo và diện tích đất lúa, Thủ tướng nêu rõ, gạo có vai trò quan trọng trong cơ cấu thực phẩm, nên sẽ trình Chính phủ, Bộ Chính trị việc giữ trên 3,5 triệu ha đất trồng lúa để ít nhất có 35-38 triệu tấn lúa, tương ứng 22 triệu tấn gạo trong cân đối.

Về thực phẩm, cần tăng nhanh sản lượng sữa từ 1 triệu tấn lên 3 triệu tấn đến năm 2030 vì đây là loại thực phẩm góp phần cải thiện sức khỏe, tầm vóc giống nòi. Theo đó, tăng nhanh sản lượng trứng, thịt đỏ, thịt gà, thủy sản, rau quả có lợi cho sức khỏe và phù hợp với cơ cấu dinh dưỡng; giảm thịt lợn trong khẩu phần và cơ cấu sản xuất.  

Thủ tướng yêu cầu, sau hội nghị này, Bộ Nông nghiệp và PTNT hoàn thiện văn bản, báo cáo Bộ Chính trị để ban hành kết luận, làm cơ sở cho việc triển khai thời gian tới và chủ trì xây dựng, trình Chính phủ ban hành nghị quyết mới về an ninh lương thực (thay thế Nghị quyết số 63/NQ-CP)./.

Tin: Hồng Thanh - Ảnh: Hoàng Phước