Đề xuất sửa đổi thuế thu nhập cá nhân: Vẫn lạc hậu thực tế đời sống
Theo giải trình của Bộ Tài chính, việc điều chỉnh nâng mức GTGC sẽ góp phần giảm bớt khó khăn cho người nộp thuế trong bối cảnh giá cả lạm phát tăng so với thời điểm năm 2013. Số thuế phải nộp sẽ được giảm cho mọi đối tượng. Trong đó, mức độ giảm số thuế phải nộp của nhóm người nộp thuế ở bậc thấp sẽ cao hơn. Cụ thế, theo quy định hiện hành, người có thu nhập đến 15 triệu đồng/tháng (có 1 người phụ thuộc) phải nộp thuế ở mức 120.000 đồng/tháng thì theo quy định mới sẽ không phải nộp thuế. Người có thu nhập đến 20 triệu đồng/tháng (có 1 người phụ thuộc) hiện nộp thuế 490.000 đồng/tháng (tương đương 2,5% thu nhập) thì theo mức GTGC mới sẽ nộp 230.000 đồng/tháng, tương đương giảm 260.000 đồng/tháng.
Lý giải về cơ sở đưa ra mức giảm trừ gia cảnh mới, Bộ Tài chính cho biết là căn cứ vào quy định tại khoản 4, Điều 1, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN năm 2012. Theo đó, trường hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động hơn 20% so với thời điểm luật có hiệu lực thi hành, hoặc thời điểm điều chỉnh mức GTGC gần nhất thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức GTGC quy định tại khoản này phù hợp với biến động của giá cả để áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo. Theo Bộ Tài chính, số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, đến hết tháng 6-2019, CPI tăng 18,7%, tính đến hết tháng 12-2019 tăng 23,2%. Vì thế, theo đúng quy định thì Bộ Tài chính tính toán đưa ra mức GTGC mới.
Tuy nhiên, mức nâng GTGC theo tính toán của Bộ Tài chính đang có nhiều ý kiến trái chiều. Các ý kiến đều cho rằng đây là "ngưỡng thu nhập chịu thuế" nên phải điều chỉnh bằng tốc độ tăng thu nhập, chứ không dựa vào "tốc độ tăng CPI". Nếu tăng trưởng kinh tế hằng năm bình quân là 6,5% trong giai đoạn 2013-2019, để Luật thuế có hiệu lực trong năm 2020 thì mức tăng trưởng thu nhập tích luỹ là hơn 55%. Vì vậy, ngưỡng thu nhập chịu thuế tối thiểu phải là 14 triệu đồng (9 triệu đồng x 155%). Tương tự, mức miễn trừ đối với người phụ thuộc phải được làm tròn là 6 triệu đồng (3,6 triệu đồng x 155%). Nghĩa là một người có thu nhập bình quân một tháng là 20 triệu đồng, phải nuôi thêm một người phụ thuộc thì không phải đóng thuế TNCN.
Nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, mức tăng ngưỡng GTGC mà Bộ Tài chính đề xuất là quá thấp, không phù hợp, chưa áp dụng đã lỗi thời. Việc áp dụng cách tính bất hợp lý như hiện nay sẽ khó tránh khỏi chuyện chính sách không theo kịp thực tế đời sống. Nguyên nhân là do ngoài yếu tố về giá tăng thì nhu cầu đời sống của người dân càng ngày càng tăng, các chi phí cho cuộc sống cũng mỗi ngày tăng cao, nhất là chi phí khám chữa bệnh, học hành, giải trí… Do đó, ngoài yếu tố giá, phải tính theo biến động của nhu cầu đời sống người dân, đòi hỏi mức GTGC phải tăng lên. Hơn nữa, năm 2020, hầu hết người dân phải chịu tác động nặng nề của dịch COVID-19, thu nhập giảm sút. Vì vậy, càng cần phải tính toán lại mức GTGC hợp lý để người dân bảo đảm mức sống tối thiểu, có một phần tích lũy dành cho khám chữa bệnh, học hành của con cái sau này.