Hoa tiêu Hải Phòng: Ghi danh trên bản đồ hàng hải thế giới
Hoa tiêu ngoại hạng Nguyễn Văn Trung chỉ huy dẫn tàu Pacific Grace vào cảng biển Hải Phòng
Người Pháp khi rút khỏi Hải Phòng mang theo tất cả giấy tờ, hải đồ luồng hàng hải. Khi ta tiếp nhận, các hướng dẫn đường biển ra vào cảng chỉ là con số 0 và không có người dẫn tàu vào cảng. Luồng sâu thế nào, độ rộng ra sao, có tàu đắm trên luồng hay không? Nếu có tàu vào thì sẽ phải làm như thế nào? Đó là câu hỏi được Cảng Hải Phòng đặt ra ngay sau ngày tiếp quản. Việc đầu tiên là phải vẽ được hải đồ.
Ngày 14-5-1955, tổ công tác của Cảng Hải Phòng gồm 6 người, trong đó có các ông: Nguyễn Văn Hóa và Nguyễn Y Nết sử dụng tàu kéo HC kiểm tra luồng từ cảng đến phao số 0, chia thành 5 đoạn, vừa đi, vừa dò để vẽ hải đồ. Sau 5 ngày, mọi người khớp nối 5 đoạn với nhau thành hải đồ luồng hoàn chỉnh. Để chắc chắn hơn, toàn tổ sử dụng 2 tàu kéo, kéo theo 2 tàu neo chạy hình chữ chi (Z) từ cầu cảng đến phao số 0 hàng chục lượt để dò luồng tìm vật cản. Tất cả đều xác định độ sâu luồng đủ cho tàu mớn nước tầm 5-6 m vào cảng an toàn.
Trưa 19-5-1955, tập thể cán bộ công nhân Cảng Hải Phòng đang tổ chức kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì nhận được thông tin: ngày 20-5-1955, Pháp xin cho 2 tàu cập Cảng Hải Phòng là tàu Sain Valery en Caux trọng tải 10.000 tấn và tàu Le Verdon trọng tải 7.000 tấn. Đây là 2 chiếc tàu Pháp chở đồng bào ta bị ép di cư vào Nam, nhưng đã đấu tranh đòi trở lại miền Bắc. Nhận được tin báo, những người công nhân Cảng Hải Phòng rưng rưng, từ khi xây dựng Cảng Hải Phòng, lần đầu trong lịch sử, người Pháp đã phải xin người Việt Nam cho tàu cập cảng. Tổ công tác dò luồng tiếp tục nhận nhiệm vụ dẫn tàu Pháp vào cảng.
8 giờ 30 phút ngày 20-5-1955, chiếc tàu HC1 chở tổ công tác của Cảng Hải Phòng trong đó ông Nguyễn Văn Hóa lên tàu Sain Valery en Caux. Thuyền trưởng người Pháp vẫn không tin người Việt Nam có thể dẫn được tàu vào cảng. Ông Hóa bắt tay thuyền trưởng và nói to «Je suis pilote Vietnamien: Tôi là hoa tiêu của nước Việt Nam». Bà con vỗ tay rầm rầm trong khoang tàu. Đến trưa 20-5, tổ công tác do ông Hóa chỉ huy dẫn tàu Sain Valery en Caux cập Cảng Hải Phòng an toàn trong sự thán phục của người Pháp. Nửa giờ sau, tàu Le Verdon do ông Nguyễn Y Nết dẫn vào cũng kéo hồi còi theo thông lệ quốc tế trước khi dây buộc tàu được tung lên liền kề với tàu Sain Valery en Caux! Trên cầu cảng, mọi người ôm nhau reo hò và chuẩn bị đón nhận đồng bào ta rời tàu…
Với việc dẫn tàu vào cảng thành công, ngày 20-5-1955 trở thành ngày khai sinh ra thế hệ hoa tiêu đầu tiên Việt Nam. Câu nói của ông Nguyễn Văn Hóa với thuyền trưởng Pháp là câu đầu tiên khẳng định sự có mặt của Hoa tiêu Việt Nam. Quan trọng hơn cả, đó chính là ngày Việt Nam thông báo cho toàn thế giới về thương cảng lớn nhất nước thời đó, sẵn sàng đón nhận những con tàu từ khắp thế giới.
Tàu CSCL BOHAI SEA trọng tải 121.824 DWT, sức chở 10,036 TEU công-ten-nơ được dẫn thành công vào Cảng container quốc tế Tân Cảng Hải Phòng ngày 27-4-2020.
65 năm qua kể từ ngày thành lập, Hoa tiêu Việt Nam nói chung, Hoa tiêu Hải Phòng nói riêng trở thành những cánh tay đắc lực đưa đón những con tàu ra vào cảng biển Hải Phòng. Những năm tháng chiến tranh chống phá hoại của không quân Mỹ, không ngại gian khổ, những người hoa tiêu Hải Phòng ngày đêm bám biển, bám luồng bền bỉ đưa đón những con tàu. Những chiến công thầm lặng của họ đã tô thắm thêm trang sử vàng cho đất nước và thành phố trong xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Đất nước thống nhất, những người hoa tiêu Hải Phòng tiếp tục hành trình xây dựng đất nước, xây dựng đội ngũ hoa tiêu yêu biển, giỏi nghề, cùng đồng hành với thành phố trong quá trình phát triển.
Từ vài người dẫn những con tàu 10.000 tấn vào cảng đầu tiên, đến nay, Hải Phòng có hơn 300 hoa tiêu các hạng, trong đó có nhiều hoa tiêu được thăng ngoại hạng, được phép dẫn dắt tất cả tàu biển. Không những giỏi về trình độ dẫn dắt, đội ngũ hoa tiêu Hải Phòng còn giỏi về ngoại ngữ, bởi nhiệm vụ thường xuyên của họ là dẫn dắt tàu nước ngoài đến với cảng biển Hải Phòng trong quá trình hội nhập. Đó là kết quả của quá trình đào tạo, liên kết đào tạo, học hỏi kinh nghiệm ở các nước trên thế giới và tăng cường thiết bị, cơ sở vật chất. Ngày nay, với các cảng, các luồng trong phạm vi vùng nước trách nhiệm, Hoa tiêu Hải Phòng lần lượt dẫn những con tàu cỡ lớn cập cảng biển Hải Phòng như: tàu 70.000 tấn, 108.000 tấn, 132.000 tấn… Mỗi năm, Hoa tiêu Hải Phòng dẫn dắt hàng chục nghìn lượt tàu ra vào cảng biển Hải Phòng an toàn.
Chiến công thầm lặng của những người hoa tiêu hàng hải Hải Phòng không chỉ tạo niềm tin cho những con tàu đến cảng, mà còn góp phần đưa sản lượng hàng hóa qua cảng biển Hải Phòng tăng nhanh. Riêng năm 2019, hàng hóa qua các cảng Hải Phòng đạt 129 triệu tấn, năm 2020 này, dự kiến đạt trên 135 triệu tấn.