Múa rối Hải Phòng: Thử nghiệm nhiều hình thức biểu diễn mới
Tiết mục biểu diễn múa rối “Hầu xá thượng” trong chương trình múa rối tổng hợp “Hương sắc Việt”.
Trưởng Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng Nguyễn Thị Thu Thủy cho biết, tranh thủ sự tạo điều kiện của thành phố, Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng tận dụng cơ hội được giao lưu các đoàn múa rối trong và ngoài nước nhằm quảng bá nghệ thuật dân tộc và học hỏi tinh hoa, kinh nghiệm biểu diễn của đoàn bạn để hoàn thiện về chuyên môn. Mỗi lần “mang chuông đi đánh xứ người”, Đoàn khắc phục mọi khó khăn, có sự đổi mới, sáng tạo riêng trong kịch mục cũng như trong nghệ thuật biểu diễn.
Đó là lần tham gia liên hoan nghệ thuật Đông Nam Á - Trung Quốc, diễn ra ở thành phố Nam Ninh (Trung Quốc) diễn ra vào tháng 9-2019. Đối với múa rối Hải Phòng nói riêng, múa rối Việt Nam nói chung, đem rối cạn đi thi là điều bất đắc dĩ bởi loại hình này không phải là thế mạnh. Nhiều nước trên thế giới rất giỏi về rối cạn, thậm chí như ở Nam Ninh (Trung Quốc) được coi là “kinh đô” của rối cạn với sự đầu tư vượt trội về sân khấu, con rối, kịch mục. Hơn nữa, theo yêu cầu của Ban Tổ chức liên hoan, chương trình tham gia của các đoàn tập trung phản ánh nền văn hóa của dân tộc mình mà dễ dàng được người xem quốc tế chấp nhận. Điều này khiến tập thể nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng càng thêm khó.
Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của NSND Nguyễn Tiến Dũng (Giám đốc Nhà hát múa rối Việt Nam), Đoàn xây dựng kịch bản, dàn dựng chương trình múa rối tổng hợp “Hương sắc Việt”, kết hợp tài tình và nhuần nhuyễn giữa nghệ thuật biểu diễn và các nhân vật rối, thể hiện chất dân gian độc đáo của khu vực đồng bằng Bắc bộ, với sự hỗ trợ của thiết bị âm thanh, ánh sáng hiện đại. Bên cạnh các tiết mục cũ được làm mới, tiết mục “Vũ điệu tâm linh” (hầu đồng) được coi là đặc sắc nhất của chương trình. Ở tiết mục này, hai diễn viên cùng điều khiển một con rối nên phải khéo léo kết hợp làm sao để hai tay, hai chân con rối cùng “nhập đồng” theo tiếng hát của cung văn. Không chỉ có ý nghĩa quảng bá giá trị về nghệ thuật diễn xướng hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Tam Phủ của người Việt được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể, tiết mục này còn thể hiện giá trị cốt lõi của nghệ thuật múa rối trên sân khấu: nhân vật (con rối) nổi bật, diễn viên tự tin, có kỹ thuật trình diễn cao. Kết quả, chương trình biểu diễn của đoàn đoạt huy chương vàng; hai nghệ sĩ là Dương Thị Thu và Ngô Đức Thành đoạt huy chương vàng cá nhân.
Hay trước đó, tại Liên hoan múa rối quốc tế tại Hà Nội vào tháng 10-2018, Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng mang tới vở diễn “Cây đàn kỳ diệu”. Nét độc đáo của vở diễn này chính là phát huy lợi thế của tạo hình con rối từ chất liệu dân gian với tre, nứa, lông vũ…, vở diễn khai thác tối đa cách thể hiện của nghệ thuật múa rối với sự kết hợp của nhiều bộ môn rối trong đó có rối mặt nạ, rối que… Qua đó, làm nổi bật nội dung xoay quanh cậu con trai của vợ chồng người ngư dân nghèo đam mê đánh đàn nhưng bị bó buộc bởi cuộc sống khó khăn và tác động của xã hội. Kết quả, tại sân khấu quốc tế, vở rối cạn “Cây đàn kỳ diệu” của Đoàn được trao tặng huy chương bạc, 9 nghệ sĩ, diễn viên được trao huy chương bạc cá nhân.
Có thể nói, với quyết tâm “phải làm cho được”, không ngừng tìm tòi, sáng tạo, các nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Nghệ thuật múa rối Hải Phòng tạo nên những thành công vượt trội khi hội nhập với quốc tế.