Nữ công nhân Hải Phòng 7 lần được gặp Bác
Trọn đời gắn bó với Xi măng Hải Phòng
Chiến sĩ thi đua toàn quốc Trương Thị Len (thứ ba từ phải sang) dự Hội nghị Công đoàn tại Moscow tháng 9-1961. (ảnh nhân vật cung cấp)
Cuối tháng 5-2019, Triển lãm ảnh, sách, tư liệu “120 năm Xi măng Vicem Hải Phòng với ngành công nghiệp thành phố Cảng” được tổ chức tại quảng trường Nhà hát thành phố. Một người bạn tôi post lên mạng xã hội bức ảnh chụp cạnh bức ảnh đen trắng của triển lãm và ghi: “Chúng con tự hào về mẹ”. Tôi gọi điện chúc mừng cả nhà có truyền thống xi măng. Nhưng tiết lộ của bạn tôi khiến tôi bất ngờ khi biết người trong ảnh là mẹ của chị. Và đó chính là tổ trưởng tổ đá nhỏ ca A của Nhà máy Xi măng Hải Phòng nổi tiếng một thời.
Trong câu chuyện với mẹ của bạn tôi chính là bà Trương Thị Len, nhân vật chính của điển hình tổ trưởng tổ đá nhỏ ca A ngày ấy, được biết 65 năm trước, cô gái Trương Thị Len, 17 tuổi, người làng Lạc Viên, quận Ngô Quyền, được Tiểu đoàn 150 tiến cử vào làm công nhân ở Nhà máy Xi măng Vicem Hải Phòng. Gia đình bà vốn là cơ sở bí mật của Tiểu đoàn 150 (Thành đội Hải Phòng). Bản thân bà còn tham gia làm liên lạc cho tiểu đoàn. Tháng 11-1955, Nhà máy Xi măng Hải Phòng khôi phục sản xuất, với thời gian từng tham gia quân đội, bà Len được bầu làm tổ trưởng. Ban đầu bà không nhận với lý do không biết chữ, nhưng theo chỉ đạo của nhà máy, bà vừa đảm nhận vai trò tổ trưởng, vừa đi học lớp bình dân học vụ để biết đọc, biết viết và biết đánh dấu chấm công.
Vì mục tiêu sản xuất ra nhiều xi măng phục vụ công cuộc xây dựng Tổ quốc, công nhân tổ đá nhỏ ca A của tổ trưởng Trương Thị Len làm việc quên mình. Bà nhớ lại: “Thuyền chở đá từ Tràng Kênh về nhà máy, chúng tôi chỉ đội từng thúng đá nhưng cũng thành những quả núi đá lớn. Công việc nặng nhọc là thế nhưng vui lắm, vui từ trên bến xuống dưới thuyền”.
Lao động hăng say, có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật nên năng suất của cá nhân và toàn tổ tăng lên 40%, có thời kỳ tăng 200%. 3 năm liên tiếp 1957, 1958, 1959, bà Len được bầu là chiến sĩ thi đua của nhà máy. Năm 1959, tổ trưởng Trương Thị Len được bầu là Chiến sĩ thi đua toàn quốc, Huân chương lao động hạng 3, Huy hiệu Bác Hồ. Thời kỳ này bà còn tham gia Ban Chấp hành Công đoàn nhà máy, Ban Chấp hành Thành Đoàn, Ủy viên Ủy ban MTTQ thành phố, được cử đi học bổ túc văn hóa tập trung. Năm 1960 đến 1964, nữ tổ trưởng Trương Thị Len là đại biểu Quốc hội khóa 2. Năm 1962 đến 1965, bà học trường Công đoàn Trung ương. Năm 1967 bà trở lại nhà máy, làm quản đốc phân xưởng bao giấy đến khi nghỉ hưu.
7 lần được gặp bác Hồ
Theo bà Len, bà được gặp Bác 7 lần. Bà nhẩm tính, trong nhiệm kỳ là đại biểu Quốc hội khóa 2 (1960-1964), bà nhiều lần được gặp Bác. Kỳ họp Quốc hội đầu tiên năm 1960, bà Len là đại biểu trẻ tuổi nhất (22 tuổi) vinh dự được tặng hoa cho Bác. Bà kể: “Có kỳ họp, tôi được đọc tham luận đúng buổi Bác điều khiển hội nghị. Tham luận của tôi là làm thế nào để người công nhân được học hành, tiếp thu tốt văn bản, nghị quyết. Bác đã tóm tắt ý kiến của tôi và nhắc các bộ, ngành khi nói với công nhân, hay ra văn bản, nghị quyết phải dễ hiểu. Ví dụ cái khẩu trang gọi là khẩu trang, đừng gọi là băng khẩu và tạo điều kiện cho người công nhân được học tập nâng cao trình độ”.
Lần khác, năm 1963, Trung ương Đoàn tổ chức đoàn đại biểu Quốc hội là thanh niên tới chúc sinh nhật lần thứ 73 của Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch. Các anh cử tôi đại diện cho đoàn phát biểu mừng thọ Bác. Đến nơi, Bác thân mật bảo chúng tôi ngồi chung quanh và Bác ân cần hỏi chuyện từng người. Trong không khí ấm cúng, tôi mạnh dạn đứng lên thưa với Bác: “Thưa Bác, hôm nay mừng Thọ Bác 73 tuổi, chúng cháu thay mặt thanh niên cả nước chúc Bác sống lâu, muôn tuổi…”. Thấy tôi xúc động, Bác mỉm cười và nói: “Các cháu yên tâm, năm nay Bác đã 73 tuổi nhưng vẫn còn đủ sức để cùng các cháu thi đua làm việc cho cách mạng. Sau đó Bác đọc câu thơ “Bảy mươi ba tuổi vẫn còn xuân/Sức khỏe còn nhiều phục vụ dân”.
Thêm một lần gặp Bác Hồ còn đọng lại trong trí nhớ của tổ trưởng Trương Thị Len là thời kỳ bà học ở Trường Công đoàn. Bà nhớ lại: “Trong dịp kỷ niệm Quốc khánh 2-9, tôi được mời đứng ở khán đài. Buổi lễ kết thúc tôi cố nán lại để được gặp Bác. Sau khi mọi người về gần hết, Bác phát hiện và hỏi: “Bé Len ở Hải Phòng mới lên hở ?”. Trong lúc cảm động vì Bác nhớ tên và chưa kịp trả lời thì đồng chí Trường Chinh nói đỡ: “Thưa Bác, dạo này cô Len học ở trường Công đoàn Trung ương”. Bác gật đầu: “À thế là cán bộ rồi đấy”. Tôi ấp úng: “Dạ thưa Bác, không ạ”. Bác lại hỏi: “Tại sao không? Bác mừng cho cháu tiến bộ. Làm cán bộ nhưng đừng mất chất công nhân, cán bộ phải gương mẫu chí công vô tư”. Tôi đã hứa với Bác và phấn đầu như thế suốt mấy chục năm công tác tại Nhà máy Xi măng Hải Phòng”. Kể lại những lần vinh dự được gặp Bác, bà Len vẫn xúc động bồi hồi như cuộc gặp mới vừa hôm qua./.