Duyên âm nhạc trong thơ Vũ Trọng Thái
Nhà thơ Vũ Trọng Thái, người có nhiều tác phẩm được phổ nhạc.
Trong căn nhà nhỏ bình yên ở phố Máy Tơ, phường Máy Tơ (quận Ngô Quyền), nhà thơ Vũ Trọng Thái tiết lộ dự định in ấn tập sách “Miền sóng”. Cuốn sách được tác giả thực hiện như sự tri ân sâu sắc tới thành phố Cảng “Trung dũng-Quyết thắng” nhân dịp kỷ niệm 65 năm Ngày giải phóng Hải Phòng. Tập sách gồm 65 bài thơ, 35 ảnh do ông sáng tác, tuyển chọn và 15 ca khúc được phổ nhạc từ thơ của ông, có nội dung về đất và người Hải Phòng. Trong đó, ca khúc “Vắng em” mới ra mắt được phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của ông. Nhưng theo nhà thơ, nhân vật trữ tình “em” trong ca khúc không chỉ đích danh ai, đó là hình ảnh biểu tượng, ông muốn dành ca khúc này tặng tất cả những người Hải Phòng đang sống và lập nghiệp ở nơi khác.
Nói về việc làm thơ, nhà thơ thừa nhận, ông không làm thơ theo kiểu “đặt hàng” mà phần lớn viết theo cảm xúc tự nhiên trào dâng, sau đó “cất vào ngăn kéo”, khi cảm xúc lắng lại, tĩnh tâm, ông mới lôi ra chỉnh sửa, nắn nót. Vì thế, trong thơ Vũ Trọng Thái vừa thấy khả năng quan sát, giàu cảm xúc, lại sâu sắc, chiêm nghiệm. Như trong tác phẩm “Vắng em”, Vũ Trọng Thái viết: “Vắng em, phượng cũng buồn, chẳng đỏ nữa/Phố Cầu Đất chợt như cũng mồ côi”. Như nhiều thành phố khác đều có khu đô thị “lõi” với các tuyến phố trung tâm. Với thành phố Hải Phòng, phố Cầu Đất là tuyến phố trung tâm sầm uất, đông đúc. Vậy mà “vắng em”, con phố này cũng trở nên “mồ côi”, vắng vẻ. Hay ông viết: “Dòng sông Cấm cồn cào sóng dậy/ Bèo ngược trôi khi lúc thủy triều dâng”. Thường là bèo trôi xuôi theo dòng nước, nhưng với mắt quan sát của người con vùng biển, bèo trôi ngược khi thủy triều dâng… Có lẽ phải là người yêu và gắn bó với Hải Phòng lắm, mới thấy và viết được như thế.
Trước đó, “cặp đôi” Vũ Trọng Thái - Quang Hiển cũng “đánh dấu” trong lòng người yêu nhạc thành phố Cảng với ca khúc “Em có về Hải Phòng với anh không?”. Nhà thơ Vũ Trọng Thái cho biết, bài thơ này xuất phát từ chuyến giao lưu của Hội doanh nhân trẻ Hải Phòng (khi ấy nhà thơ là Tổng Thư ký Hội) với Hội doanh nhân trẻ tỉnh Vĩnh Phúc vào năm 2012. Giờ phút bịn rịn lúc chia tay, một thành viên trong đoàn đùa hỏi: “Em có về Hải Phòng với anh không?”. Từ câu đùa vui ấy, Vũ Trọng Thái nảy ra tứ thơ và hoàn thiện bài thơ 5 khổ ngay trong đêm sau chuyến đi ấy. Đúng vào thời điểm này, thành phố Hải Phòng tổ chức Lễ hội Hoa Phượng Đỏ lần đầu, nhà thơ bàn bạc với nhạc sĩ Quang Hiển phổ thành ca khúc. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, năm 2015, tác phẩm mới đến được đông đảo người nghe và bài hát khi được ca sĩ Tùng Dương thể hiện trên sân khấu chương trình nghệ thuật Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng năm 2018 và ca sĩ Quang Dũng hát tại lễ hội này năm 2019 khiến bao trái tim người nghe thổn thức: “…Em có về Hải Phòng với anh không?/ Sông Lấp mùa này dềnh lên nỗi nhớ/ Chợ Sắt ngày nào như hội mở/ Cứ xôn xao, tấp nập chốn đi về… Em có về Hải Phòng với anh không?/Thăm Đình Vũ in dấu chân lấn biển/ Đường phố mới, thênh thênh đô thị mới/ Đã vươn cao dáng vóc của Hải Phòng…”.
Ngoài hai bài thơ được phổ nhạc kể trên, trong tập sách “Miền sóng”, nhà thơ Vũ Trọng Thái còn có 13 ca khúc viết về đất và người Hải Phòng trong tổng số gần 30 bài thơ của ông được nhạc sĩ Quang Hiển, nhạc sĩ Đỗ Việt Thanh phổ nhạc. Nói về nhà thơ Vũ Trọng Thái, nhà lý luận phê bình văn học Bùi Việt Thắng (Hà Nội) nhận định: “Có thể nhiều bài thơ của anh được chọn phổ nhạc bởi trong thơ anh có nhịp, tương ứng với trong âm nhạc có giai điệu. Vì thế, khi đọc thơ của anh, ngoài sự đồng điệu về tâm hồn, các nhạc sĩ cảm thấy nhịp thơ dễ phổ thành giai điệu bài hát”.
Có thể kể đến, như: “Tiếng vĩ cầm bên hè” viết về ông Đỗ Bá Lý- người chơi đàn violon trên hè phố, “Hát về các anh, người lính hình sự” viết về lực lượng Cảnh sát hình sự Hải Phòng, “Tự hào Mecta” viết về đơn vị xây lắp điện, “Chào anh, người chiến sĩ doanh nhân” viết về người lãnh đạo Công ty TNHH tiếp vận quốc tế và thương mại Đông Tài làm nhiều việc thiện…