Mỹ-Trung khó hoà giải vì thiếu các kênh ngoại giao ngầm
Tổng thống Trăm quyết định triển khai một số hành động chống lại Trung Quốc, bao gồm thắt chặt hơn nữa các lệnh hạn chế xuất khẩu đối với tập đoàn công nghệ Huawei.
Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP), trong khi một số nhà ngoại giao Trung Quốc theo đuổi chiến lược “ngoại giao chiến lang”, tung ra những thuyết âm mưu và phát ngôn đả kích lên mạng xã hội Twitter, thì về phần mình, Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm liên tục chỉ trích và cáo buộc Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về sự lây lan của virus SARS-CoV-2 gây ra dịch viêm đường hô hấp cấp (COVID-19).
Ngày 14-5, Tổng thống Trăm cảnh báo có thể cắt đứt toàn bộ quan hệ, trong đó có thỏa thuận thương mại, với Trung Quốc, do ông nghi ngờ quốc gia châu Á này che giấu thông tin về dịch bệnh ở giai đoạn đầu. Trong những ngày gần đây, chính quyền Tổng thống Trăm quyết định triển khai một số hành động chống lại Trung Quốc, bao gồm gây áp lực cho quỹ hưu trí của chính phủ liên bang ngừng đầu tư vào các công ty Trung Quốc và thắt chặt hơn nữa các lệnh hạn chế xuất khẩu đối với tập đoàn công nghệ Huawei.
Giới chuyên gia cho rằng chính những diễn biến thù địch leo thang ở trên cùng với loạt biện pháp hạn chế di chuyển giữa các nước trong mùa dịch bệnh "đóng băng" các cuộc gặp gỡ và thông điệp “phía sau hậu trường” giữa quan chức hai chính phủ, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, cựu quan chức và học giả hai bên.
Bên cạnh đó, các biện pháp hạn chế di chuyển giữa các nước trong mùa dịch COVID-19 cũng khiến các hoạt động tương tác mặt đối mặt trở nên bất khả thi, từ đó khó có thể làm dịu căng thẳng song phương.
Trong quá khứ, các kênh ngoại giao ngầm từng là công cụ để “bôi trơn” mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Oa-sinh-tơn. Đến nay, Trung Quốc vẫn đánh giá cựu Ngoại trưởng Mỹ Hen-ri Kít-xinh-gơ là hình mẫu lý tưởng cho việc mở ra mối quan hệ giữa cựu Tổng thống Rích-chớt Ních-xơn và cố Chủ tịch Mao Trạch Đông. Tháng 11-2019, ông Kít-xinh-gơ từng tới Bắc Kinh và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong chuyến thăm, ông khuyến khích hai bên cải thiện giao tiếp và xóa bỏ những cách biệt.
Trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát, nhiều cựu quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ vẫn giữ vai trò là đầu mối trung gian quan trọng giữa Mỹ và Trung Quốc. Cụ thể, trong các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung giai đoạn 2018-2019, ông Xtê-phên Sơ-oa-man, người đứng đầu công ty đầu tư Blackstone Group; ông Hanh Pôn-xơn, cựu Thư ký Bộ Tài chính kiêm Giám đốc điều hành Goldman Sachs; và ông Giôn Thon-tơn - cựu Chủ tịch Goldman Sachs thành lập bộ ba đối thoại giữa Phố Wall, Oa-sinh-tơn và Bắc Kinh. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, khi các công ty phải đối mặt với những gián đoạn kinh tế lớn ở cả hai bờ Thái Bình Dương, trọng tâm đã chuyển sang các mối lo ngắn hạn.
Theo bà Xu-dan Sớt, cựu Phó trợ lý Ngoại trưởng phụ trách chính sách với Trung Quốc dưới thời của cựu Tổng thống Bin Clin-tơn, trong cuộc gặp vào tháng 3-2019, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị không còn thoải mái và thẳng thắn về quan điểm cá nhân như trước đây. Ông Vương Nghị yêu cầu thợ ảnh và người ghi chép hiện diện trong cuộc gặp, không nói gì nhiều ngoài lập trường chính thức của nhà nước.
“Điều này hoàn toàn trái ngược với các cuộc trao đổi cá nhân và thảo luận thẳng thắn trong quá khứ”, bà Sớt bày tỏ, “Quy trình chính sách đối ngoại của Trung Quốc rất bí mật và nó thực sự giống như một hộp đen vậy. Chúng tôi không biết ông ấy có thực sự báo cáo với cấp trên và đưa ra lời khuyên hay không. Chúng tôi cũng gặp khó khăn tương tự đối với phía Mỹ về việc tiếp nhận lời khuyên”.