Doanh nghiệp tư nhân đầu tư cấp nước sạch nông thôn: Nhiều vướng mắc cần tháo gỡ
Nhiều trở ngại
Năm 2001, thực hiện chủ trương kêu gọi xã hội hóa cấp nước sinh hoạt cho người dân khu vực nông thôn, Công ty CP nước sạch Trường Giang đầu tư vốn xây dựng nhà máy nước mi ni tại xã Phả Lễ (huyện Thủy Nguyên). Đến năm 2013, trước yêu cầu sử dụng nước sạch của người dân và các quy định về cấp nước nông thôn, công ty đầu tư hàng chục tỷ đồng nâng cấp, mở rộng quy mô, cải tiến công nghệ của nhà máy nước này. Hiện nay, chất lượng nước của nhà máy đạt tiêu chuẩn nước ăn uống QCVN01:2009/BYT; phục vụ cấp nước cho hơn 6000 hộ dân ở các xã Phả Lễ, Lập Lễ. Ngoài nhà máy nước tại Phả Lễ, DN xây dựng thêm nhà máy cấp nước khác trên địa bàn huyện Vĩnh Bảo.
Hiệu quả hoạt động là thế nhưng thực tế DN này lại đang gặp nhiều trở ngại để tiếp tục đầu tư trong lĩnh vực này. Theo ông Lại Thế Trung, Giám đốc Công ty CP nước sạch Trường Giang, một trong những trở ngại lớn nhất và gây bức xúc nhất hiện nay của DN là thực hiện quy định về quy hoạch phân vùng cấp nước. Theo quy định tại Nghị định 117 ngày 11-7-2007 của Chính phủ về sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch thì một đơn vị cấp nước có thể có một hoặc nhiều vùng phục vụ cấp nước khác nhau nhưng mỗi vùng cấp nước chỉ do một đơn vị cấp nước thực hiện dịch vụ cấp nước. Quy định như vậy nhưng thực tế, trên địa bàn các huyện thời gian qua thường xuyên để xảy ra tình trạng 1 vùng cấp nước lại cho phép nhiều đơn vị vào cấp nước. Thực trạng này khiến thị trường cấp nước cạnh tranh không lành mạnh. Trong khi đó, để đầu tư công trình cấp nước ở khu vực nông thôn, DN bỏ ra rất nhiều vốn. Trước khi đầu tư, DN cũng phải cam kết và thực hiện nghiêm các cam kết về đầu tư, lượng cấp nước, chất lượng nước với chính quyền địa phương các cấp. Quyền lợi không được bảo vệ, DN lúc nào cũng trong tình trạng bất an.
Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh
Trở ngại từ thị trường cạnh tranh không lành mạnh xuất phát từ việc một số chính quyền địa phương cơ sở chưa nắm hết quy định về sản xuất, cung cấp nước sạch hoặc biết nhưng không thực hiện. Do đó, hơn lúc nào hết, DN đề nghị thành phố sớm quy hoạch lại vùng cấp nước ở nông thôn; chính quyền địa phương các cấp thực hiện tốt công tác quản lý vùng cấp nước theo đúng quy định. Đối với khó khăn về vốn, đất, DN kiến nghị thành phố hoàn thiện cơ chế, chính sách chuyển đổi mục đích sử dụng đất, tạo điều kiện cho DN được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Đồng thời, sớm triển khai các chính sách hỗ trợ DN đầu tư trong lĩnh vực này theo Nghị định 57 ngày 17-4-2018 của Chính phủ và kế hoạch 38 ngày 2-2-2018 của UBND thành phố về thu hút các DN cung cấp nước sạch quy mô lớn vào đầu tư khu vực nông thôn giai đoạn 2017-2025.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đây cũng là vướng mắc trong quản lý các nhà máy nước mini ở khu vực nông thôn. Sở đang phối hợp với các sở liên quan đề xuất UBND thành phố tháo gỡ.
Đến đầu năm 2020, trên địa bàn thành phố có 110 nhà máy cấp nước cho khu vực nông thôn đang hoạt động. Trong đó, 55 nhà máy do 40 DN quản lý, còn lại do hộ kinh doanh và HTX quản lý.
Để bảo đảm thị trường cạnh tranh lành mạnh, và bảo đảm quyền lợi của DN tham gia đầu tư, Sở Nông nghiệp- PTNT rà soát, đánh giá chi tiết, thực trạng các công trình cấp nước ở khu vực nông thôn, phân loại công trình đủ hoặc không đủ điều kiện nâng cấp. Trên cơ sở đó, tham mưu UBND thành phố quy hoạch lại vùng cấp nước nông thôn, bảo đảm công khai, minh bạch; kiến nghị Chính phủ bổ sung, sửa đổi Nghị định 117 sát với thực tế thị trường cấp nước nông thôn hiện nay.