Khơi dòng chảy phim chiến tranh chiếu rạp

Cảnh trong phim Truyền thuyết về Quán Tiên.

Không chỉ có phim chủ đề về tình yêu, tình bạn, hôn nhân gia đình...được sản xuất và chiếu rạp ở Việt Nam, dòng phim về chiến tranh cũng  có một số tác phẩm được đưa ra rạp. Tuy nhiên, số tác phẩm về đề tài này thường  doanh thu thấp, thưa vắng người xem.

Trong đó phải kể đến bộ phim Người viết huyền thoại của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng. Dù  nhận 6 giải thưởng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18, tuy nhiên, tác phẩm này lại thất bại trước công chúng khi ra rạp, các suất chiếu vốn  ít lại không phải khung giờ vàng, do đó, lượng người xem chỉ đếm trên đầu ngón tay. Vì “ế ẩm”, chỉ sau một tuần Người viết huyền thoại bị nhà phát hành rút phim khỏi lịch chiếu. Rơi vào hoàn cảnh tương tự là các phim Sống cùng lịch sử, Ký ức Điện Biên, Mùi cỏ cháy…, dù được đầu tư lớn, nhưng công chiếu ở rạp lại thưa vắng người xem, phải rút khỏi rạp chỉ sau ít ngày ra mắt.

Nhiều người trong nghề đánh giá, sở dĩ các phim về đề tài chiến tranh của Việt Nam dù chứa đựng nhiều ý nghĩa và nội dung tốt, nhưng không hút người xem khi chiếu rạp vì đề tài này không phải thị hiếu của người xem thời nay. Nghĩa là không phải phim dở mà vì đa phần người xem hiện nay ít mặn mà với những tác phẩm điện ảnh mang tính tuyên truyền, đôi khi có cách thể hiện khô khan và chưa có những điều mới mẻ.  Như phim Người viết huyền thoại, câu chuyện thời chiến được khai thác mạnh mẽ yếu tố anh hùng ca mà chưa chú trọng đến cái tình con người trong mỗi cuộc chiến, cũng như tính triết lý. Chính điều này khó để lại cho người xem ấn tượng hay sự khắc khoải, điều cần có ở những bộ phim chiến tranh.

Theo nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát, để có được  bộ phim về chiến tranh cần nhiều yếu tố từ  đầu tư kinh phí đến kịch bản, đạo diễn, diễn viên… có nghề. Tuy nhiên, khi thời cuộc đã khác, đối tượng xem cũng khác thì các nhà làm phim cần đổi mới tư duy, cách tiếp cận và dàn dựng, không thể “bê” nguyên cách làm của thế hệ trước áp dụng vào thực tại. Quá khứ, lịch sử là chất liệu cần được khai thác chân thực, đa chiều và thể hiện bằng những thủ pháp, kỹ thuật hiện đại.

Làn gió mát từ “Truyền thuyết về Quán Tiên”

Do ảnh hưởng dịch COVID-19, bộ phim Truyền thuyết về Quán Tiên chuyển thể từ tác phẩm văn học cùng tên của tác giả Xuân Thiều, qua bàn tay của đạo diễn trẻ Đinh Tuấn Vũ  không thể ra rạp vào cuối tháng 4-2020. Tuy nhiên, bộ phim về đề tài chiến tranh này là tác phẩm điện ảnh tiên phong của nước ta ra rạp sau thời gian giãn cách xã hội, công chiếu từ 23- 5-2020. Truyền thuyết về Quán Tiên đã, đang để lại dấu ấn với người xem vì những rung cảm, mới lạ trong cách thể hiện về chiến tranh, những người lính.

Không chỉ khắc họa sự khốc liệt, dữ dội của chiến tranh, Truyền thuyết về Quán Tiên còn thể hiện được số phận mỗi cô gái với đời sống nội tâm giằng xé và những khao khát rất con người. Bên cạnh những cảnh bom đạn, bộ phim tập trung vào tâm lý của Mùi, Phượng và Tuyết Lan trong thời chiến với nội tâm luôn phải chọn lựa giữa tình yêu đất nước với tình yêu lứa đôi và cả tình yêu với thiên nhiên, cuộc sống hòa bình. Cùng với cốt truyện đầy hứng thú và tuyến nhân vật trau chuốt, Truyền thuyết về Quán Tiên tạo ấn tượng với bối cảnh thiên nhiên hùng vĩ, hoang sơ quay tại Quảng Bình, cách thiết kế Quán Tiên hừng hực khí thế và tràn đầy cảm xúc. Chỉ tiếc, phần kỹ xảo tạo hình con vượn còn thiếu tinh tế, khiến cảnh tương tác giữa nữ nhân vật Mùi và con vượn bị gượng ép.

Tuy nhiên, Truyền thuyết về Quán Tiên xứng đáng với những lời ngợi khen từ công chúng yêu điện ảnh. Vì so với truyện ngắn cùng tên, tác phẩm điện ảnh có nhiều nét mới được thể hiện qua bàn tay của đạo diễn trẻ năm nay mới 31 tuổi. Nếu tác phẩm văn học dữ dội về tính cách, có tốt có xấu, nhấn mạnh sự tàn nhẫn của chiến tranh khi chia lìa con người thì trên phim, nhân vật theo chiều hướng tốt, kể cả người mắc lỗi. Sự trách móc hay luận tội không quá nặng nề và phim kết thúc có hậu hơn ở  vài nhân vật. Truyền thuyết về Quán Tiên hiện lên  sự kỳ ảo, lãng mạn của chiến tranh cách mạng. Qua từng thước phim, thế hệ trẻ ngày nay biết trân trọng hơn sự hy sinh mà một thời cha ông đã cống hiến tuổi thanh xuân và sức lực vì hòa bình, thịnh vượng của dân tộc. Vì thế, trước khi chiếu rạp, Truyền thuyết về Quán Tiên đoạt Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam 2019 và gần đây “ẵm” Cánh diều Bạc giải Cánh diều 2020.

Khôi Nguyên