Hỗ trợ khách hàng bị thiệt hại do dịch COVID-19: Ngân hàng cũng cần gỡ vướng
Cụ thể tiêu chí xác định thiệt hại của khách hàng
Theo các ngân hàng, một trong những trở ngại các đơn vị này gặp phải khi thực hiện các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho khách hàng theo Thông tư 01 ngày 13-3-2020 của NHNN Việt Nam quy định về việc hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng do dịch COVID-19 là Thông tư không quy định cụ thể tiêu chí đối với đối tượng được hỗ trợ như: số lượng người lao động bị nghỉ việc, số doanh thu giảm, doanh nghiệp bị thiệt hại ở lĩnh vực, ngành nghề nào... Do đó, ngân hàng khó xác định đối tượng doanh nghiệp chịu thiệt hại bởi dịch COVID-19 để hỗ trợ. Bên cạnh đó, theo quy định, việc cơ cấu nợ được thực hiện dựa trên doanh thu, thu nhập và căn cứ trên sổ kế toán. Tuy nhiên, trên thực tế, đối với hầu hết các DN, tác động của dịch bệnh trong quý 1 chưa nhiều, chưa rõ ràng hoặc một số DN doanh thu chưa sụt giảm nhưng dòng tiền bị ảnh hưởng, không có khả năng trả nợ nhưng không đủ cơ sở để chứng minh. Bên cạnh đó, nhiều DN nhỏ và vừa chưa chú trọng thực hiện bài bản báo cáo tài chính quý hoặc số liệu hằng quý nên việc thẩm định, hoàn thiện hồ sơ cơ cấu nợ mất nhiều thời gian. Đây cũng là lý do số khách hàng, trong đó có DN bị ảnh hưởng do dịch COVID-19, được cơ cấu nợ, miễn giảm lãi vay… trên địa bàn thành phố còn hạn chế.
Đối với khách hàng cá nhân bị ảnh hưởng do dịch COVID-19, việc xác định mức độ thiệt hại càng khó khăn hơn khi khách hàng không cung cấp được các tài liệu chứng minh sụt giảm doanh thu, thu nhập. Chưa kể việc hướng dẫn của NHNN và hội sở mới chỉ tập trung vào nhóm khách hàng pháp nhân.
Trước thực trạng này, các chi nhánh ngân hàng đề nghị NHNN xây dựng hoặc hướng dẫn các ngân hàng xây dựng khung tiêu chí xác định thiệt hại của khách hàng, chú trọng các ngành có số lượng lao động lớn. Đồng thời, tiêu chí cần đơn giản, dễ hiểu, hạn chế số lượng giấy tờ mà khách hàng phải cung cấp để chứng minh thiệt hại. Một số ngân hàng cho rằng, NHNN nên có hướng dẫn chi tiết hơn về ngành nghề, lĩnh vực bị ảnh hưởng và tiêu chí, phân nhóm đối tượng hỗ trợ để các ngân hàng thống nhất giải pháp hỗ trợ các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
Kéo dài thời gian cơ cấu nợ
Bên cạnh những vướng mắc trên, các ngân hàng, khách hàng còn gặp một số khó khăn khác từ quy định tại Thông tư 01 của NHNN Việt Nam. Cụ thể, đối với điều kiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tại khoản 1, điều 4, Thông tư nêu: “Nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện: phát sinh nghĩa vụ trả nợ gốc và/hoặc lãi trong khoảng thời gian từ ngày 23-1-2020 đến ngày liền kề sau 3 tháng kể từ ngày Thủ tướng Chính phủ công bố hết dịch COVID-19”. Tuy nhiên, do mức độ ảnh hưởng, khả năng phục hồi của các ngành nghề, lĩnh vực kinh tế sau dịch là khác nhau; mặt khác tình hình dịch bệnh trên thế giới còn diễn biến phức tạp sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các DN, nhất là DN có hoạt động xuất, nhập khẩu nên thời gian phục hồi sau dịch có thể kéo dài hơn 3 tháng. Do đó, các ngân hàng đề nghị NHNN Việt Nam kéo dài thời gian được áp dụng cơ cấu nợ để phù hợp tình hình thực tế.
Bên cạnh đó, việc thu thập hồ sơ và đánh giá khách hàng để thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ mất nhiều thời gian, một số khách hàng đáp ứng đủ điều kiện để được hỗ trợ nhưng bị cách ly tại nước ngoài nên không thể về nước thực hiện các thủ tục theo quy định, khi hoàn thiện hồ sơ thì khoản vay đã qua thời hạn được cơ cấu theo quy định. Mặt khác, do công tác thẩm định và phê duyệt của các tổ chức tín dụng chủ yếu tập trung tại Hội sở, nên số hồ sơ nợ cơ cấu tập trung lớn cùng một thời điểm. Vì vậy, các ngân hàng đề xuất NHNN xem xét kéo dài thời hạn quy định trả nợ tại Thông tư.
Các ngân hàng cũng đề nghị NHNN đề xuất với Chính phủ xem xét cấp bù lãi suất cho các khách hàng bị thiệt hại hoặc bù lỗ cho các ngân hàng khi thực hiện chia sẻ lợi nhuận để khắc phục khó khăn, bởi ngân hàng thương mại cũng là đơn vị kinh doanh.
Theo Giám đốc NHNN chi nhánh Hải Phòng Lê Văn Cường, trong quá trình chỉ đạo các chi nhánh tổ chức tín dụng trên địa bàn triển khai các giải pháp hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng của dịch COVID-19, chi nhánh nắm bắt được những khó khăn, vướng mắc trên và báo cáo, kiến nghị đến NHNN Việt Nam để kịp thời xem xét tháo gỡ. NHNN Việt Nam đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01.