Nhân lực nghề cá của Hải Phòng: Mới đáp ứng khoảng 70% nhu cầu
Thiếu hụt lao động đi biển
Bến cá xã Đại Hợp (huyện Kiến Thụy)
Theo Chi cục Thủy sản hiện nay toàn thành phố hiện có 2.541 tàu cá, trong đó 1.190 tàu khai thác thủy sản đã đăng ký vào phần mềm quản lý quốc gia, trong đó 771 tàu cá có chiều dài từ 6 m đến dưới 15 m; 419 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên. Tương ứng với số tàu cá trên, trong mỗi vụ khai thác cần khoảng gần 8.000 lao động. Tuy nhiên, số lao động tại địa phương chỉ đáp ứng được khoảng 70%, trong đó tập trung vào số tàu có chiều dài từ 15 m trở xuống (lao động trong phạm vi quy mô gia đình được đào tạo theo hình thức cha truyền con nối). Với 30% số lao động còn lại, các chủ tàu đều phải đi thuê từ các tỉnh ngoài, trong đó tập trung nhiều vào 419 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên. Việc thuê lao động từ tỉnh ngoài làm việc cho các tàu cá cũng gặp nhiều bất cập do số lao động thường xuyên biến động, nhảy việc.
Ông Đinh Khắc Gá chủ tàu HP 90363-TS làm nghề chụp mực ở xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) cho biết, nhiều năm qua, gia đình luôn gặp khó khăn về nguồn lao động đi biển. Đặc biệt, từ đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, việc thuê lao động đi biển từ các tỉnh ngoài càng khó khăn hơn. Mỗi chuyển đi biển, tàu cá của ông Gá cần thuê 8 lao động từ các tỉnh miền Trung nhưng việc tìm người cũng không dễ, mất nhiều thời gian nên nhiều chuyến đi biển không ra khơi đúng lịch trình, ảnh hưởng tới hoạt động khai thác.
Thủy Nguyên là một trong những địa phương có số lượng tàu cá khai thác lớn nhất thành phố và cũng là địa phương luôn thiếu hụt nguồn lao động đi biển từ nhiều năm qua. Ông Vũ Văn Cự, Trưởng Liên tập đoàn đánh cá Nam Triệu cho biết, các chủ tàu trên địa bàn huyện Thủy Nguyên luôn trong tình trạng thiếu hụt lao động đi biển. Trong đó riêng xã Lập Lễ có hơn 500 tàu cá, phải thuê khoảng 2.000 lao động từ tỉnh ngoài như Thanh Hóa, Nam Định, Hải Dương, Quảng Ninh.... Bình quân mỗi tàu cá thuê từ 3-5 lao động/tàu. Số lao động nghề cá tại địa phương chỉ đáp ứng khoảng 30% nên nhiều tàu cá gặp khó khăn do không chủ động được nguồn lao động. Để có đủ số người phục vụ các chuyến biển, chủ tàu bắt buộc phải thu nạp nhiều lao động không có tay nghề dẫn đến hiệu quả khai thác không cao, ảnh hưởng đến sản lượng.
Tương tự, tại các quận Đồ Sơn, Dương Kinh, Cát Hải, Kiến Thụy, Bạch Long Vỹ cũng nằm trong tình trạng thiếu hụt nguồn lao động đi biển.
Tập trung đào tạo, cơ giới hóa sản xuất
Theo Chi cục Thủy sản, việc thiếu hụt nguồn lao động nghề cá hiện nay đang đặt ra nhiều khó khăn cho các địa phương và các chủ tàu về nguồn nhân lực, cả về chất lượng lẫn số lượng. Theo Quy hoạch phát triển kinh tế thủy sản thành phố Hải Phòng giai đoạn 2016 -2025, định hướng đến năm 2030, mục tiêu đến năm 2025, thành phố Hải Phòng là trọng điểm kinh tế biển của cả nước; trung tâm nghề cá, dịch vụ hậu cần nghề cá và tìm kiếm cứu nạn khu vực phía Bắc. Vì thế, thành phố và các địa phương cần tập trung giải quyết tốt bài toàn về thiếu hụt lao động nghề cá.
Theo đồng chí Nguyễn Đức Thịnh, Chi cục phó Chi cục Thủy sản thành phố, để ngành Thủy sản Hải Phòng phát triển toàn diện theo hướng bền vững, có khả năng cạnh tranh cao trong hội nhập kinh tế quốc tế, khắc phục tình trạng thiếu hụt lao động nghề cá là công tác được các cấp, ngành, địa phương quan tâm. Thời gian tới Chi cục Thủy sản thành phố phối hợp với các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo nghề cho lao động địa phương. Trước mắt, tập trung mở các lớp đào tạo công nhân kỹ thuật khai thác, bồi dưỡng cấp chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng, chứng chỉ thuyền viên và công nhân kỹ thuật cho ngư dân trên tàu cá có đủ điều kiện quản lý, điều khiển phương tiện an toàn và kỹ thuật khai thác trong quá trình sản xuất trên biển…bằng nhiều hình thức như: đào tạo tập trung, tập huấn ngắn hạn, đào tạo tại chỗ cho những người trực tiếp sản xuất phù hợp với từng ngành nghề và từng cơ sở sản xuất. Các địa phương tập trung rà soát số lượng lao động nghề cá thiếu hụt có kế hoạch chủ động phối hợp với trường trung cấp, cao đẳng thủy sản Hải Phòng và các trung tâm dạy nghề mở các lớp đào tạo nghề cho lao động đi biển tại địa phương. Bên cạnh đó, các chủ tàu cần đầu tư các thiết bị như tời máy, lưới máy…để cơ giới hóa sản xuất, giảm bớt số lượng lao động trên tàu cá, nâng cao chất lượng, hiệu quả làm việc, đồng thời cải thiện điều kiện lao động.