Phát triển lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sau dịch COVID-19: Tăng cường tuyên truyền, vận động
Gần 10.500 lao động rời khỏi “lưới” an sinh
BHXH Hải Phòng chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, phát triển lao động tham gia BHXH bắt buộc.
Trong ảnh: Công nhân Công ty TNHH Thuận Thiên (xã An Thái, huyện An Lão) trong ca sản xuất (ảnh minh họa).
Theo BHXH Hải Phòng, đến hết ngày 30-4, số người tham gia BHXH bắt buộc hơn 400.000 người, giảm gần 10.500 người; số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) gần 400.000 người, giảm hơn 9.000 người so với cuối tháng 12-2019. Số lao động không tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc gồm các trường hợp: lao động nghỉ việc, lao động nghỉ việc không lương, lao động tạm hoãn hợp đồng lao động, nghỉ ốm… So với năm 2019, số lao động tham gia BHXH bắt buộc giảm bằng số lao động mở rộng trong gần 1 năm của BHXH thành phố.
Phân tích nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, Trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ (BHXH thành phố) Nguyễn Quang Minh cho biết: Do ảnh hưởng dịch COVID-19, các doanh nghiệp không nhập được nguyên liệu sản xuất nên phải cắt giảm lao động, giảm giờ làm, hoạt động cầm chừng; một số doanh nghiệp không đủ khả năng duy trì sản xuất, buộc phải tuyên bố phá sản, giải thể. Mặt khác, do sản xuất- kinh doanh gặp nhiều khó khăn, các doanh nghiệp không có nhu cầu tuyển dụng thêm lao động, cơ hội việc làm bị thu hẹp. Điều này gây khó khăn trong công tác phát triển BHXH bắt buộc của ngành.
Tăng tốc rà soát, phát triển lao động tham gia BHXH
Mặc dù chịu ảnh hưởng lớn của dịch COVID-19 nhưng trong 4 tháng đầu năm 2020, BHXH thành phố phát triển được 363 đơn vị tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), BHTN với 1.677 lao động. Đây là kết quả đáng ghi nhận, nhưng thực tế hiện nay trên địa bàn thành phố còn hàng nghìn đơn vị, doanh nghiệp chưa tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động. Trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ Nguyễn Quang Minh thông tin: Việc rà soát, vận động, phát triển lao động tham gia BHXH bắt buộc thời điểm này gặp nhiều khó khăn. Qua thực tế triển khai, một số chủ doanh nghiệp “viện cớ” tình hình sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn tìm cách đối phó, trốn tránh hoặc chiếm dụng tiền BHXH, BHYT, BHTN của người lao động, không chấp hành kết luận của các đoàn thanh tra, kiểm tra sau khi kiểm tra, rà soát. Một số người lao động chưa thực sự quan tâm đến quyền lợi của mình, có trường hợp doanh nghiệp và người lao động tự thỏa thuận tăng lương và không đóng BHXH bắt buộc. Các đơn vị, doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra nằm rải rác, nhiều doanh nghiệp, đơn vị tư nhân, nhỏ lẻ mang tính chất gia đình, mùa vụ rất khó xác định.
Năm 2020, BHXH thành phố phấn đấu phát triển lũy kế đạt 451.130 người tham gia BHXH bắt buộc, đến thời điểm này đạt hơn 400.000 người. Từ nay đến cuối năm, toàn ngành phấn đấu phát triển hơn 50.000 người tham gia BHXH bắt buộc. Phó giám đốc BHXH thành phố Đào Xuân Hải cho biết: Các doanh nghiệp đang bước vào khôi phục và ổn định sản xuất, để “bù đắp” số lao động tham gia BHXH bắt buộc đã sụt giảm, BHXH thành phố chỉ đạo các phòng nghiệp vụ, BHXH các quận, huyện phát huy tối đa vai trò của Ban Chỉ đạo phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN; chủ động thống kê, tổng hợp, phân tích, nắm chắc tình hình sản xuất- kinh doanh của doanh nghiệp; duy trì việc gửi thông báo thu, nộp, danh sách người tham gia BHXH bắt buộc đến các doanh nghiệp; tiếp tục triển khai rà soát dữ liệu do cơ quan thuế cung cấp nhằm khai thác, phát triển người lao động tham gia BHXH bắt buộc, trong đó tập trung vào những doanh nghiệp vừa và nhỏ; thanh tra đột xuất, chuyên đề các đơn vị nợ, đơn vị tham gia BHXH chưa đủ số lao động; đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức: đối thoại, hội nghị, phát tờ rơi…
Bên cạnh đó, BHXH thành phố tiếp tục phối hợp các sở, ngành hướng dẫn, tổ chức thực hiện các quy trình, thủ tục tạm dừng đóng quỹ hưu trí, tử tuất để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho doanh nghiệp. Đối với những doanh nghiệp lợi dụng dịch bệnh COVID-19 để chây ỳ đóng BHXH, cơ quan BHXH đôn đốc, nhắc nhở đơn vị trích nộp theo quy định và tiến hành thanh tra, kiểm tra nếu đơn vị không thực hiện đúng quy định.
Thực tế cho thấy, việc người lao động rời khỏi “lưới” an sinh đang tạo áp lực khá lớn đối với ngành BHXH. Cụ thể, tỷ lệ lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp tăng cao; người lao động nhận BHXH 1 lần tăng; xuất hiện hành vi trục lợi quỹ ốm đau, thai sản, mua bán, cầm cố sổ BHXH… Nếu tình trạng này không được khắc phục, quyền lợi của hàng nghìn lao động bị ảnh hưởng, tăng gánh nặng cho xã hội.