Các ứng dụng vay tiền trực tuyến: Bẫy tín dụng “đen” mới

Tháng 4-2020, lực lượng chức năng thành phố Hồ Chí Minh triệt phá đường dây cho vay qua app với hàng chục nghìn người. Đó là đường dây cho vay do nhóm 5 đối tượng người Trung Quốc cầm đầu cung cấp dịch vụ cho vay qua các app “Vaytocdo”, “Moreloan” và “VD online” với hơn 60 nghìn “con nợ”. Với app “Vaytocdo”, khách hàng vay lần đầu được tối đa 1,7 triệu đồng, nhưng thực tế chỉ được nhận 1,4 triệu đồng (còn lại là phí dịch vụ). Trong vòng 8 ngày, người vay phải trả cả gốc lẫn lãi hơn 2 triệu đồng. Nếu chậm trả, khách bị phạt 100 nghìn đồng/ngày. Theo tính toán của các cơ quan chức năng sau khi thu thập các thông tin, tài liệu, lãi suất người vay phải trả lên tới 1.095%/năm.

Vào trang mạng xã hội facebook gõ cụm từ “vay tiền qua app”, chỉ khoảng 10 giây nhận được kết quả là đường link dẫn tới các trang web hướng dẫn cài đặt và sử dụng nhiều phần mềm cung cấp dịch vụ vay tiền nóng như “vamo”, “senmo”, “tamo”, “cash24”, “cash wagon”, “one click money”, “money cat”… Sau khi hoàn thành các thủ tục đơn giản như chụp ảnh chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân, điền đầy đủ các thông tin cá nhân (số điện thoại, họ tên, số tài khoản ngân hàng để nhận tiền và một số thông tin khác tùy từng app), người vay có thể nhận tiền vay từ 1 triệu đồng tới 3 triệu đồng “trong một nốt nhạc” mà không cần gặp gỡ. Tuy nhiên, thời gian vay các món tiền khá ngắn, chỉ từ 7 ngày tới 3 tháng. Theo quảng cáo,  trong 10 ngày đầu, người vay sẽ được miễn lãi suất, nhưng từ ngày thứ 10 trở lên, người vay sẽ bị tính lãi cao.

Thông tin chung chung là vậy, nhưng sự thật của “lãi cao” của dịch vụ vay tiền này khiến những người rơi vào bẫy vay tiền “nóng” phải khốn đốn. Theo chị Nguyễn Thu Trang, ở phường Trại Chuối (quận Hồng Bàng), chị có người bạn vì gặp khó khăn về tài chính nên vay tiền qua app điện thoại “Vaytocdo”. Sau khi trả được số tiền vay 1 triệu đồng lần đầu, người bạn của chị Trang được nâng hạn mức vay lên 7 triệu đồng. Chỉ sau hơn 1 tháng, số tiền lãi sau đó người này phải trả lên tới 45 triệu đồng. Các đối tượng cho vay liên tục gọi điện thoại thúc ép bạn chị phải trả nợ, có ngày 1-2 giờ sáng vẫn có người gọi điện, nhắn tin nhắc nợ. Không dừng lại đó, các đối tượng còn cắt ảnh của mẹ và chị gái người vay đưa lên các trang mạng để bêu riếu, xúc phạm khiến bạn chị lo sợ, nghĩ quẩn, định tử tự may người nhà phát hiện kịp thời.

Tỉnh táo tránh “sập bẫy”

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hình thức cho vay tiền qua các app điện thoại thông minh dù ra đời sau so với các hình thức cho vay khác nhưng sớm phát triển mạnh ở nhiều địa phương trên cả nước, trong đó có Hải Phòng.

Trước sự phát triển nở rộ của loại hình cho vay này và những hệ lụy khôn lường trong đời sống xã hội, tháng 11-2019, Bộ Công an cảnh báo biến tướng của hình thức cho vay này. Theo đó, Bộ Công an chỉ rõ dịch vụ cho vay tiền qua app điện thoại thực chất là hoạt động “tín dụng đen” sử dụng công nghệ cao, ẩn dưới dạng cho vay trực tuyến với lãi suất rất cao.

Luật gia Vũ Việt Cường, Hội Luật gia Hải Phòng cho biết: Pháp luật hiện hành quy định, lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được quá 20%/năm của khoản vay. Khi cho vay quá 5 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự (tức là 100%/năm) và thu lời bất chính từ việc cho vay này từ 30 triệu đồng trở lên là phạm tội hình sự. Vì vậy, khi có nhu cầu vay tiền, người dân cần tỉnh táo, tìm hiểu kỹ các quy định về lãi suất và cách thức trả nợ, lãi mà bên cho vay đưa ra. Người dân không nên chỉ vì thủ tục cho vay đơn giản mà dễ dàng lựa chọn các bên cho vay không đủ uy tín vì nguy cơ bị lộ lọt, khai thác thông tin cá nhân sử dụng vào mục địch xấu là rất lớn. Khi có nhu cầu về tài chính, người dân nên tìm đến các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương hoặc trực tiếp đến các tổ chức tín dụng, ngân hàng tin cậy để được hỗ trợ. Bên cạnh đó, các ngân hàng, tổ chức tín dụng cần xây dựng các sản phẩm cho vay đáp ứng nhu cầu các khoản vay nhỏ, phục vụ tiêu dùng và giải quyết các nhu cầu cấp bách trong cuộc sống của người dân, tạo kênh cho vay lành mạnh. Về phía các cơ quan nhà nước, Sở Thông tin và Truyền thông, chính quyền các địa phương tăng cường kiểm soát, xử lý các trang mạng quảng cáo cho vay không đúng quy định; cơ quan công an tổ chức nhiều đợt triệt phá, xử lý nghiêm các đối tượng, đường dây tổ chức sử dụng các ứng dụng phần mềm cho vay lãi nặng, để đẩy lùi nạn “tín dụng đen” trong cuộc sống.

Thành Lê