Cuộc khủng hoảng chưa từng có của kinh tế thế giới
Hàng trăm triệu cửa hàng ở Mỹ phải đóng cửa vì ảnh hưởng kinh tế nặng nề từ đại dịch COVID-19 (ảnh minh họa).
Gần 9,5 triệu ca nhiễm và hơn 480.000 ca tử vong là những con số đáng quan ngại về tình hình dịch COVID-19 trên thế giới tại thời điểm này. Sau nhiều nỗ lực nhằm khống chế dịch lây lan, một số quốc gia và khu vực mở cửa trở một cách thận trọng nhằm nhanh chóng phục hồi kinh tế và đưa cuộc sống trở lại bình thường. Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn đang hoành hành nghiêm trọng tại châu Mỹ, làn sóng lây nhiễm thứ hai đang nhen nhóm bùng phát tại nhiều nơi, khiến một số nước phải tái áp đặt các biện pháp hạn chế và phong tỏa.
Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế thế giới mới nhất, IMF cho biết các lệnh phong tỏa và việc đóng cửa biên giới thời gian qua khiến kinh doanh trên toàn cầu bị đình trệ, hàng trăm triệu việc làm biến mất. Dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ sụt giảm 4,9% trong năm nay, nghiêm trọng hơn nhiều so với mức 3% được đưa ra vào tháng 4 vừa qua và là mức sụt giảm lớn nhất từ Chiến tranh thế giới thứ hai. Ước tính 12.000 tỷ USD sẽ "bốc hơi" trong vòng hai năm. Những cập nhật này hoàn hoàn tương đồng với những dự báo kinh tế gần đây. Trước đó, Ngân hàng Thế giới (WB) còn bi quan hơn, dự báo kinh tế toàn cầu sẽ suy giảm 5,2% trong năm nay.
Theo IMF, Mỹ - quốc gia có số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 cao nhất thế giới hiện nay, sẽ ghi nhận tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm tới 8%, thay vì mức dự báo 5,9% được đưa ra trước đó. Đây sẽ là mức giảm sâu nhất từ sau năm 1945. Điều này không hề gây ngạc nhiên vì chỉ trong 10 tuần dịch COVID-19 tàn phá, số lượng người Mỹ mất việc vượt con số 40 triệu. Tất cả ngành công nghiệp của Mỹ đều chịu tác động, khiến GDP quý 1 giảm tới 4,8%, cao hơn bất cứ dự đoán nào được đưa ra trước đó và báo hiệu những khó khăn chồng chất trong những quý tiếp theo.
Tại Khu vực Đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), các nước đang khẩn trương mở cửa lại biên giới nội khối, thúc đẩy ngành du lịch tăng trưởng vào mùa hè này để bù đắp thiệt hại kinh tế do dịch bệnh. Tuy nhiên, quá trình khởi động nền kinh tế đang diễn ra với tốc độ chậm, kéo theo hoạt động sản xuất kinh doanh cơ bản vẫn bị ảnh hưởng trong những tháng tới. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến IMF hạ mức dự báo tăng trưởng GDP của khối, từ âm 8% xuống âm 10,7% trong năm 2020.
Tại Mỹ Latinh, nơi đang là tâm dịch của thế giới, tăng trưởng kinh tế có nguy cơ giảm 9,4% trong năm nay, trước khi phục hồi 3,7% năm tiếp theo. Trong khi đó, việc giá dầu lao dốc khiến các nước sản xuất dầu mỏ rơi vào suy thoái nghiêm trọng, Nga và Ả-rập Xê-út được dự báo tăng trưởng âm 6,6% và 6,8% trong năm nay.
Những con số trên thể hiện bức tranh ảm đạm của nền kinh tế toàn cầu, bất kể là những nước đang ở tâm dịch hay những quốc gia đang dần nới lỏng phong tỏa sau khi ngăn chặn vi-rút SARS-CoV-2 lây lan thành công. Hoạt động giao thương và xã hội đình trệ do các lệnh phong tỏa đẩy kinh tế rơi vào suy thoái nghiêm trọng nhất từ cuộc đại suy thoái thập niên 30 của thế kỷ trước. Dù nhiều nền kinh tế bắt đầu mở lại, song việc áp dụng phong tỏa và giãn cách xã hội tác động mạnh đến đầu tư và tiêu dùng, dẫn đến cú sốc về nhu cầu và gây gián đoạn nguồn cung.
Tình hình kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ làn sóng lây nhiễm COVID-19 thứ hai, hay việc áp dụng rộng rãi các biện pháp hạn chế thương mại có thể khiến tăng trưởng thương mại không được như dự báo. Những vấn đề này đòi hỏi cách tiếp cận phối hợp toàn cầu để có thể vừa giải quyết cuộc khủng hoảng y tế vừa hỗ trợ phục hồi kinh tế thông qua ổn định thị trường, khôi phục lòng tin, khởi động lại thương mại và chuỗi cung ứng. So với các lục địa khác, châu Á vượt qua khủng hoảng dịch bệnh sớm hơn, đang trên đà phục hồi. Thông qua hợp tác đa phương, cùng với ảnh hưởng tiềm năng của khu vực này, châu Á được kỳ vọng có thể đóng vai trò trung tâm, đưa thế giới ra khỏi đại dịch và trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế toàn cầu phục hồi.