Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật cao vào sản xuất nông nghiệp: Hỗ trợ nông dân mở rộng quy mô

Mô hình trồng dưa trong nhà kính ứng dụng công nghệ cao của gia đình anh Nguyễn Sỹ Hưng ở xã Kiến Quốc, huyện Kiến Thụy.                           

Theo thống kê của Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, Phòng Kỹ thuật (Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn), hiện nay, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật khá đa đạng trong sản xuất lúa, cây, rau màu như: ứng dụng các loại phân bón thế hệ mới, kỹ thuật tưới nhỏ giọt, phủ bạt trên luống, nhà kính, nhà lưới, nhà màng… Một số mô hình sản xuất lúa ứng dụng phân bón thế hệ mới đều cho năng suất đạt cao hơn  70 tạ/ha, ít nhiễm bệnh đạo ôn hơn các giống lúa khác. Một số mô hình như: dưa chuột, dưa hồng, cà chua, dưa lê, rau ăn lá, cà chua trong nhà lưới, nhà kính tại xã Đông Hưng (huyện Tiên Lãng), Kiến Quốc,  Tú Sơn (huyện Kiến Thụy), An Thọ (huyện An Lão) chất lượng sản  phẩm tốt, ít rủi ro vì thời tiết, thu nhập cao gấp 5-6 lần sản xuất truyền thống.

Mặc dù hiệu quả cao nhưng diện tích sản xuất ứng dụng kỹ thuật hiện đại vào sản xuất chưa nhiều, chủ yếu là diện tích sản xuất của doanh nghiệp. Đối với nông dân, mới có một số diện tích sản xuất thử nghiệm. Theo báo cáo của Phòng Trồng trọt (Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn), mỗi vụ, thành phố có diện tích sản xuất lúa hơn 30 nghìn ha, rau màu các loại 5700 ha. Trong khi đó, diện tích ứng dụng kỹ thuật nông nghiệp cao mới chỉ có khoảng hơn 6000 ha/năm.

Theo Phó trưởng Phòng Chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp (Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng) Lê Thị Đức, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến khó khăn khi mở rộng diện tích ứng dụng kỹ thuật nông nghiệp cao là bởi chi phí đầu tư cơ sở vật chất khá lớn, trong khi nguồn kinh phí chủ yếu do nông dân tự huy động. Việc hỗ trợ của thành phố theo các Nghị quyết 13, 14 về cơ chế chính sách phát triển nông nghiệp, thủy sản; Nghị quyết 19-2019 về hỗ trợ sản xuất rau, củ, quả, còn hạn chế. Mỗi năm, do nguồn kinh phí hạn hẹp nên thành phố chỉ xét duyệt một số trường hợp để hỗ trợ với đầy đủ điều kiện theo quy định. Cụ thể, từ năm 2018 đến nay, thành phố mới quyết định hỗ trợ 20 mô hình sản xuất nông nghiệp. Nguyên nhân thứ 2 khiến nông dân khó mở rộng diện tích ứng dụng kỹ thuật là do việc  tiếp cận vốn vay ưu đãi để đầu tư sản xuất không dễ dàng, phải có đề án sản xuất nông nghiệp thuộc vùng sản xuất tập trung, có tài sản thế chấp… Một số nông dân khi ứng dụng kỹ thuật cao trong sản xuất còn gặp khó khăn về thủ tục đất đai, tích tụ ruộng đất. Sản phẩm đạt chất lượng cao nhưng nhiều nông dân vẫn loay hoay tìm đầu ra cho sản phẩm sau khi thu hoạch…

Hỗ trợ để mở rộng quy mô

Khắc phục những khó khăn trên, thời gian tới, giải pháp đặt ra để  tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng khoa học kỹ thuật cao là Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn rà soát các cơ chế, chính sách, các nội dung nghị quyết để đề xuất thành phố triển khai hỗ trợ thuận tiện hơn với nông dân. Cụ thể, Nghị quyết 13, 14 của HĐND thành phố có hiệu lực trong giai đoạn 2017-2020, nhưng thực chất trong 3 năm qua, số mô hình được hỗ trợ chưa nhiều. Cơ chế hỗ trợ nghị quyết đưa ra khá nhiều nhưng mới chỉ thực hiện được một số chính sách, kinh phí hỗ trợ còn hạn hẹp. Nhiều thủ tục còn rườm rà khiến nông dân chưa dễ dàng tiếp cận. Vì vậy, theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn, thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu với thành phố gộp một số nghị quyết về cơ chế, chính sách hỗ trợ nông nghiệp thành nghị quyết mới với những nội dung sát thực tế hơn,  thủ tục đơn giản, thuận tiện hơn cho nông dân. Nghị quyết 19 của HĐND thành phố mới triển khai từ cuối năm 2019 đến nay vẫn chưa phân bổ kinh phí hỗ trợ các mô hình sản xuất. Vì vậy, theo đề xuất của Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật Hải Phòng, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, trong năm 2020, thành phố quan tâm giải ngân kịp thời nguồn kinh phí hỗ trợ để khuyến khích nông dân sản xuất nông nghiệp ứng dụng kỹ thuật cao đáp ứng yêu cầu của nhà máy chế biến.

Các cơ quan chức năng đang tích cực hỗ trợ nông dân mở rộng quy mô ứng dụng kỹ thuật cao vào sản xuất bằng nhiều hình thức như: tổ chức hội thảo giới thiệu, tuyên truyền những tiến bộ kỹ thuật hiện đại, khuyến khích nông dân áp dụng; hỗ trợ nông dân tìm đầu ra cho sản phẩm, truy xuất nguồn gốc nông sản… Cụ thể, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng triển khai các mô hình điểm hướng dẫn nông dân ứng dụng một số kỹ thuật sử dụng phân bón mới, giống mới, màng phủ nông nghiệp vào sản xuất, đánh giá hiệu quả thực hiện, từ đó vận động nông dân tham gia. Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật Hải Phòng phối hợp với các doanh nghiệp giới thiệu các kỹ thuật cao vào sản xuất nông nghiệp….

Trưởng Phòng Kỹ thuật (Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn) Nguyễn Hữu Quảng cho rằng, thời gian tới, nông dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật phải dựa trên quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp tập trung để dễ dàng tiếp cận các cơ chế, chính sách hỗ trợ của thành phố. Vì vậy, các huyện cần khuyến khích nông dân dồn đổi, tích tụ ruộng đất thành các vùng sản xuất lớn. Bên cạnh đó, tạo điều kiện thuận lợi giúp nông dân ứng dụng công nghệ thông tin vào một số lĩnh vực sản xuất để hướng tới sản xuất nông nghiệp thông minh.

Ông Đỗ Văn Lâu, Chủ tịch Hội Nông dân xã Kỳ Sơn, huyện Thủy Nguyên: Nông dân còn nhiều e ngại

Vụ đông những năm gần đây, để nâng cao thu nhập, nông dân trên địa bàn tập trung  trồng cây dưa chuột. Trung bình mỗi ha dưa cho thu nhập 150-200 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Chính vì thế, địa phương quy hoạch, xây dựng vùng trồng dưa chuột tập trung (khoảng 80 ha), để đáp ứng yêu cầu sản xuất của các hộ. Đồng thời, để nâng cao năng suất, giá trị loại cây trồng này, địa phương vận động các hộ đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật cao (như trồng trong nhà lưới, tưới tự động…) vào sản xuất. Tuy nhiên, các hộ dân không mặn mà. Nguyên nhân do chi phí đầu tư lớn, trong khi thị trường đầu ra bấp bênh.

Từ thực tế địa phương, tôi cho rằng để vận động nông dân ứng dụng kỹ thuật cao vào sản xuất đòi hỏi sự vào cuộc hỗ trợ tích cực của ngành chức năng, chính quyền địa phương các cấp. Trong đó, quy hoạch cụ thể vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao theo lợi thế của từng địa phương. Trên cơ sở này, xây dựng mô hình điểm để nông dân nhận thấy rõ kết quả, làm cơ sở để các địa phương vận động triển khai nhân rộng. Quan trọng hơn, dù định hướng phát triển cây gì, trồng theo phương pháp nào cũng phải bảo đảm yếu tố đầu ra. Do đó, nông dân cần các ngành chức năng hỗ trợ thực hiện liên kết “4 nhà” nhà nông- nhà khoa học- nhà doanh nghiệp- nhà nước, xúc tiến đầu tư để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Minh Châm ghi

Bà Đỗ Thị Thập, xã Vinh Quang,  huyện Vĩnh Bảo: Tư vấn biện pháp canh tác phù hợp, chi phí thấp

Nhiều năm nay, gia đình tôi trồng rau, quả trên diện tích hơn 1 ha, chủ yếu trồng các loại rau ăn lá theo mùa, dưa chuột, cà chua... Tuy nhiên, việc canh tác chủ yếu theo phương thức truyền thống, chịu tác động nhiều bởi các yếu tố như thời tiết, dịch bệnh, nên năng suất, chất lượng không ổn định. Để bảo đảm cung cấp ra thị trường 1-1,5 tạ rau, củ các loại/ngày đều đặn như hiện nay, một trong những giải pháp mà gia đình tôi quan tâm là triển khai mô hình trồng rau, củ, quả trong nhà lưới. Đây là mô hình cho hiệu quả rõ rệt so với biện pháp canh tác truyền thống, năng suất cao gấp 3-5 lần, chất lượng đồng đều, ít sâu bệnh… Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu khá lớn, khoảng 1-3 tỷ đồng. Đây cũng là rào cản lớn khiến gia đình không dám đầu tư vì có thể gặp nhiều rủi ro.

Do vậy, tôi mong muốn các ngành chức năng định hướng, tư vấn cho nông dân các biện pháp canh tác đơn giản, phù hợp, chi phí thấp, có thể áp dụng rộng rãi mà vẫn nâng cao được năng suất, chất lượng nông sản. Đối với các hộ nông dân có nhu cầu xây dựng nhà lưới, quan tâm hỗ trợ kinh phí để người dân bớt khó khăn và rủi ro trong quá trình đầu tư. Bên cạnh đó, tạo điều kiện cho nông dân triển khai mô hình sản xuất tập trung, tiếp cận với các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm, góp phần nâng cao giá trị nông sản.

Vân Nga ghi

Ông Lê Xuân Hiến, chủ nhà vườn Lãm Hà (quận Kiến An): Hỗ trợ nông dân thông tin về ứng dụng kỹ thuật cao

Ứng dụng kỹ thuật cao trong sản xuất nông nghiệp đem lại hiệu quả cao cho nông dân như: sản phẩm nông nghiệp ít bị rủi ro, chất lượng hơn hẳn sản xuất theo phương pháp truyền thống. Nhà vườn Lãm Hà không chỉ ứng dụng kỹ thuật cao trong sản xuất các loại dưa, hoa mà còn cung cấp dịch vụ lắp đặt các thiết bị kỹ thuật cao trong sản xuất nông nghiệp như hệ thống tưới nhỏ giọt, lắp đặt khung nhà kính, nhà lưới, nhà màng. Tuy nhiên thời gian qua, do thiếu thông tin về dịch vụ nên không ít bà con còn băn khoăn, e ngại chi phí quá cao, bên cạnh đó, một số bà con chưa hiểu rõ tác dụng, kỹ thuật lắp đặt hệ thống kỹ thuật cao nên cho rằng kỹ thuật này quá hiện đại, chỉ phù hợp với chi phí của doanh nghiệp, nông dân khó tiếp cận. Vì vậy, để khuyến khích bà con ứng dụng các công nghệ, kỹ thuật sản xuất nông nghiệp hiện đại vào sản xuất, thời gian tới, doanh nghiệp đề nghị các cơ quan chức năng của Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn tích cực phối hợp với doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật tuyên truyền, phổ biến rộng rãi thông tin về các dịch vụ kỹ thuật cao để bà con nắm rõ, dễ dàng tiếp cận sử dụng.

Hồ Hương ghi

Ảnh: Trung Kiên