Nâng cao hiệu quả hoạt động Giảm thiểu rác thải nhựa: Tuyên truyền gắn liền cơ chế
Sản phẩm nhựa dùng một lần vẫn phổ biến
Học sinh Trường THCS Lê Lai (quận Ngô Quyền) chế tạo đồ dùng học tập từ đồ nhựa phế thải góp phần bảo vệ môi trường.
Theo đánh giá của các đơn vị môi trường đô thị, qua 1 năm thực hiện chương trình giảm thiểu, tái sử dụng rác thải nhựa của thành phố, lượng rác thải nhựa được thu gom giảm so với thời gian trước, song chưa đáng kể. Vì nhiều lý do, phần lớn người dân dùng túi ni lông như vật dụng khó thay thế trong sinh hoạt hằng ngày.
Khảo sát tại các chợ dân sinh trên địa bàn thành phố, việc sử dụng túi ni lông đựng thực phẩm vẫn phổ biến. Nhiều người ra khỏi chợ xách cả chục chiếc túi ni lông, túi đựng rau; khi thịt, cá lồng tới 2-3 túi. Các quầy hàng ở chợ dân sinh gần như 100% sử dụng túi ni lông thông thường để đựng đồ cho khách hàng. Lý giải về thói quen này, một chủ quầy bán thịt tại chợ Đoàn Kết, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) cho biết, dù biết tác dụng bảo vệ môi trường của các loại túi ni lông sinh học tự hủy, song loại túi này mức giá cao gấp 4-5 lần túi ni lông thông thường, trong khi hằng ngày sử dụng rất nhiều túi để đựng thực phẩm, nên vẫn sử dụng loại cũ cho “kinh tế”.
Ghi nhận tại các siêu thị, trung tâm mua sắm và các điểm mua bán, việc sử dụng túi ni lông vẫn khá phổ biến. Cùng với đó, việc sản xuất, cung cấp sản phẩm nhựa sử dụng một lần diễn ra tràn lan. Tại các chợ Tam Bạc, chợ Ga…. ống hút, túi ni lông, màng bọc thực phẩm được bày bán rất nhiều. Bên cạnh đó, việc sản xuất sản phẩm nhựa rất dễ dàng. Việc tìm mua loại máy làm cốc nhựa dùng một lần không khó, chi phí bình quân vào khoảng 200-300 triệu đồng/máy làm cốc, máy sản xuất ống hút nước hoặc túi ni lông rẻ hơn, chỉ hơn 100 triệu đồng/máy.
Nhân rộng những mô hình, cách làm tốt
Theo thống kê, mỗi ngày trên địa bàn thành phố có gần 2.000 tấn rác thải sinh hoạt được thải ra, trong đó, gần 20% là rác thải nhựa. Để giải quyết vấn đề rác thải nhựa, ngày 1-7-2019, UBND thành phố ban hành văn bản 3873 về việc chung tay hành động giải quyết vấn đề rác thải nhựa, trong đó đề ra 2 mục tiêu chính: giảm thiểu và tái chế, tái sử dụng.
Được chọn là địa phương làm điểm của thành phố thực hiện phong trào giảm thiểu rác thải nhựa, từ tháng 7-2019, huyện Cát Hải xây dựng và triển khai thành công mô hình điểm đến, bãi biển không rác thải; tổ chức ký cam kết không sử dụng túi ni lông khó phân hủy, không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần đối với 100% chủ khách sạn, nhà hàng, tàu du lịch, các tiểu thương kinh doanh tại chợ, siêu thị, các hộ bán hàng tạp hóa, hàng giải khát, hàng lưu niệm tại khu du lịch Cát Bà. Qua 1 năm triển khai, lượng rác thải nhựa trên địa bàn huyện giảm hơn 20% so với trước. Từ kinh nghiệm của Cát Hải, nên sớm nhân rộng tại các địa phương khác.
Nhiệm vụ tái chế, tái sử dụng rác thải nhựa, túi ni lông cũng được các ngành, đơn vị triển khai tích cực. Là đơn vị thực hiện nhiệm vụ bảo đảm vệ sinh môi trường cho phần lớn khu vực đô thị thành phố, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng phối hợp với chuyên gia thành phố Kitakyushu (Nhật Bản) đẩy mạnh chương trình tuyên truyền và thực hiện phân loại rác tại nguồn đến hàng nghìn hộ dân và hầu hết các chợ dân sinh lớn trên địa bàn thành phố. Năm 2019, công ty thu gom gần 10 tấn rác thải nhựa để xử lý, tái chế thành vật liệu làm đường giao thông.
Tuy nhiên, theo Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng Trần Quang Đăng, việc thu gom, tái chế rác thải nhựa mới đạt hiệu quả một phần do thành phố chưa thực hiện phân loại rác đầu nguồn trên diện rộng. Thời gian tới, công ty tập trung nhân rộng các mô hình phân loại rác từ nguồn theo phương châm “nơi nào hưởng ứng làm trước, nơi nào chưa hưởng ứng tiếp tục tuyên truyền”.
Theo lãnh đạo ngành chức năng, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực môi trường, dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) được thông qua trong thời gian tới sẽ giúp nâng cao hiệu quả phân loại rác tại nguồn, tăng nguồn rác thải nhựa cho xử lý, tái chế. Bên cạnh việc nhân rộng các mô hình, cách làm hay trong giảm thiểu rác thải nhựa, cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, hoặc các sản phẩm sinh học dễ phân hủy. Đồng thời, có các cơ chế quản lý như: tăng thuế, phí sản xuất, tiêu dùng đối với các mặt hàng nhựa, túi ni lông khó phân hủy để dần loại bỏ hoàn toàn sản phẩm các sản phẩm này trên thị trường.