Ổn định diện tích, hiệu quả trồng vải thiều : Kịp thời hỗ trợ người sản xuất
Hạn chế trong tổ chức sản xuất
Mặc dù còn giữ lại một số diện tích vải thiều nhưng sản lượng vải thiều ở Bát Trang (An Lão) ngày càng thấp.
Theo báo cáo của Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật Hải Phòng), vào thời điểm 5-7 năm trước, trên địa bàn thành phố có 500-700 ha trồng vải thiều. Một số địa phương nổi tiếng trồng vải thiều ngon, cho năng suất, chất lượng quả cao như: Bát Trang, Quang Hưng, Chiến Thắng (An Lão); Kỳ Sơn, Liên Khê, Chính Mỹ (Thủy Nguyên), Quang Phục, Khởi Nghĩa (Tiên Lãng), Ngọc Xuyên (Đồ Sơn), Bắc Sơn (Kiến An)…Tuy nhiên, đến giữa tháng 6-2020, diện tích trồng vải thiều ở các địa phương giảm mạnh, chỉ còn hơn 100 ha, thậm chí có một số địa phương bỏ hẳn trồng vải thiều. Chỉ còn một số diện tích ít ỏi được trồng ở vài nơi trước đây là vùng trồng vải thiều lớn như: Bát Trang (An Lão), khu vực đồi rừng Kiến An, Ngọc Xuyên (Đồ Sơn)…. Chất lượng vải thiều ở các vùng chuyên canh trồng vải ngày càng kém. Ở xã Bát Trang (An Lão), vụ vải thiều năm 2020 chỉ còn khoảng 40 ha, nhưng đến mùa thu hoạch, chất lượng quả vải không được như những năm trước, quả nhỏ hơn, hay bị sâu đầu quả, cây cho ít quả.
Có nhiều nguyên nhân khiến diện tích trồng vải thiều ngày càng thu hẹp, chất lượng quả kém. Trước hết, do khâu tổ chức sản xuất của nông dân gặp nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, chủ vườn vải trên đồi rừng Kiến An cho biết, vài năm trước, hơn 300 gốc vải thiều có lúc cho thu hoạch hơn 30 tấn quả mọng nước, ngọt, thơm. Từ năm 2019 đến nay, vườn vải sản lượng thu hoạch thấp dần, thậm chí năm 2020 không cho thu hoạch vì trồng vải trên đồi rừng khó khăn về nguồn nước, phải mua nước, sử dụng hệ thống dẫn nước lên đồi để tưới vải. Chi phí chăm sóc và thu hoạch vải khá cao, trong khi vải bán không được giá. Ở một số địa phương, đất trồng vải thiều thoái hóa dần, dẫn đến năng suất chất lượng giảm.
Bên cạnh đó, ở một số vùng chuyên canh, người dân có tâm lý “đứng núi này, trông núi nọ” nên thường xuyên chuyển đổi cơ cấu cây trồng mới đem lại giá trị kinh tế cao hơn theo biến động thị trường. Như ở xã Bát Trang (An Lão), nhiều người muốn giảm bớt trồng vải thiều để chuyển đổi sang trồng thanh long; ở xã Chiến Thắng, người dân bỏ hẳn trồng vải thiều để trồng nhãn hương chi, nuôi trồng thủy sản.
Cũng phải kể đến yếu tố người dân trồng vải chủ yếu vẫn theo kỹ thuật truyền thống, chưa ứng dụng được các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nên hiệu quả không cao.
Hỗ trợ người dân yên tâm sản xuất
Tuy không có những vùng vải thiều chuyên canh lớn như Thanh Hà (Hải Dương), Lục Ngạn (Bắc Giang), Hải Phòng cũng có một số vùng có truyền thống trồng vải thiều như Bát Trang (An Lão), Bắc Sơn (Kiến An), Vạn Hương (Đồ Sơn); một số xã vùng núi của huyện Thủy Nguyên. Tại các vùng này, cây vải thiều vẫn được xác định là cây trồng tiềm năng cho thu nhập khá. Vì vậy, để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn giúp người dân các vùng chuyên canh yên tâm tập trung phát triển cây vải thiều, nâng cao chất lượng sản phẩm, giữ ổn định diện tích trồng vải, Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn (NN-PTNT), chính quyền các địa phương cần điều tra, rà soát lại diện tích, thực trạng sản xuất, giúp người dân tìm ra nguyên nhân cụ thể hạn chế sản xuất, hỗ trợ khắc phục; nâng cao công tác tuyên truyền, vận động để người dân ổn định tâm lý, giữ vùng vải chuyên canh.
Mặt khác, các địa phương phối hợp tích cực với các cơ quan chức năng thuộc Sở NN-PTNT đề xuất quy hoạch vùng sản xuất vải thiều phù hợp với điều kiện thực tế, hướng dẫn nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn sạch, an toàn; đề xuất thành phố hỗ trợ kinh phí theo cơ chế, chính sách hỗ trợ nông nghiệp, nông thôn để người dân có thêm kinh phí đầu tư vào chi phí sản xuất… Chi cục quản lý chất lượng nông lâm thủy sản hướng dẫn người trồng vải theo hướng an toàn có truy xuất nguồn gốc, gắn với liên kết doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm…
Theo Trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật Hải Phòng) Bùi Cảnh Đức, tại một số vùng vải thiều chuyên canh, người trồng vải cần thay đổi thói quen sản xuất lạc hậu; tích cực ứng dụng các loại phân bón thế hệ mới, thuốc bảo vệ thực vật an toàn để sản xuất theo đúng quy trình và tiêu chuẩn VietGAP để cho năng suất, chất lượng vải thiều cao hơn; tích cực phối hợp với cán bộ kỹ thuật tìm hiểu nguyên nhân vải thiều thoái hóa, sản lượng, chất lượng kém, từ đó tiến hành phục tráng lại.