Ngăn chặn tín dụng “đen” từ các app cho vay tiền
Ảnh minh họa
Vừa qua, các cơ quan thông tin đại chúng phản ánh một doanh nghiệp nước ngoài hoạt động cho vay tiền qua app chui ở Việt Nam, với chiêu thức đòi nợ bất nhân. Khi người đi vay đến hạn chưa kịp trả nợ, lập tức các nhân viên công ty gọi điện thoại liên tục đến người vay tiền và những người thân của họ chửi bới, đe dọa, gây áp lực để đòi nợ. Từ đó, gây mất trật tự trị an, xáo trộn cuộc sống thường nhật của những người vay nợ và người thân của họ. Trên thực tế xảy ra vụ việc đáng tiếc, người vay nợ bị thúc giục liên tục, bị truy bức, dồn vào đường cùng, dẫn đến trầm cảm, tìm đến cách giải quyết tiêu cực. Đó là anh N.M.K, sinh năm 1993, ở huyện Châu Thành (thành phố Cần Thơ) tự tử vào ngày 10-5. Nguyên do, trước đó, anh vay 5 triệu đồng qua app. Sau 7 ngày đến hạn không trả kịp, số tiền phạt và tiền lãi liên tục tăng lên từng ngày khiến anh K mất khả năng chi trả. Sau đó, app cho anh K vay giới thiệu các app khác để anh K vay tiếp nhằm trả nợ khoản vay trước. Sau khi anh K vay tiền qua nhiều app, số nợ gốc và lãi tăng lên nhanh chóng, hơn 200 triệu đồng. Trước sự việc, các cơ quan báo chí vào cuộc, phanh phui phương thức cho vay và đòi nợ bất nhân kể trên, nhiều app âm thầm chấm dứt hoạt động, bỗng nhiên nhiều người đi vay qua app được xóa nợ.
Theo quy định pháp luật, quan hệ giữa bên cho vay tiền và bên đi vay dưới bất cứ hình thức nào, trực tiếp hoặc trực tuyến (app vay tiền online) đều phải tuân thủ nghiêm chỉnh về lãi suất. Nếu tổ chức, cá nhân nào vi phạm đều bị xử lý nghiêm. Vay tiền qua app thực chất là một ứng dụng cho vay tín chấp, người đi vay không cần có tài sản bảo đảm, cần có uy tín về thu nhập và khả năng trả nợ để được vay. Các giao dịch được thực hiện trực tuyến, thông qua các trang web, các sàn giao dịch trực tuyến hoặc các ứng dụng được cài đặt trên điện thoại di động thông minh (smart phone). Việc vay và cho vay tiền qua app rất thuận lợi, người có nhu cầu vay tiền nhanh chóng được đáp ứng với một số thao tác đăng ký đơn giản như: tải app, điền thông tin cá nhân, số tài khoản nhận tiền, gửi ảnh chụp cá nhân và chứng minh nhân dân, đồng ý cho app truy cập danh bạ cá nhân.
Pháp luật hình sự quy định nếu các đối tượng, tổ chức cho vay tiền với lãi suất cao vượt 100%/năm trở lên và có thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên thì bị xử lý về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, với các hình phạt bằng tiền từ 50 triệu đồng trở lên hoặc phạt tù tới 3 năm, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Còn cho vay với lãi suất từ trên 20%/năm trở lên nếu chưa đủ điều kiện xử lý về hình sự, thì bị xử phạt hành chính theo điểm d khoản 3 Điều 11 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự-an toàn xã hội. Theo đó, hành vi cho vay nặng lãi có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến đến 15 triệu đồng khi cho vay tiền có cầm cố tài sản, nhưng lãi suất cho vay vượt quá 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm cho vay.
Còn trong trường hợp bên cho vay tiền gọi điện thoại hoặc bằng các giao thức khác, như mạng xã hội facebook, zalo… để đe dọa, tung tin sai sự thật, bôi nhọ người vay chưa trả đúng hạn có thể bị xử lý về tội làm nhục người khác. Nếu chưa đủ điều kiện xử lý về hình sự, thì các hành vi trên có thể bị xử phạt hành chính theo khoản 1 Điều 5 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP của Chính phủ.
Thực tế có nhiều app cho vay biến tướng, cho vay với lãi suất vượt quá 20%/năm, trở thành tín dụng “đen”, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp người đi vay, gây mất an ninh, trật tự. Từ đó đặt ra yêu cầu đối với lực lượng chức năng trong đấu tranh, trấn áp tội phạm công nghệ cao và phòng ngừa vi phạm chủ động hơn trong nắm tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý các tổ chức, cá nhân cho vay tiền online không đăng ký kinh doanh, với lãi suất vượt quá quy định và đòi nợ trái pháp luật. Tùy từng trường hợp vi phạm, có thể xử lý về hình sự hoặc xử phạt hành chính như quy định nêu trên.
Một đặc trưng cho vay qua app là các giao dịch giữa bên cho vay và người vay đều phải sử dụng dịch vụ Internet Banking, tức là có sự tham gia của tổ chức ngân hàng cần cụ thể trong việc dịch chuyển dòng vốn. Do vậy, các ngân hàng cần quản lý chặt chẽ việc mở tài khoản của các chủ thể, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với lực lượng công an trong đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này. Người đi vay qua app cần tìm hiểu, lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ uy tín, thể hiện đầy đủ các thông tin trên website như: Tên công ty, mã số doanh nghiệp, địa chỉ, các chính sách cụ thể về lãi suất vay (trả nợ trước hạn, chậm trả,…) mẫu hợp đồng, trách nhiệm của các chủ thể tham gia giao dịch cùng với các thông tin điều khoản, dịch vụ, các quy định về lãi, phí, hạn mức trả nợ… trước khi quyết định vay tiền qua app. Khi phát hiện vi phạm của bên cho vay về lãi suất cũng như việc đòi nợ không đúng quy định, người đi vay chủ động tố giác vi phạm đến cơ quan Công an và chính quyền địa phương để đấu tranh, ngăn chặn vi phạm này, góp phần ổn định trật tự quản lý kinh tế, an ninh địa phương và quyền lợi của bản thân.