Bài trắc nghiệm hóc búa
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (bên trái) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel "bắt tay kiểu Covid-19" khi kết thúc họp báo tại Brussels.
Ban đầu, Ủy ban châu Âu đề xuất 2/3 quỹ phục hồi kinh tế, tương đương 500 tỷ euro, sẽ được triển khai dưới dạng các khoản tài trợ, chủ yếu dành cho các nước suy yếu nhất về kinh tế do đại dịch COVID-19 gây ra, 250 tỷ euro còn lại là để cho vay. Với cơ cấu như vậy, ngay lập tức dự án lớn chưa từng có này bộc lộ những bất đồng rõ rệt giữa các nhóm nước trong EU.
Các quốc gia miềnNam, đi đầu là Đức, chủ trương ủng hộ phương án trợ cấp nhiều hơn "vì tình đoàn kết tương hỗ sâu sắc hơn" giữa các quốc gia thành viên. Trong khi đó, các quốc gia giàu có phía Bắc (gồm Hà Lan, Thụy Điển, Đan Mạch, Áo và Phần Lan) muốn việc tiếp cận tiền hỗ trợ phải được gắn với các điều kiện nghiêm ngặt. Còn nhóm Visegrad với Cộng hòa Séc, Hung-ga-ry, Ba Lan và Xlô-va-ki-a lại đặc biệt thận trọng để bảo đảm quỹ phục hồi không làm giảm ngân sách dài hạn và chính sách gắn kết, do nhóm này trong số các quốc gia thụ hưởng nhiều nhất.
Ngoài thỏa hiệp về gói phục hồi kinh tế, lãnh đạo các nước EU cũng đạt đồng thuận về đề xuất ngân sách lớn chưa từng thấy lên tới 1.047 tỷ euro (gần 1.200 tỷ USD) cho 7 năm tới. Đây là bước tiến lớn sau thất bại của hội nghị thượng đỉnh về ngân sách hồi tháng 2. Ngân sách EU là xương sống cho các chính sách, cũng là yếu tố bảo đảm cho những tham vọng to lớn cả về kinh tế cũng như địa chính trị của liên minh. Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 khiến EU lâm vào tình trạng khó khăn trầm trọng hơn, kinh tế ước tính sẽ sụt giảm tới 8,3% trong năm 2020, việc thông qua được ngân sách dài hạn phù hợp giai đoạn 2021-2027 là vô cùng cấp thiết để EU có thể vượt qua những thách thức, bất luận là thực hiện mục tiêu về khí hậu, tạo việc làm hay gắn kết xã hội.
Nhiều quan chức đánh giá EU đạt thỏa thuận lịch sử, đặc biệt khi đây là lần đầu lãnh đạo các nước EU gặp mặt trực tiếp trong vòng 5 tháng qua kể từ đầu đại dịch COVID-19. Tìm được đồng thuận về kế hoạch chấn hưng kinh tế trị giá 750 tỷ euro được coi là thách thức sống còn với 27 nước EU, khi nhiều quốc gia EU đang rơi vào khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (Eurozone) có nguy cơ tan vỡ nếu các nước EU không đạt đồng thuận.
Thời gian đầu, EU lúng túng trong việc đối phó với sự bùng phát của đại dịch COVID-19. Mặc dù nguy cơ bị ảnh hưởng bởi đại dịch được cảnh báo từ lâu, nhưng EU phần nào mất cảnh giác, thiếu tinh thần đoàn kết, thiếu hiệu quả trong phối hợp cũng như tổ chức..., khiến EU bị thiệt hại cả về con người lẫn vật chất. Khoảng 200 nghìn người dân các nước EU tử vong do COVID-19. Nền kinh tế rơi vào tình trạng "chết lâm sàng" do các biện pháp hạn chế tiếp xúc xã hội, đẩy EU vào cuộc khủng hoảng chưa từng có trong gần một thế kỷ qua.
Bởi vậy, kết quả của hội nghị này được cho là mang ý nghĩa biểu tượng, phần nào chứng tỏ các nhà lãnh đạo EU cùng nhau nỗ lực hết sức nhằm đối phó với tình thế vô cùng nghiêm trọng do đại dịch COVID-19 gây ra. Trên thực tế EU vẫn đang hứng chịu những dư âm của thập niên đầy biến động, từ cuộc khủng hoảng nợ tại các nước Nam Âu, bất ổn của nền kinh tế Eurozone, làn sóng người tị nạn và cú sốc gây ra do việc nước Anh rời khỏi "mái nhà chung". Bất luận còn rất nhiều khác biệt và mâu thuẫn giữa các quốc gia thành viên EU trong những quyết sách về ngân sách dài hạn và quỹ phục hồi, ở một mức độ nào đó, EU thể hiện tinh thần trách nhiệm khi mà quỹ phục hồi hậu COVID-19 được coi như bài toán trắc nghiệm cho sự đoàn kết của EU./.