Khi nghệ sĩ trải lòng bằng tự truyện, hồi ký
Nỗi buồn
Nhạc sĩ – ca sĩ khiếm thị Hà Chương (đứng giữa) cùng bố mẹ trong buổi ra mắt tự truyện “Nhắm mắt nhìn sao”.
Tiến sĩ Đỗ Hải Ninh, Trưởng Phòng Văn học Việt Nam đương đại - Viện Văn học, cho biết “tự truyện” hiểu theo nghĩa rộng nhất, là câu chuyện cuộc đời của cá nhân do chính người đó kể lại. Đây là dạng văn xuôi tự sự do người thật kể lại đời mình, nhấn mạnh tới cuộc sống cá nhân, nhất là lịch sử hình thành nhân cách. Cùng là những thể loại tác giả tự kể về đời mình nhưng có sự khác nhau giữa hồi ký, nhật ký và tự truyện. Nếu như ở tự truyện, tâm điểm là cái tôi cá nhân của người viết và về bản chất, nó mang đặc trưng của truyện (có cốt truyện, giàu tính miêu tả, chú ý đến nghệ thuật kể), thì tâm điểm của hồi ký là thế giới bên ngoài, là bức tranh thời đại, mang đặc trưng của ký (nặng về tính sự kiện, tính xác thực).
Thị trường sách nước ta thời gian qua chứng kiến sự ra đời của nhiều tự truyện, hồi ký do các nghệ sĩ từ gạo cội cũng như thế hệ trẻ thực hiện. Trong số đó, nhiều tác phẩm không hấp dẫn, thậm chí làm để “câu” người đọc. Ca sĩ Hoàng Thùy Linh với tự truyện “Vàng Anh và Phượng Hoàng” dày 252 trang, kể về thời điểm năm 2007, cô bị lộ clip nóng với bạn trai cũ. Nữ ca sĩ Thanh Thảo trong tự truyện “Bí quyết nghề ca, scandal và sự thật” dành phần lớn trang viết kể về mối tình với siêu mẫu Bình Minh, “vạch áo cho người xem lưng” và làm ảnh hưởng đến cuộc sống đang rất hạnh phúc gia đình “người cũ”.
Tương tự, ca sĩ chuyển giới Lâm Khánh Chi với tự truyện “Lột xác” cũng xới lại chuyện quá khứ với một số nam ca sĩ, người mẫu, làm không ít người bất bình vì gây nguy cơ phá vỡ hạnh phúc của những người liên quan. Ca sĩ Long Nhật từng ra mắt tự truyện nói về cuộc đời anh, nhưng ngoài kể về quá trình tiến đến hôn nhân với người vợ hiện tại, còn vô vàn mối tình với những đại gia nam khác, mà ở đó tác giả úp mở chuyện quan hệ đồng giới. Cuốn sách với bề bộn thông tin đời thường như nồi lẩu thập cẩm đem đến cho Long Nhật danh hiệu “cao quý”: “Bà Tám làng giải trí”.
Các nghệ sĩ trẻ khi viết tự truyện, hồi ký thường mắc lỗi thường thấy là rất thiếu tính văn học, nhân văn, kể cả những người được chấp bút... Họ thường quá chú trọng bản thân, tập trung nói chuyện của mình, vì thế sợi dây kết nối cộng đồng thường mong manh, thậm chí đôi khi ích kỷ, vị kỷ và đem lại hiệu ứng ngược.
Năng lượng tích cực
Mặc dù bạn đọc từng mất thiện cảm với nghệ sĩ vì những tự truyện, hồi ký của nhiều nghệ sĩ trẻ kể trên, nhưng thực tế vẫn có tác phẩm thể hiện được mục đích sống rõ ràng, để khi đọc xong bạn đọc cảm thấy yêu quý tác giả, đằng sau những câu chuyện được - mất của nhân vật giúp bạn đọc thêm niềm vui, niềm hy vọng, tin tưởng vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
Mới đây, ca sĩ – nhạc sĩ khiếm thị Hà Chương ra mắt tự truyện “Nhắm mắt nhìn sao” (nhà báo Thanh Nhã chắp bút), khiến nhiều độc giả xúc động. Đọc cuốn tự truyện này, không khỏi ngỡ ngàng khi được biết, từ năm hai tuổi, Hà Chương mất hoàn toàn thị lực. Trong tự truyện, Hà Chương kể lại câu chuyện đời mình tường tận đến từng giọt nước mắt, từng giọt mồ hôi, chi tiết đến từng giấc chiêm bao, từng phút tủi lòng. Anh kể lại từng khoảnh khắc thăng hoa khi vượt qua chính mình, khi chinh phục được thử thách để bước lên thêm nấc thang thành công nữa. Anh kể với hy vọng chuyện đời mình sẽ tiếp thêm động lực cho người khác.
Làm quen với cây đàn guitar từ năm 7 tuổi, khi mà ngón tay chưa đủ lớn và rộng để trải đủ các hợp âm, nhưng Hà Chương vẫn ôm đàn và học bấm những nốt cơ bản. Đến năm 2004, Hà Chương trở thành sinh viên Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, khoa nhạc cụ truyền thống. Hà Chương chia sẻ: “Sứ mệnh của tôi là người thắp lửa đam mê! Lửa ở đây là sự ấm áp, hạnh phúc và là sức mạnh tiềm tàng trong mỗi con người. Tôi muốn được lan truyền ngọn lửa và những năng lượng tích cực đến những người chung quanh để họ dễ dàng vượt qua những thử thách đời thường.”
Bên cạnh đó, danh ca Khánh Ly từng gây ấn tượng với hồi ký “Đằng sau những nụ cười”, vén bức màn sau ánh hào quang sân khấu để công chúng thấy được những cay đắng cũng như cái giá mà người nghệ sĩ thường phải trả khi dấn thân vào con đường nghệ thuật. NSƯT Thành Lộc có tự truyện “Tâm thành và lộc đời” kể về những năm tháng lăn lộn với đời, sống cùng nghề của người nghệ sĩ. NSƯT Thành Lộc chia sẻ, từ câu chuyện đời, chuyện nghề của mình, anh muốn truyền đi thông điệp sống lạc quan, “Mà muốn lạc quan thì phải chuẩn bị một tâm thế sống ổn định để vượt qua những trở lực trong nghề nghiệp và trong đời riêng”.