Bảo đảm nguồn lực cho công tác dân số: Cần cơ chế thỏa đáng
Không thể chỉ “làm vì tâm huyết”
Cán bộ, cộng tác viên dân số thị trấn An Lão tuyên truyền chính sách dân số đến người dân trên địa bàn.
Tham gia công tác dân số từ năm 1993 đến nay, bà Nguyễn Thị Phúc, cộng tác viên dân số Tổ dân phố Trung Dũng, thị trấn An Lão (huyện An Lão) luôn nhiệt tình với hoạt động phong trào. Hiện, tổ dân phố có 315 hộ, với 1300 nhân khẩu, là địa bàn đô thị có di biến động dân số thường xuyên, nhưng nhiều năm nay không có người sinh con thứ 3.
Bà Phúc cho biết, thực hiện Nghị quyết 21, cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương quan tâm, chỉ đạo công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ), cùng sự hỗ trợ của các đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động thiết thực trong truyền thông sinh đẻ có kế hoạch, góp phần thay đổi nhận thức của người dân. Bên cạnh thuận lợi đó, công tác dân số-KHHGĐ tại cơ sở cũng gặp một số khó khăn. Cụ thể cộng tác viên dân số khó tiếp cận để tuyên truyền trực tiếp đến những người trẻ trong độ tuổi sinh sản vì hầu hết họ đi làm tại các công ty, doanh nghiệp. Để gặp gỡ, tuyên truyền trực tiếp, tư vấn chăm sóc sức khỏe sinh sản, KHHGĐ, cộng tác viên dân số phải đi tuyên truyền vào ngày cuối tuần, thậm chí không kể trưa, tối. Không chỉ tuyên truyền, các cộng tác viên còn phải thường xuyên giám sát, động viên họ chấp hành tốt chính sách dân số của Đảng, Nhà nước. “Tôi làm chủ yếu vì tâm huyết, trách nhiệm và sự yêu mến của người dân chứ phụ cấp không đáng là bao. Những ngày đầu làm công tác dân số, phụ cấp cho mỗi cộng tác viên chỉ 15 nghìn đồng/tháng, đến nay nâng lên 150 nghìn đồng/tháng, tuy nhiên 10 năm nay con số này chưa thay đổi và từ đầu năm đến nay, do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, tôi chưa được nhận phụ cấp 6 tháng”, bà Phúc cười, gương mặt phảng phất nỗi buồn.
Theo thống kê của Chi cục Dân số-KHHGĐ thành phố, trên địa bàn thành phố hiện có 2.010 cộng tác viên dân số ở 14 quận, huyện. Mỗi năm, thành phố bố trí 3,618 tỷ đồng từ ngân sách để chi trả phụ cấp cho đội ngũ này. “Phụ cấp hằng tháng của cộng tác viên dân số quá thấp, chỉ 150 nghìn đồng/tháng (tương ứng ½ ngày công lao động phổ thông). Mặc dù họ rất tâm huyết nhưng khối lượng công việc quá nhiều. Trung bình mỗi cộng tác viên phải quản lý khoảng 300 hộ dân, khá vất vả trong công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách dân số của Đảng, Nhà nước cũng như thu thập thông tin biến động dân số, không để lơi lỏng “mặt trận” này. Do vậy, tôi tha thiết đề nghị Trung ương, lãnh đạo thành phố, các cơ quan chức năng quan tâm bố trí kinh phí hợp lý, bảo đảm việc triển khai toàn diện, hiệu quả công tác dân số, trong đó xem xét tăng phụ cấp cho các cộng tác viên dân số”, ông Đào Thành Lạc, Giám đốc Trung tâm Dân số-KHHGĐ huyện An Lão trăn trở.
Cần bố trí thêm nguồn lực
Được biết, các nguồn lực dành cho hoạt động dân số-KHHGĐ hiện gồm nguồn ngân sách Trung ương, thành phố và các quận, huyện. Trong đó, nguồn ngân sách Trung ương do Tổng cục Dân số-KHHGĐ cấp cho chương trình mục tiêu Y tế-Dân số, chi cho hoạt động các đề án, mô hình về nâng cao chất lượng dân số. Tuy nhiên, nguồn kinh phí này cắt giảm hằng năm. Cụ thể, năm 2018 là 13,711 tỷ đồng; năm 2019 còn 7,435 tỷ đồng; năm 2020 còn 7,352 tỷ đồng (giảm 6,359 tỷ đồng so với năm 2018). Nguồn ngân sách thành phố cấp kinh phí hoạt động công tác dân số toàn thành phố 5 tỷ đồng/năm, trong đó chi trả phụ cấp cho 2.010 cộng tác viên dân số địa bàn 3,618 tỷ đồng, còn lại 1,382 tỷ đồng dành cho các hoạt động của Chi cục và Trung tâm dân số-KHHGĐ 14 quận, huyện. Nguồn kinh phí quá hạn hẹp, khó có thể triển khai sâu, rộng các hoạt động của công tác dân số toàn thành phố, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đề ra. Về nguồn ngân sách của các quận, huyện, nhiều cán bộ dân số xã, phường, thị trấn phản ánh, mỗi năm mỗi quận, huyện bố trí khoảng 20 triệu đồng cho hoạt động y tế-dân số, trong đó khoảng 5 triệu đồng cho hoạt động dân số. Tuy nhiên, phần phụ lục khoản chi chỉ ghi dành cho hoạt động y tế nói chung, nên không thể chi cho hoạt động dân số.
Trước khó khăn thực tế tại cơ sở, Chi cục trưởng Chi cục Dân số-KHHGĐ thành phố Trần Thị Thu Hằng cho biết, tại hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết số 21 do Tổng cục Dân số-KHHGĐ và Sở Y tế tổ chức, Chi cục kiến nghị Tổng cục tiếp tục tăng cường đầu tư kinh phí từ chương trình mục tiêu Y tế-Dân số, tạo điều kiện để các địa phương hoàn thành các chỉ tiêu đề ra. Đồng thời, thành phố và các ngành liên quan quan tâm, bổ sung tăng kinh phí của địa phương cho hoạt động dân số-KHHGĐ; xem xét, phụ cấp cho các cộng tác viên dân số, trước mắt là bố trí chi trả phụ cấp cho cộng tác viên dân số 6 tháng đầu năm 2020; hướng dẫn các địa phương thống nhất cách chi cho hoạt động y tế-dân số hằng năm…