Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa hiệu quả canh tác thấp: Vướng về thủ tục

Mô hình chuyển đổi canh tác hiệu quả dưa lê Hàn Quốc ở xã An Thọ (An Lão).

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, đến thời điểm này, trong số 489 ha đất lúa được chuyển đổi ở các huyện, có 108 ha được chuyển sang trồng cây lâu năm, 298 ha chuyển sang cây trồng hàng năm, 81 ha chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản. Đi đầu trong thực hiện là các huyện: Vĩnh Bảo, Kiến Thụy, An Dương. Trong đó, huyện An Dương chuyển đổi 206 ha chủ yếu chuyển đổi sang trồng cây hằng năm chiếm 192 ha, cây lâu năm chiếm 13 ha. Huyện Vĩnh Bảo đến nay chuyển đổi 108 ha, trong đó, chuyển đổi sang trồng cây hằng năm là 65 ha, cây lâu năm 11 ha, nuôi trồng thủy sản 32 ha. Các huyện khác như: Thủy Nguyên, Tiên Lãng, Kiến Thụy số lượng chuyển đổi từ 40 ha đến 80 ha….

Tiến độ chuyển đổi ở các địa phương chưa đạt kế hoạch đề ra, do gặp vướng mắc về thủ tục. Trưởng Phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng (Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn) Lê Cảnh Đức cho biết, hiện nay, các văn bản pháp lý về việc cho phép chuyển đổi đất lúa sang cây trồng khác hay nuôi trồng thủy sản của trung ương có quy định rõ ràng tại Nghị định số 62 ngày 11-7-2019 của Chính phủ sửa đổi một số nội dung Nghị định số 35/2015/NĐ-CP ngày 13-4-2015 về quản lý sự dụng đất trồng lúa; Luật Trồng trọt 2020… Các cấp tỉnh, thành phố, huyện, xã phải căn cứ vào quy định của trung ương để cho phép chuyển đổi đất cấy lúa năng suất thấp sang cây trồng khác theo đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, phát triển kinh tế xã hội của địa phương và kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, khi nông dân có yêu cầu chuyển đổi, một số thủ tục phải chờ thời gian thẩm định. Bên cạnh đó, theo quy định, chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ trồng lúa sang trồng cây lâu năm phải theo vùng, để hình thành các vùng sản xuất tập trung và khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng sẵn có; phù hợp với định hướng hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp của địa phương. Song thực tế, ở một số địa phương hiện nay, nông dân mong muốn chuyển đổi nhưng hạn chế về nguồn nhân lực, nguồn vốn, khó ứng dụng được cơ giới hóa vào đồng ruộng để xây dựng vùng sản xuất tập trung, nên không đáp ứng được quy định này. Do đó, khi thẩm định dự án chuyển đổi không đạt yêu cầu….

Phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến độ

Từ thực tế trên, thời gian tới, để hỗ trợ nông dân đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi đất lúa sang trồng cây khác và nuôi trồng thủy sản, Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn tiếp tục tuyên truyền các văn bản quy định của Trung ương và thành phố đến các địa phương và hộ nông dân để nắm bắt rõ quy định; đồng thời hướng dẫn nông dân thực hiện cụ thể. Các phòng chức năng trực thuộc Sở như: Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật, Trung tâm Khuyến nông khảo sát các diện tích nông dân đang chuyển đổi tự phát, hướng dẫn bà con hợp tác với chính quyền địa phương làm các thủ tục chuyển đổi theo đúng quy định; định hướng, hỗ trợ điều kiện để sản xuất hiệu quả trên đất chuyển đổi bằng các giống cây trồng, nuôi thủy sản cho giá trị kinh tế cao; ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác để giảm tổn thất sau thu hoạch, đạt năng suất, chất lượng cao. Đặc biệt, các ngành chức năng tranh thủ các cơ chế hỗ trợ của thành phố, đặc biệt là Nghị quyết 19 của HĐND thành phố  năm 2019 về hỗ trợ phát triển sản xuất rau, củ, quả; Nghị quyết 13 của HĐND thành phố năm 2017 về khuyến khích phát triển nông nghiệp, thủy sản để nông dân có thêm cơ sở làm thủ tục chuyển đổi và có thêm nguồn vốn sản xuất trên các vùng đất được chuyển đổi.

Về phía chính quyền các địa phương, cần hợp tác chặt chẽ với các sở, ngành chức năng như: Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên- Môi trường để tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân làm thủ tục chuyển đổi nhanh, gọn, thuận tiện. Một số vướng mắc trong quá trình chuyển đổi như: về diện tích, phương án sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu... cần được hướng dẫn bổ sung, chỉnh sửa để nông dân sớm hoàn thiện theo đúng yêu cầu chuyển đổi của cấp trên. Phòng Nông nghiệp- Phát triển nông thôn các huyện rà soát các diện tích có khả năng chuyển đổi để đề xuất lãnh đạo huyện có cơ chế, chính sách riêng hỗ trợ thúc đẩy nhanh tiến độ, khuyến khích nông dân tích cực thực hiện. Đơn cử các huyện: Thủy Nguyên, Kiến Thụy mới đây đều có cơ chế hỗ trợ bằng tiền hoặc hỗ trợ tem truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại quảng bá sản phẩm đầu ra cho các vùng sản xuất chuyển đổi từ vùng cấy lúa năng suất kém hiệu quả…

Về phía nông dân, cần ý thức được việc chuyển đổi cho hiệu quả kinh tế cao để tích cực phối hợp với cơ quan, đơn vị chức năng đẩy nhanh tiến độ làm thủ tục chuyển đổi; xây dựng kế hoạch sản xuất chi tiết, hiệu quả, khả thi để sản xuất bền vững trên vùng đất chuyển đổi; tích cực ứng dụng cơ giới hóa và tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất mới đáp ứng yêu để được các cấp phê duyệt dự án chuyển đổi…

Theo Nghị định số 62 của Chính phủ,  quy định đối tượng có nhu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa, gửi 1 bản đăng ký đến UBND cấp xã theo mẫu quy định. Trường hợp bản đăng ký chuyển đổi không hợp lệ, trong thời gian 3 ngày làm việc, UBND cấp xã phải hướng dẫn cho người sử dụng đất, chỉnh sửa, bổ sung bản đăng ký. Trường hợp bản đăng ký chuyển đổi hợp lệ và phù hợp với kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa của UBND cấp xã, trong thời gian 5 ngày làm việc. Trường hợp không đồng ý, UBND cấp xã phải trả lời bằng văn bản…

Hương An