Bệnh đột quỵ não ở trẻ em: Phát hiện sớm, điều trị kịp thời
Hợp tác liên khoa cấp cứu người bệnh
Sau phẫu thuật thành công do đột quỵ não, cháu H.N.M. đang tập phục hồi chức năng và có tiến triển tốt.
Sau hơn một tháng nhập viện cấp cứu và điều trị kịp thời bệnh đột quỵ não, cháu H.N.M, 6 tuổi, ở thôn 2, xã Kiền Bái (huyện Thủy Nguyên) tỉnh táo hoàn toàn, tiếp xúc tốt, sẹo mổ đang liền tốt, tuy còn yếu nhẹ nửa người phải, đang tiếp tục tập phục hồi chức năng tại Khoa Y học cổ truyền-Phục hồi chức năng (Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng).
Chị Lê Thị Tuyết, mẹ cháu H.N.M. cho biết, khoảng hơn 3 giờ sáng ngày 11-6, cháu M. xuất hiện biểu hiện đau đầu, nôn, chóng mặt, sau đó co giật và đi vào hôn mê. Gia đình lập tức đưa cháu đi cấp cứu tại Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng. Các bác sĩ Khoa Hồi sức cấp cứu ghi nhận cháu M. nhập viện trong tình trạng hôn mê, co giật nhẹ nửa người trái, đồng tử 2 bên giãn 4 mm, không phản xạ ánh sáng. Xác định đây là trường hợp nặng, cần cấp cứu khẩn trương kịp thời, các bác sĩ vừa hồi sức vừa làm các xét nghiệm cần thiết để xác định chẩn đoán. Sau khi chụp phim CT Scan sọ não phát hiện khối máu tụ dưới màng cứng vùng trán, thái dương, gây xẹp não thất bên trái. Các bác sĩ Khoa Hồi sức lập tức hội chẩn các khoa liên quan, như: Ngoại chấn thương, Gây mê hồi tỉnh, Huyết học… xác định cháu M. bị xuất huyết tụ máu dưới màng cứng, liệt nửa người. Trường hợp này cần cấp cứu khẩn cấp nhưng tình trạng người bệnh hầu như không có khả năng mổ vì trẻ hôn mê, điểm Glassgow thấp. Tuy nhiên, nếu trì hoãn mổ cấp cứu, trẻ tiên lượng tử vong cao.
Trước quyết tâm của các bác sĩ và sự tin tưởng của gia đình người bệnh, ca mổ mở hộp sọ tìm kiếm và điều trị nguyên nhân bệnh được quyết định nhanh. Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Quang Hiếu, Phó trưởng Khoa Ngoại chấn thương, người trực tiếp thực hiện ca mổ cho cháu H.N.M. cho biết: “Ca phẫu thuật diễn ra trong 2 giờ đồng hồ, chúng tôi tiến hành mở nắp hộp sọ rộng, mở màng cứng, lấy ra khoảng 100g máu tụ. Trong quá trình phẫu thuật, phát hiện điểm chảy máu là một nhánh tĩnh mạch nông vỏ não từ xương đá đi ra, kíp mổ tiến hành cầm máu, kiểm tra không còn điểm chảy máu, vá chùng màng cứng, đặt dẫn lưu và đóng lại vết mổ”. Sau mổ, Khoa Ngoại chấn thương và Hồi sức cấp cứu phối hợp điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh tiến triển tốt. Trẻ tiếp tục được chuyển xuống Khoa Y học cổ truyền-Phục hồi chức năng nhưng vẫn li bì, liệt hoàn toàn nửa người phải, chưa nói được, ăn được nhưng nuốt còn khó. Sau hơn 20 ngày điều trị phục hồi chức năng, cháu M tỉnh, không sốt, môi, chi hồng, tiếp xúc tốt, nói được, tự ngồi được, cơ lực tay, chân phải bậc 3, ăn ngủ tốt. Các bác sĩ tiếp tục điều trị theo phác đồ và tiên lượng người bệnh hồi phục tốt, khoảng thời gian ngắn nữa có thể ra viện.
Điều trị kết hợp giữa y học hiện đại và cổ truyền
Hiện ở Việt Nam và các nước trên thế giới, tỷ lệ trẻ đột quỵ não chiếm khoảng 5% số trẻ và có xu hướng tăng lên. Nếu như đột quỵ ở người lớn liên quan đến lối sống (ăn nhiều dầu mỡ, hút thuốc, lười vận động...) và các bệnh lý như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường..., đột quỵ ở trẻ chủ yếu là bệnh lý bẩm sinh, dị dạng bất thường mạch máu não hoặc trên nền chấn thương nào đó. Nếu như đột quỵ ở người lớn có các dấu hiệu ban đầu điển hình dễ nhận biết, như: miệng méo, nói ngọng, yếu liệt chân tay... Ở trẻ em, dấu hiệu ban đầu khá mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý thông thường như: đau đầu, buồn nôn, co giật, mất ý thức ngắn, hành động vụng về... Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ trẻ khi thấy dấu hiệu bất thường của con, nên đưa ngay đến bệnh viện để được cứu chữa kịp thời.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Quang Hiếu, khi tiếp nhận người bệnh có dấu hiệu bị đột quỵ não, thông qua chụp phim CT Scan sọ não bằng kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính 64 dãy có tiêm thuốc cản quang dựng mạch máu não tại Bệnh viện Trẻ em giúp kiểm soát, đánh giá và tìm ra các túi phình, các dị dạng mạch máu não… Từ đó, các bác sĩ có thể xác định trẻ đột quỵ thiếu máu não hay đột quỵ xuất huyết não và đưa ra phương hướng điều trị kịp thời. Theo ghi nhận tại Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, phần lớn trẻ bị đột quỵ do xuất huyết tụ máu dưới màng cứng hay còn gọi là tụ máu nội sọ khi một mạch máu bên trong não hoặc giữa sọ và não bị vỡ, tích tụ máu gây chèn ép nhu mô não. Trong đó, việc tụ máu thể cấp tính gây nguy cơ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời hoặc để lại di chứng về thần kinh. Còn theo bác sĩ Vũ Văn Điều, Khoa Y học cổ truyền-Phục hồi chức năng, sau phẫu thuật chuyên khoa cứu sống người bệnh, điều trị quan trọng và tối ưu nhất là phục hồi chức năng bằng vật lý trị liệu, vận động, trí nhớ và ngôn ngữ trị liệu. Vì thế, với trẻ bị đột quỵ não, cần điều trị phác đồ kết hợp y học hiện đại (thuốc uống, vật lý trị liệu - phục hồi chức năng) và y học cổ truyền (điện châm, xoa bóp, bấm huyệt, thủy châm…).