Tạo động lực phục hồi kinh tế hậu COVID-19
Tăng trưởng "trượt dốc"
Kinh tế Mỹ tụt dốc vì dịch COVID-19, đẩy nhiều người lao động vào tình trạng thất nghiệp (ảnh minh họa).
Mỹ vừa công bố số liệu cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới giảm 33% trong quý 2- 2020 - mức yếu kém nhất kể từ năm 1947. Tình trạng gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh lúc này sẽ làm tăng nguy cơ kinh tế Mỹ sớm phải đối mặt làn sóng phá sản lớn.
Bên kia bờ Đại Tây Dương, bức tranh kinh tế châu Âu cũng kém sắc. Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho biết trong quý 2-2020, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Khu vực sử dụng đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) giảm 12,1%, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 1995. Một số nền kinh tế lớn nhất trong Eurozone như Đức,Pháp,Italyvà Tây Ban Nha đều thông báo tốc độ tăng trưởng giảm mạnh trong quý 2-2020.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng những tác động của dịch COVID19, cuộc khủng hoảng y tế trăm năm mới xảy ra một lần, có thể sẽ kéo dài nhiều thập niên. Trong 7 tháng năm nay, hoạt động thương mại, đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên toàn cầu hầu như bị đình trệ.
Theo dự báo của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thương mại toàn cầu năm nay sẽ giảm 13-32% so với năm 2019, tùy theo diễn biến dịch bệnh. Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) dự báo tình hình dịch bệnh khiến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu năm nay giảm khoảng 40% so với năm ngoái và tiếp tục giảm 5-10% trong năm 2021. Các tổ chức cũng đánh giá suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2020 đã rõ rệt với mức suy giảm 4,9-7%.
ViệtNamđứng thứ hai trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) về mức độ phụ thuộc vào nền kinh tế toàn cầu, chỉ sauSingapore. Bên cạnh đó, tỷ lệ giao dịch thương mại so với GDP của ViệtNamở mức 198, trong nhóm cao nhất châu Á; trong đó, xuất khẩu hàng điện tử chiếm tỷ trọng lớn. Dù quan hệ thương mại giữa Việt Nam với các đối tác lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) đang có những điều kiện thuận lợi, đơn cử như Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA), hiệp định thương mại toàn diện nhất mà EU đã ký kết với một nước đang phát triển, có hiệu lực từ ngày 1-8, song tình hình khó khăn chung của nền kinh tế thế giới sẽ tạo ra những thách thức nhất định cho Việt Nam.
Một trong những yếu tố tạo thách thức là nhu cầu thế giới đang giảm rất mạnh, trong bối cảnh sức cầu từ bên ngoài và tiêu dùng trong nước đóng góp trên 75% cho tăng trưởng GDP của Việt Nam trong giai đoạn 2016-2019. Trước tình hình dịch chưa được kiểm soát, mọi người càng lo lắng về sự bất ổn nên có xu hướng tiết kiệm và giảm tiêu dùng. Điều này thể hiện phần nào qua tâm lý phổ biến là mua tài sản có giá như vàng, đồng franc Thụy Sĩ, chứ không dùng tiền để đầu tư.
Tìm cách thức hợp tác
Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo vệ sức khỏe người dân có thể là lý do rõ ràng hơn để các quốc gia can thiệp vào thị trường toàn cầu. Các chính phủ can thiệp vào mạng lưới kinh tế chủ yếu nhằm định hình lại chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào một số nhà cung cấp để bảo đảm an ninh kinh tế, ngay cả khi điều đó có thể phải trả giá. Chính phủ Nhật Bản đã cấp khoản trợ cấp trị giá 2 tỷ USD cho các doanh nghiệp để dịch chuyển các cơ sở sản xuất ra khỏi Trung Quốc trở về Nhật Bản hoặc sang Đông Nam Á.
Trung Quốc trước đó cũng nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài với kế hoạch "Made in China 2025". Mỹ thúc đẩy kiểm soát chặt chẽ bằng nhiều chính sách khuyến khích tiếp tục sản xuất tại thực địa, đồng thời hạn chế nguồn cung công nghệ cho đối thủ. Các nền kinh tế trên toàn cầu, từ các nước châu Âu, Ấn Độ,Canada,Australiahay Hàn Quốc, đưa ra những hạn chế đối với đầu tư nước ngoài vào nền kinh tế. Một loạt quy tắc quốc tế cũng đang dần bị vô hiệu hóa.
COVID-19 được coi là cú sốc kinh tế lớn nhất trong vòng 35 năm qua, tàn phá không chỉ các nền kinh tế dễ bị tổn thương mà còn khiến các nền kinh tế lớn rơi vào bế tắc. Trong bối cảnh đó, thế giới đang cần có những nỗ lực phối hợp quốc tế nhằm đối phó với tác động của đại dịch, trên một nhận thức chung, rằng hợp tác với nhau lúc hoạn nạn là vì lợi ích của các nước.
Cuộc khủng hoảng hiện nay cũng đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải có hành động nhanh chóng cùng cách tiếp cận toàn diện hơn, bắt nguồn từ việc cùng thay đổi để có được lối sống bền vững, chăm sóc con người và quan tâm đến môi trường "Mẹ thiên nhiên" để có thể giải quyết được những vấn đề sâu xa nhất.