Nghị định 98/2020/NĐ-CP của chính phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 15-10-2020 : Siết chặt hoạt động kinh doanh hàng “xách tay"

Hoạt động kinh doanh hàng “xách tay” sẽ bị siết chặt sau khi Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 15-10-2020.

Hàng “xách tay” không có hóa đơn là hàng lậu

Vài năm gần đây, hàng “xách tay” được nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng nhiều, đáp ứng nhu cầu của người sử dụng. Hàng “xách tay” ngày càng đa dạng về chủng loại, mẫu mã, nhãn hiệu. Trước đây, hàng “xách tay” chỉ tập trung vào một số sản phẩm sữa, bia rượu, nước giải khát, thì nay nhiều cửa hàng bán cả thực phẩm chế biến sẵn, bánh kẹo, mỹ phẩm “xách tay”, thậm chí các loại thực phẩm chức năng, thuốc hỗ trợ điều trị các loại bệnh mãn tính. Điểm chung của các mặt hàng “xách tay” này là không rõ ràng về nguồn gốc, không hóa đơn chứng từ mua bán, nhập khẩu. Nguồn gốc của sản phẩm chỉ dựa vào uy tín của người bán. Theo khoản 6, điều 3, Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định, hàng nhập lậu gồm hàng thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu. Hàng nhập khẩu không có giấy phép nhập khẩu, không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ tục hải quan hoặc gian lận số lượng, chủng loại hàng hóa khi làm thủ tục hải quan. Ngoài ra, hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từ kèm theo... cũng được xếp vào diện hàng lậu. Như vậy, tất cảhàng “xách tay” không có hóa đơn, chứng từ kèm theo như quy định, không làm thủ tục hải quan... đều bị xác định là hàng hóa nhập lậu. Điều 15 Nghị định này quy định các hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính từ 500 nghìn đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân. Theo đó, số tiền phạt được chia thành 9 mức, căn cứ theo tổng giá trị hàng hóa nhập lậu từ dưới 3 triệu đồng đến hơn 100 triệu đồng. Mức xử phạt sẽ tăng gấp đôi, tối đa 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức nếu trực tiếp nhập lậu hàng thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất bảo quản thực phẩm, trang thiết bị y tế, thuốc phòng bệnh trị giá dưới 100 triệu đồng hoặc từ 100 triệu đồng trở lên mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Sớm thay đổi thói quen tiêu dùng

Cách gọi "hàng xách tay" xuất phát từ giới kinh doanh và đây là cách gọi thông dụng ngoài thị trường. Một trong những điểm quan trọng khiến hàng “xách tay” được ưa chuộng là hiện nay do giá cả thường thấp hơn khoảng 15- 20% so với hàng chính hãng nhập khẩu. Theo cơ quan quản lý thị trường, giá thấp hơn là bởi hàng không phải chịu các khoản thuế, phí nhập khẩu như hàng chính hãng. Tuy nhiên, với hàng loạt hiệp định thương mại mới được ký kết giữa Việt Nam với các nước và các khối kinh tế quốc tế, hàng hóa chất lượng cao từ nhiều quốc gia theo đường chính ngạch vào Việt Nam sẽ được miễn, giảm thuế. Điều này có thể khiến hàng “xách tay” dần mất lợi thế so sánh với các loại hàng hóa nhập khẩu chính ngạch.

Mặc dù không minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ nhưng hàng “xách tay” vẫn có “đất sống” một phần là bởi nhiều người tiêu dùng có tâm lý cứ hàng hóa từ nước ngoài xách về là chất lượng tốt hơn. Nhưng thực tế cho thấy, hàng hóa “xách tay” xuất hiện tràn lan ở thị trường Việt Nam là hệ quả của hoạt động buôn lậu qua biên giới. Thông thường các sản phẩm, hàng hóa nhập khẩu chính ngạch về Việt Nam thông qua các doanh nghiệp, có nguồn gốc, xuất xứ, hóa đơn chứng từ rõ ràng. Thậm chí, một số mặt hàng còn được sản xuất, đóng gói theo quy chuẩn riêng để phù hợp với đặc điểm thể trạng cũng như nhu cầu của người tiêu dùng Việt Nam. Ngược lại, hàng “xách tay chủ yếu về Việt Nam theo đường tiểu ngạch với các tiêu chuẩn chất lượng không rõ ràng, tiềm ẩn nguy cơ gây nguy hiểm tới sức khỏe người dùng. Trước sự phức tạp của tình trạng kinh doanh hàng “xách tay”, Nghị định 98/2020/NĐCP có hiệu lực thi hành từ ngày 15-10 sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với nhóm hàng hóa này. Tuy nhiên, phải khẳng định, xử phạt hành chính chỉ là kênh để hạn chế buôn lậu, buôn bán hàng hóa trái pháp luật nhằm ngăn chặn vi phạm về thuế, từ đó ngăn chặn thất thoát nguồn thu thuế từ hoạt động thương mại. Để xử lý tận gốc tình trạng này, cần đồng bộ chính sách từ thương mại, thị trường đến thuế, hải quan… Cùng với đó, người tiêu dùng cũng cần thay đổi thói quen tiêu dùng, hạn chế sử dụng các sản phẩm nhập khẩu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không được cơ quan chức năng kiểm định chất lượng.

Phương An (tổng hợp)