Cốt lõi là phát triển phẩm chất học sinh
Ảnh minh họa
Lâu nay, nhiều ý kiến cho rằng, đối với giáo dục phổ thông, việc đánh giá học sinh chủ yếu qua các bài kiểm tra viết và bằng điểm số là phiến diện, chưa “nhìn nhận” toàn diện, khách quan được năng lực, phẩm chất của người học. Với hình thức đánh giá này, trong nhiều môn học- nhất là những môn xã hội- chỉ cần học sinh học thuộc lòng là làm bài được, thậm chí làm tốt, điểm cao. Nhưng thực tế, khi lạm dụng “học vẹt” như vậy, việc vận dụng kiến thức vào cuộc sống gặp nhiều hạn chế, khiến các em cứ bị chê là “gà công nghiệp”, với những ví dụ, câu chuyện cười ra ra nước mắt. Phổ biến trường hợp học sinh chăm chăm “học tủ” để đối phó, lấy điểm mỗi khi chuẩn bị kiểm tra, thi cử, sau đó “chữ thầy lại trả thầy”. Không ít người nước ngoài, trong đó có các chuyên gia giáo dục, nhận xét học sinh ViệtNamrất giỏi lý thuyết, nhưng còn kém về thực hành. Dù dư luận xã hội vẫn “quy lỗi” tình trạng này là do ngành giáo dục chậm đổi mới phương thức dạy và học, nhưng nguyên nhân cũng có phần khách quan. Biết rõ từ lâu là “học phải đi đôi với hành”, nhưng do cơ sở vật chất trường lớp còn nhiều hạn chế, đặc biệt là thiếu thốn các điều kiện để thực hành, trải nghiệm kiến thức đã học, nên học sinh cứ phải “học chay” dài dài, kéo theo cách đánh giá, kiểm tra cũ kỹ lấy “viết là chính”.
Vì thế, việc Bộ Giáo dục-Đào tạo ban hành quy định đổi mới việc đánh giá, xếp loại học sinh các cấp (nội dung trong các Thông tư 26 và 27 của bộ vừa ban hành được dư luận xã hội, các bậc cha mẹ học sinh rất đồng tình, ủng hộ bởi tính hợp lý và toàn diện hơn, nhất là đối với học sinh bậc trung học, khi đặt mục tiêu giúp các em phát triển được phẩm chất, năng lực cơ bản cần thiết trong cuộc sống, vượt ra ngoài cách phân loại “yếu, giỏi” cũ chỉ dựa trên điểm số. Cụ thể, học sinh THCS và THPT sẽ được đánh giá nhiều lần, bằng nhiều hình thức khác nhau và có nhiều cơ hội để thể hiện bản thân. Việc đánh giá dựa trên nhận xét sự tiến bộ về thái độ, hành vi, kết quả thực hiện các nhiệm vụ học tập của học sinh trong quá trình học tập. Trong đó, đánh giá kết quả học tập được cụ thể hóa bằng nhiều cách (nhận xét và chấm điểm, thường xuyên và định kỳ, trực tiếp hoặc trực tuyến) đến hình thức thực hiện (kiểm tra viết, hỏi – đáp, viết ngắn, thuyết trình, thực hành, thí nghiệm, sản phẩm học tập gắn với chủ đề dạy học cụ thể, dự án học tập....). Với nội dung đa dạng, bao quát như vậy, việc đánh giá sẽ sát thực với năng lực học, giúp các em nhận thức rõ hơn về bản thân để phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu.
Thực chất, việc đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng “học thực chất, đánh giá toàn diện, khách quan” là một phần quan trọng trong đổi mới dạy và học, cụ thể là triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018, nhằm hỗ trợ học sinh phát huy hết năng lực, đáp ứng yêu cầu đào tạo lớp người đủ trình độ, phẩm chất để đáp ứng nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ đất nước thời kỳ cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và toàn cầu hóa. Để có sự thay đổi đó, bên cạnh tiến trình phấn đấu đổi mới của ngành Giáo dục, còn là kết quả từ việc cả xã hội nỗ lực chung tay góp phần xây dựng, hoàn thiện cơ sở vật chất dạy và học, để con em chúng ta giờ đây có được môi trường tương đối đủ điều kiện học tập theo tiêu chí hiện đại, toàn diện. Mong rằng ngành Giáo dục triển khai nhanh chóng, hiệu quả chủ trương mới, góp phần tạo khí thế mới trong dạy và học khi năm học mới 2020-2021 vừa bắt đầu.