Hành vi phản cảm nơi công cộng: Nên có chế tài xử lý

Hành vi “chụp ảnh cưới” giữa đường phố của cặp đôi tại Hà Nội bị nhiều người phê phán.

“Hồn nhiên” không phải lối

“Hồn nhiên yêu nhau giữa dòng đời vội vã” là ý tưởng bộ ảnh cưới mà cặp đôi nói trên thực hiện. Và để thể hiện được ý tưởng này, họ cũng chọn cách làm rất hồn nhiên, đó là mang chăn, gối ra giữa đường, trải ra và… nằm chụp ảnh. Theo chia sẻ của nhiếp ảnh gia thực hiện bộ ảnh này, phố đi bộ Hồ Gươm không phải là địa điểm duy nhất cặp đôi mang chăn gối trải ra để chụp ảnh. Tuy nhiên, tại đây, ê kíp chụp ảnh và cặp đôi bị lực lượng quản lý đô thị phường sở tại nhắc nhở về việc đỗ xe không đúng quy định và giải tán để tránh tụ tập đông người.

Chị Nguyễn Thị Hường, ở phố Tam Bạc, phường Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng) cho rằng, việc làm của ê kíp chụp ảnh và cặp đôi trên dù mới mẻ nhưng việc thực hiện trên lại gây phản cảm. Việc mang chăn, gối – những vật dụng trong phòng ngủ, chốn riêng tư đặt ở giữa chốn công cộng, đông đúc người qua lại rồi vô tư “tác nghiệp” giữa phố đông người qua lại để chụp ảnh thật khó chấp nhận được.

Thực tế, những vụ việc, hành vi ứng xử phản cảm, lệch với chuẩn mực đạo đức và truyền thống văn hóa của cộng đồng xảy ra ở nhiều địa phương, trong đó có cả ở Hải Phòng. Cách đây vài năm, dư luận Hải Phòng vô cùng bức xúc trước việc hai cô gái vô tư ăn mặc hở hang, chụp ảnh tại một hồ nước tại xã An Sơn (huyện Thủy Nguyên). Vào mùa phượng nở tháng 5-2019, một nhóm du khách cũng khiến dư luận bất bình trước hành động thản nhiên bẻ cành, ngắt hoa phượng để chụp ảnh “check in” khi tới Hải Phòng. 

Những việc làm trên bị lên án, phê phán bởi chỉ để thực hiện được nhu cầu, mong muốn, ý thích của mình, các cá nhân này bất chấp các quy tắc, chuẩn mực ứng xử, đạo đức chung. Theo nhiều chuyên gia tâm lý, những việc làm, hành vi này là hệ quả của lối sống lệch lạc, không quan tâm tới lợi ích của tập thể, của cộng đồng.

Chỉ nhắc nhở thì chưa đủ

Để ngăn chặn tình trạng gia tăng các hành vi ứng xử không đúng mực nơi công cộng, nhiều địa phương như thành phố Hà Nội, tỉnh Quảng Ninh… ban hành bộ quy tắc ứng xử. Trong đó, xác định rõ mỗi cá nhân tại nơi công cộng cần tuân thủ nội quy, quy tắc chung, không sử dụng không gian, phương tiện, công trình công cộng phục vụ mục đích cá nhân không đúng quy định; không được thực hiện các hành vi phản cảm như nói tục, chửi bậy, hút thuốc lá, khạc nhổ, phóng uế, xả rác thải tùy tiện, xâm hại cảnh quan, không gian chung… Cùng với đó là những quy tắc cụ thể đối với từng loại không gian công cộng như tại vỉa hè, lòng đường; công viên, công trình văn hóa; các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; trung tâm siêu thị, nhà hàng, chợ…

Tại Hải Phòng, từ năm 2018, Sở Du lịch tham mưu với UBND thành phố triển khai Bộ quy tắc ứng xử văn minh du lịch trong đó chỉ rõ những yêu cầu ứng xử tối thiểu bảo đảm chuẩn mực ứng xử, giao tiếp nơi công cộng, tại các điểm tham quan, du lịch trên địa bàn thành phố. Theo đó, sự dân chủ, tự do, cái tôi cá nhân của mỗi người phù hợp với lợi ích, chuẩn mực đạo đức của cộng đồng, tập thể.

Theo luật gia Vũ Việt Cường, Phó chánh Văn phòng Hội Luật gia Hải Phòng, hiện các hành vi ứng xử nơi công cộng của các cá nhân mới được điều chỉnh bởi hệ thống các quy tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội. Khi xuất hiện hành vi phản cảm, “lệch chuẩn”, dư luận sẽ lên tiếng, tạo áp lực buộc cá nhân đó phải điều chỉnh chứ chưa thể xử lý, xử phạt vì thiếu hành lang pháp lý. Trước đây, Nghị định 73/2010/NĐ-CP của Chính phủ quy định: cá nhân có lời nói hoặc cử chỉ thô thiển, tục tĩu, thiếu văn hóa ở nơi công cộng bị xử phạt từ 60.000 đồng đến 100.000 đồng. Nhưng từ năm 2013, Nghị định 167/2013/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế Nghị định 73/2010, đã bãi bỏ quy định này.

Thiết nghĩ, để hạn chế những hành vi, việc làm phản cảm nơi công cộng, bên cạnh việc tăng cường giáo dục ý thức ứng xử văn hóa từ gia đình, nhà trường, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng xã hội các cấp, ngành chức năng cũng cần xem xét, bổ sung chế tài cần thiết để xử lý, bảo đảm văn minh nơi công cộng.

Thành Lê