Kỷ niệm 1010 năm Thăng Long - Hà Nội: Từ Kẻ Chợ đến Thành phố sáng tạo
(HPĐT)- Được hun đúc suốt hơn nghìn năm kể từ khi được Lý Thái Tổ ra chiếu định đô năm 1010, nền tảng tinh thần văn hiến của Thăng Long luôn là niềm tự hào của người Hà Nội và nhân dân cả nước, được gìn giữ, khơi nguồn trong dòng chảy lịch sử, tạo sức sống trường tồn cho lớp lớp các thế hệ. Đó là hào khí, trí tuệ Thăng Long, là khát vọng hòa bình, là bản lĩnh và phẩm chất hào hoa, thanh lịch. Mang trong mình truyền thống đó, Hà Nội tự tin trên con đường phát triển, sánh bước cùng các quốc gia trên thế giới.
Với nền tảng truyền thống và sức bật mạnh mẽ hiện tại, Hà Nội tự tin hướng tới phát triển bền vững.
Vang vọng hào khí Thăng Long
Với nhiều tên gọi, từ Thăng Long, Đông Đô, Đông Quan, Đông Kinh đến Bắc Thành, Hà Nội, cuối cùng lắng lại thành tên gọi thiêng liêng nhất: Thăng Long - Hà Nội. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Thăng Long - Hà Nội chịu muôn vàn cuộc xâm chiếm của giặc phương Bắc và của bọn thực dân, đế quốc. Dù điều kiện thiếu thốn, lạc hậu song, vượt lên tất cả, người Hà Nội đã viết lên những bản hùng ca chiến thắng. Hào khí Thăng Long, khát vọng hòa bình và chiến thắng tiếp thêm sức mạnh cho người dân Hà Nội, không khi nào chịu khuất phục trước kẻ thù. Nhưng người Hà Nội không muốn chiến tranh, biết khoan dung, vừa chiến đấu, vừa đàm phán để kẻ thù rút khỏi cuộc chiến, tránh đổ máu, lại hao người, tốn của. Hà Nội cũng biết đến với danh nghĩa “Thủ đô của phẩm giá con người”, “Thành phố Vì hòa bình” bởi hào khí, tinh thần Thăng Long được hun đúc từ hàng nghìn năm qua.
Là mảnh đất nghìn năm văn hiến, Thăng Long - Hà Nội là nơi hội tụ những trí tuệ, nhân tài của đất nước. Đây cũng là nơi đào tạo trí thức lớn nhất cả nước. Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên của cả nước với truyền thống tôn sư trọng đạo, hiếu học, coi trọng hiền tài, mỗi năm đào tạo ra hàng chục tiến sĩ tạo nên nguồn “nguyên khí quốc gia”. Cũng từ đây, trí tuệ Thăng Long lan tỏa đi khắp mọi miền đất nước, góp phần nâng cao tri thức của mọi nơi. Thăng Long - Hà Nội còn là nơi hội tụ khách văn chương của cả nước, thành danh tại nơi này.
Thăng Long - Hà Nội là nơi hội tụ người dân khắp mọi vùng miền, mang theo thói quen, nếp nghĩ, cách sinh hoạt về làm ăn, sinh sống. Nhưng người Hà Nội biết “gạn đục, khơi trong” để làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần và loại bỏ những thói quen không phù hợp. Các giá trị cốt lõi của văn hóa truyền thống dù bị tác động bởi điều kiện xã hội nhưng không thể mất đi. Văn hóa Hà Nội là thế, ở đó có sự tinh tế và kiêu hãnh, là niềm tự hào bao đời nay của người Hà Nội.
Hài hòa hiện đại và truyền thống
Trong suốt dặm dài lịch sử, Thăng Long - Hà Nội là nơi diễn ra, chứng kiến nhiều sự kiện lớn, nhiều biến cố, thăng trầm của riêng mảnh đất này và của chung đất nước, vì thế Hà Nội thực sự trở thành nơi lắng hồn núi sông ngàn năm, nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa các giá trị văn hóa của Việt Nam. Đó cũng là nền tảng, là giá trị “gốc” để Hà Nội vững bước trên con đường phát triển và hội nhập như hiện nay, vừa là mảnh đất đậm đà bản sắc văn hóa, vừa là Thủ đô năng động, hiện đại.
Nhắc tới di sản văn hóa vật thể ở Hà Nội là có thể kể tới 5.922 di tích, trong đó có một Di sản Văn hóa thế giới, một Di sản Tư liệu thế giới, 16 Di tích quốc gia đặc biệt cùng hàng nghìn di tích cấp quốc gia và di tích cấp thành phố. Cùng với đó, thành phố có 1.793 Di sản Văn hóa phi vật thể thuộc các lĩnh vực, trong đó hai Di sản Văn hóa phi vật thể thế giới, một di sản cần được bảo vệ khẩn cấp của nhân loại, 18 Di sản phi vật thể quốc gia… Hằng năm, thành phố đầu tư hàng trăm tỷ đồng tu bổ, tôn tạo lại di tích; bảo tồn, khôi phục các loại hình văn hóa phi vật thể để gìn giữ cho các thế hệ mai sau. Nét đẹp văn hóa ứng xử được quan tâm, thông qua chương trình xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Điều đáng mừng, văn hóa Hà Nội được đặt song hành với phát triển kinh tế, củng cố vị trí Hà Nội là trung tâm văn hóa của cả nước.
Trong những năm qua, Hà Nội nỗ lực trên con đường phát triển nhưng vẫn coi trọng những cốt yếu của quá khứ. Chính bởi lẽ đó, Hà Nội luôn có sự phát triển bền vững, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.
Năm 1999, người dân Thủ đô tự hào khi Hà Nội được UNESCO vinh danh Thành phố Vì hòa bình. Đến hôm nay, Hà Nội vẫn là thủ đô duy nhất của khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận được danh hiệu này. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế về những đóng góp tích cực của Thủ đô Hà Nội trong công cuộc đấu tranh vì hòa bình, cũng như trong sự nghiệp phát triển, xây dựng một thành phố hòa bình. Một thành phố năng động nhưng vẫn giữ những nét truyền thống, vươn lên với sức bật mạnh mẽ xứng đáng là đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trở thành trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế, hướng tới sự phát triển bền vững, cân bằng hài hòa giữa tăng trưởng và bảo vệ môi trường.
Đến năm 2019, tròn 20 năm Thủ đô đón nhận danh hiệu Thành phố Vì hòa bình, lại một lần nữa, Hà Nội vinh dự là một trong 246 thành phố chính thức gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO với lĩnh vực thiết kế. Sự kiện này có ý nghĩa quan trọng trong việc định vị thương hiệu, quảng bá hình ảnh trên mọi lĩnh vực sáng tạo văn hóa, gia nhập nhóm các thành phố toàn cầu đang phát triển theo hướng đổi mới, phù hợp với Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc về phát triển bền vững. Tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO là điều kiện để Hà Nội xây dựng và thúc đẩy vị trí cạnh tranh trong thu hút đầu tư, kích thích tái tạo đô thị, tập trung các chương trình phát triển giáo dục và các sự kiện văn hóa gắn liền với sự phát triển bền vững.
Kinh tế - xã hội phát triển toàn diện
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Hà Nội, kinh tế Thủ đô liên tục tăng trưởng và đạt mức khá trong giai đoạn 2015-2020; tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố ước tăng 7,39%, đạt mục tiêu đề ra (từ 7,3% đến 7,8%), cao hơn giai đoạn 2010-2015 (6,93%). Năm 2020, quy mô GRDP của Hà Nội ước đạt 1,06 triệu tỷ đồng, tương đương 45 tỷ USD; GRDP bình quân đầu người ước đạt 5.420 USD/người/năm, tăng 1,5 lần so với năm 2015, gấp 1,8 lần bình quân cả nước.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, theo hướng hiện đại, tỷ trọng khu vực công nghiệp và dịch vụ tăng mạnh; khu vực nông nghiệp giảm còn 2,09%. Tăng trưởng khu vực dịch vụ bình quân đạt 7,12%/năm. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2020 ước đạt 48,47 tỷ USD, tăng 1,34 lần so với năm 2015. Hoạt động của các tổ chức tín dụng đạt kết quả tích cực, vốn huy động liên tục tăng, bảo đảm đáp ứng nhu cầu hoạt động sản xuất, kinh doanh. Năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô được cải thiện rõ rệt. Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2019 của thành phố tăng 15 bậc, lên vị trí thứ 9 cả nước.
Bằng những giải pháp quyết liệt, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giai đoạn 2016-2020 liên tục tăng và vượt dự toán, tổng ước đạt gần 1.200.000 tỷ đồng, tăng 11,1%/ năm, gấp 1,64 lần giai đoạn 2011-2015. Đáng chú ý, tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2016-2020 ước đạt 1,74 triệu tỷ đồng, gấp 1,65 lần giai đoạn trước, bằng 39,2% GRDP, đạt mục tiêu đề ra. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) năm 2019 đạt 8,67 tỷ USD, cao nhất sau hơn 30 năm mở cửa và hội nhập, là năm thứ hai liên tiếp Hà Nội dẫn đầu cả nước. Mặc dù chỉ chiếm 1% về diện tích, 8,5% về dân số nhưng Hà Nội đóng góp trên 16% tổng sản phẩm nội địa (GDP), 18,5% thu ngân sách, 20% thu nội địa và 8,6% tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của cả nước. Hà Nội cũng có hợp tác giao thương chặt chẽ với nhiều địa phương trong toàn quốc (đã ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển với trên 50 địa phương), nhất là Vùng Thủ đô và tam giác phát triển kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, ngày càng xứng đáng vai trò là trung tâm lớn về kinh tế và giao dịch quốc tế, một động lực phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.