Việc đốt rác thải ngoài trời: Gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng
(HPĐT)- Việc đốt chất thải rắn ngoài trời gây ra nhiều nguy hại đối với môi trường, làm phát sinh nhiều vụ hỏa hoạn, gây thiệt hại tài sản. Nhưng việc này đang diễn ra công khai, phổ biến ở nhiều địa bàn, từ nội thành đến ngoại thành.
Người dân đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường (ảnh chụp tại phường Tràng Minh, quận Kiến An).
Nhiều mối nguy hại
Theo PSG, TS. Nguyễn Thị Ánh Tuyết (Viện Khoa học Công nghệ và Môi trường, Trường đại học Bách Khoa Hà Nội), hoạt động đốt lò than tổ ong hay đốt rơm rạ, giấy, gỗ, rác thải… đều gây phát thải nhiều chất độc hại, như: bụi, CO2, kim loại (chì, thuỷ ngân, kẽm, asen) dioxin… Các chất này có thể gây ra hàng loạt bệnh cho con người như: hắt hơi, kích ứng mắt, họng, kích ứng phổi, tiếp xúc với da có thể gây ra các nốt đỏ, phồng hoặc bong da… Khói sinh ra từ quá trình đốt ngoài trời còn gây ra mùi và ảnh hưởng đến tầm nhìn. Theo đại diện dự án theo dõi chất lượng không khí PAM Air Hà Thanh Hương: “Thông qua hệ thống theo dõi chất lượng không khí PAM Air, chúng tôi ghi nhận nhiều điểm ô nhiễm không khí có chỉ số ô nhiễm cao đột biến so với các khu vực chung quanh, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến các hoạt động đốt chất thải ngoài trời”.
Hiện nay, tại Hải Phòng, hoạt động đốt rác thải ngoài trời trên địa bàn thành phố diễn ra phổ biến, thường xuyên; nhất là vào dịp thu hoạch lúa. Đơn cử, từ ngày 7 đến 13-6-2020, chất lượng không khí ở thành phố có xu hướng kém. Chỉ số chất lượng không khí (AQI) có thời điểm lên đến hơn 100, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Nguyên nhân, giai đoạn này, tại một số khu vực ngoại thành xuất hiện tình trạng người dân đốt rơm rạ, rác thải sinh hoạt vào chiều muộn và ban đêm khiến nồng độ chất ô nhiễm trong không khí tăng. Bên cạnh đó, việc đốt rác thải diễn ra thường xuyên tại những bãi rác tạm, bãi rác tự phát ở khu đất trống, khu vực làng nghề phường Tràng Minh (quận Kiến An), các xưởng tái chế nhựa phế thải…
Không chỉ gây ô nhiễm môi trường không khí, việc đốt rác ngoài trời còn gây nhiều vụ hỏa hoạn. Ngày 25-9-2019, tại Trung tâm điện máy Hoàng Gia, ở đường Lê Hồng Phong (phường Đông Khê, quận Ngô Quyền) xảy ra vụ hỏa hoạn thiêu rụi gần như toàn bộ trung tâm, thiệt hại nhiều tỷ đồng. Nguyên nhân của vụ cháy là do một số người gom lá khô đốt trên bãi đất trống cạnh tòa nhà của Trung tâm, ngọn lửa nhanh chóng lan sang trung tâm và bùng phát dữ dội. Một trường hợp khác, ngày 11-10-2020, người dân đốt bãi rác đối diện chợ đầu mối Sở Dầu, ngọn lửa lan sang cửa hàng nước bên cạnh và một khoảng tường của Công ty TNHH Trường Thành. Rất may, Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố) phát hiện sớm, điều động lực lượng, phương tiện, dập tắt đám cháy, không có thiệt hại lớn về tài sản.
Nguy hại là vậy, song hiện nay, hoạt động đốt rác thải, rác sinh hoạt, đốt rơm rạ ngoài trời chưa có quy định quản lý cụ thể. Việc đốt rác chưa được xác định là hành vi vi phạm quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, an toàn cháy nổ, nên chưa chịu sự quản lý của cơ quan chức năng.
Cần có giải pháp kiểm soát, quản lý
Trước thực tế này, nhiều chuyên gia đề xuất đưa quy định cấm đốt than tổ ong và hoạt động đốt ngoài trời (đốt rác, rơm rạ) vào dự thảo Luật Bảo vệ Môi trường sửa đổi. Theo TS. Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên-Môi trường): cần giải pháp mạnh tay để hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại các đô thị lớn. Hiện nay, một số nước trên thế giới cấm hoạt động đốt ngoài trời. Các quốc gia này có định nghĩa rõ ràng về hoạt động đốt ngoài trời không kiểm soát. Tại Việt Nam, để luật hóa được vấn đề này, cần bàn thảo, cân nhắc và nghiên cứu kỹ. Cấm là điều cần thiết nhưng cần bàn kỹ để quy định có tính khả thi trong thực tế, tránh tình trạng “nhờn” luật.
Trước tình trạng ô nhiễm không khí do hoạt động đốt rác thải ngoài trời, ngày 18-9-2020, UBND thành phố Hà Nội ban hành Chỉ thị số 15/CT-UBND về việc tăng cường các biện pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động đốt rơm rạ, các phụ phẩm cây trồng và chất thải khác không đúng quy định nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Thành phố đặt mục tiêu, từ ngày 1-1-2021, 100% lượng rơm rạ và phụ phẩm cây trồng phát sinh được thu gom, tái sử dụng hoặc xử lý bảo đảm các yêu cầu về kỹ thuật môi trường; không còn hoạt động đốt rơm rạ, các phụ phẩm cây trồng và chất thải rắn sinh hoạt không đúng quy định trên địa bàn thành phố.
Hải Phòng hiện chưa có quy định về việc kiểm soát hoạt động đốt rác ngoài trời. Ngành chức năng, chính quyền địa phương cần có các biện pháp tuyên truyền, khuyến cáo để người dân nhận thức rõ những nguy cơ, tác hại của việc đốt rác thải ngoài trời thiếu kiểm soát. Bên cạnh đó, mỗi người cần tuân thủ chặt chẽ các quy định thu gom, xử lý rác thải, tránh tình trạng tự ý đốt rác hiện nay.