Nhân rộng mô hình HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất: Lựa chọn, ưu tiên nguồn lực hỗ trợ

Ứng dụng công nghệ cao trong trồng hoa lan tại HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hồng Thái (huyện An Dương).

Khó khăn về vốn, lao động kỹ thuật

Theo Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố, sau chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX năm 2012, phần lớn các HTX xác định đầu tư sản xuất theo hướng công nghệ cao là xu thế tất yếu. Bởi vậy, thời gian qua, nhiều HTX chủ động tìm hiểu, mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, nhất là các HTX mới thành lập.

Giám đốc HTX dịch vụ chăn nuôi Tú Sơn (huyện Kiến Thụy) Đồng Thị Doanh cho biết, thành lập năm 2016, đến nay HTX ứng dụng công nghệ cao trong 2 lĩnh vực sản xuất là chăn nuôi lợn theo tiêu chuẩn VietGAP và trồng rau, quả an toàn trong nhà lưới với diện tích hơn 1000 m2. So với phương thức truyền thống, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất cho năng suất, chất lượng sản phẩm cao hơn, hạn chế tác động của dịch bệnh và ảnh hưởng của thời tiết.

Tuy nhiên, quá trình ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, các HTX nông nghiệp đang phải đối măt với nhiều khó khăn. Trong đó, khó khăn lớn nhất là thiếu vốn đầu tư. Giám đốc HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Hiển Vinh (huyện An Lão) Nguyễn Văn Bảng cho biết, để xây dựng khu nhà lưới trồng rau an toàn diện tích từ 700 – 1000 m2, HTX cần số vốn ban đầu khoảng 500 triệu đến 1 tỷ đồng. Để huy động được số vốn này, đối với các HTX nông nghiệp không hề dễ dàng. Ngoài vốn, các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao đòi hỏi người lao động am hiểu và nắm bắt được quy trình vận hành sản xuất. Nhưng thực tế, 100% số HTX nông nghiệp hiện đều thiếu trầm trọng đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư được đào tạo bài bản nên rất khó để phát triển, nhân rộng mô hình sản xuất trên quy mô lớn. Tại HTX Vạn Thanh- đơn vị đang đầu tư nuôi trồng thủy sản và trồng rau hữu cơ với quy mô 14 ha tại xã Đông Hưng (huyện Tiên Lãng), Giám đốc HTX Nguyễn Văn Tuân cho biết, đơn vị cần ít nhất 2-3 kỹ sư chuyên ngành. Nhưng hiện HTX mới có một chuyên gia người Thái Lan phụ trách tất cả các khâu. Việc tìm kỹ sư nông nghiệp có chuyên môn về ứng dụng công nghệ cao khó khăn vì hiếm người muốn gắn bó với HTX.

Từ thiếu vốn, thiếu nhân lực dẫn đến việc triển khai các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao tại các HTX hiện chủ yếu dừng lại ở một vài công đoạn sản xuất. Quy mô nhỏ, phân tán, thiếu đồng bộ từ đầu tư con giống đến sản xuất, sơ chế, chế biến, xây dựng thương hiệu nhận diện sản phẩm chất lượng cao. Bởi vậy, thị trường “đầu ra” cho các sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của các đơn vị thiếu ổn định, giá bán chưa cao và dễ bị đánh đồng với các sản phẩm cùng loại sản xuất theo phương pháp truyền thống. Mặc dù vốn đầu tư lớn nhưng hiệu quả kinh tế mang lại chưa tương xứng, nên nhiều HTX có tâm lý e ngại, chưa muốn phát triển, nhân rộng mô hình.

Tạo điều kiện tiếp cận chính sách hỗ trợ

Theo Chủ tịch Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố Lương Minh Huệ, trung ương và thành phố có cơ chế, chính sách, một số chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Tuy nhiên, nguồn vốn hỗ trợ có hạn, trong khi số lượng các đơn vị có nhu cầu vay vốn, mức vay lớn. Để tham gia các chương trình hỗ trợ về nhân lực, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu… đều có điều kiện nhất định, không phải đơn vị nào cũng đáp ứng được. Bản thân các HTX chưa năng động, chủ động trong việc tìm kiếm các nguồn lực đầu tư, còn tâm lý trông chờ, ỷ lại. Do đó, việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ cũng như tìm kiếm nguồn lực đầu ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất đối với các HTX vẫn là bài toán khó.

Là tổ chức đại diện cho các HTX, hiện nay Liên minh có thể kết nối, tư vấn, hỗ trợ các HTX tiếp cận một số chương trình hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao phát triển sản xuất. Về vốn, có một số nguồn ưu đãi lãi suất, thuận lợi về thủ tục như: quỹ Hỗ trợ phát triển HTX của thành phố, của Liên minh HTX Việt Nam, quỹ Khoa học và công nghệ thành phố; gói hỗ trợ tín dụng 100 nghìn tỷ đồng của Chính phủ dành cho Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Liên minh tham mưu UBND thành phố tăng cường các chính sách hỗ trợ kinh tế tập thể, nòng cốt là HTX; phối hợp Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn, Khoa học – công nghệ, Công thương đẩy mạnh thực hiện các chương trình hỗ trợ các HTX về xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường, ứng dụng khoa học và công nghệ mới; hướng dẫn các HTX nông nghiệp đăng ký, xây dựng nhãn hiệu hàng hoá sản phẩm; thí điểm đưa cán bộ trẻ qua đào tạo về làm việc tại HTX…

Để việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất tại các HTX nông nghiệp hiệu quả cao, các địa phương cần tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức của bà con nông dân, HTX về sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Mỗi địa phương nên lựa chọn một số HTX có tiềm lực tốt để tập trung đầu tư, hỗ trợ, giúp các HTX lựa chọn, áp dụng công nghệ phù hợp, xây dựng mô hình đặc trưng, điển hình tới tiến phát triển, nhân rộng.

Bài và ảnh: Ngọc Lan