Giải Nobel Văn học 2020: Giọng thơ dịu dàng, nhân văn lên ngôi
Nhà thơ người Mỹ Louise Gluck, chủ nhân Giải Nobel Văn học 2020. Ảnh: Academy of Achievement
(HPĐT)- Giải thưởng Nobel Văn học danh giá năm 2020 vừa gọi tên thi sĩ người Mỹ Louise Glück. Đây được đánh giá là sự lựa chọn an toàn và phù hợp của Nobel Văn học sau nhiều tranh cãi suốt những năm qua.
Hóa giải “bóng đen” bê bối
Chiều 8-10, Viện Hàn lâm Thụy Điển trao Giải Nobel Văn học năm 2020 tặng nhà thơ người Mỹ Louise Gluck với lý do “vì giọng thơ không thể nhầm lẫn, mang nét đẹp toát lên từ sự thống khổ, khiến cho hiện hữu của mỗi cá nhân trở nên phổ biến”. Vượt qua những tên tuổi lớn như nhà văn Jamaica Kincaid, Anne Carson, tiểu thuyết gia Maryse Condé, nhà thơ Gluck chiến thắng giải thưởng chung cuộc với các tác phẩm mang chủ đề gia đình, màu sắc đa dạng, nhân văn và có nét sáng tạo tinh tế. Quyết định này khiến giới quan sát hân hoan, không chỉ vì giọng thơ của bà Louise Gluck được nhiều người yêu thích, mà đây được cho là sự lựa chọn an toàn của Ủy ban Nobel sau nhiều năm bê bối.
Trong quá khứ, Viện Hàn lâm Thụy Điển có nhiều quyết định trao giải gây tranh cãi và kéo dài trong cộng đồng yêu văn học. Nhiều nhà văn, nhà thơ từng bức xúc khi một số nhân vật “ngoại đạo” thắng giải như: ca sĩ, nhạc sĩ Bob Dylan, cố Thủ tướng Anh Winston Churchill, học giả chuyên nghiên cứu về toán học, logic học Bertrand Russell. Giới chuyên gia nhận định chủ nhân của giải Nobel Văn học danh giá nên là những nhà văn, nhà thơ thực thụ, giành mọi tâm huyết và thời gian cho văn học. Gần đây nhất, năm 2019, 1 năm sau cáo buộc lạm dụng tình dục tại chính Viện Hàn lâm Thụy Điển, Nobel Văn học được trao cho cây bút đa tài người Áo Peter Handke. Tuy nhiên, giải thưởng của Handke gây ra “cơn bão” tẩy chay tại nhiều quốc gia do ông từng công khai bảo vệ cựu Tổng thống Nam Tư Slobodan Miloševi – người bị cáo buộc hơn 60 tội danh liên quan đến diệt chủng, tội ác chống loài người và tội ác chiến tranh trong các cuộc xung đột đẫm máu ở vùng Balkan trong những năm 90 của thế kỷ trước.
Văn chương vì cuộc sống chinh phục Nobel
Như vậy, sau nhiều năm “sóng gió”, Viện Hàn lâm Thụy Điển gần như xoay ngược tình thế khi thể hiện sự lựa chọn khôn ngoan bằng cách trao giải cho bà Louise Gluck.
Bên cạnh sự đặc biệt khi bà Louise Gluck là nhà thơ nữ đầu tiên giành giải sau hơn 20 năm kể từ chiến thắng của tác giả nữ người Ba Lan Wisawa Szymborska vào năm 1996, Nobel Văn học 2020 đánh dấu màu sắc văn chương khác biệt so với những sự lựa chọn gần đây. Nếu như Nobel Văn học trước đây từng gây phản ứng dữ dội khi trao giải cho các tác phẩm mang tính chính trị nặng nề, chứa yếu tố nhạy cảm như các tác phẩm của nhà văn Peter Handke, nhà văn Mạc Ngôn, Nobel Văn học 2020 thay đổi theo xu hướng trân trọng hơn những áng văn chương nhân văn, dịu dàng về cuộc sống đời thường. Thơ của bà Louise Gluck với các câu chuyện về niềm vui, nỗi buồn giản dị giữa những trải nghiệm riêng tư, điểm xuyết vẻ đẹp thiên nhiên và pha trộn các “gia vị” thần thoại, huyền bí đại diện sự chuyển mình của Ủy ban Nobel trong cách đánh giá giải thưởng Văn học. Có thể không gai góc, không khắc nghiệt, giọng thơ nhân văn, gần gũi đời sống mà vẫn sâu sắc và thổn thức như trong các tác phẩm của Louise Gluck được dự báo sẽ tiếp tục chinh phục cả bạn đọc lẫn giải Nobel Văn học các năm sau.
Louise Elisabeth Glück, sinh năm 1943 tại New York, Mỹ, hiện là giáo sư môn Tiếng Anh tại Trường đại học Yale danh giá. Bà được đánh giá là một trong những nhà thơ nổi bật nhất của nền văn học đương đại Hoa Kỳ, giành được nhiều giải thưởng văn học lớn tại Mỹ, trong đó có Huy chương Nhân văn quốc gia, Giải thưởng Pulitzer, Giải thưởng Sách quốc gia, Giải thưởng Hội Nhà phê bình sách quốc gia và Giải thưởng Bollingen… Các tác phẩm nổi tiếng của bà gồm: “Ararat”, “Averno”, “The Triumph of Achillies”…