Mong chờ những bộ sách giáo khoa “chuẩn”
Giờ luyện chữ của học sinh khối lớp 1 Trường tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai (quận Lê Chân).
(HPĐT)- Năm học mới chưa bắt đầu được bao lâu nhưng những ý kiến xoay quanh chương trình giáo dục và bộ sách giáo khoa lớp 1 mới trở thành chủ đề nóng suốt những ngày qua. Mới đây nhất, ngày 15-10 vừa qua, sau khi có ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Bộ Giáo dục-Đào tạo chính thức điều chỉnh một số nội dung chưa phù hợp trong sách Tiếng Việt lớp 1 thuộc bộ sách giáo khoa “Cánh Diều”.
Phiền, mệt vì sách giáo khoa mới
Hơn 1 tháng qua, nhiều bậc cha mẹ có con học lớp 1 đều kêu ca, than thở về chương trình học quá nặng và khó, liệu có thực sự cần thiết và phù hợp với lứa tuổi vừa bước vào con đường học tập còn rất dài phía trước. Chị Vũ Thị Thanh Nhàn (ở phường Đông Khê, quận Ngô Quyền) thắc mắc: “Các con mới chỉ học được 1 tháng nhưng đã học những vần âm ghép phức tạp như ngh, th, tr... Và theo như tôi được biết, chương trình cũ tới học kỳ 2 mới học tiếng Anh, nhưng hiện tại các cháu đã học được mấy bài. Như vậy, dù chưa “sõi” tiếng Việt nhưng các con phải làm quen thêm ngôn ngữ thứ 2 khá gấp gáp, vội vàng. Điều này sẽ tạo áp lực lên các con, khiến các con sợ học, không còn hứng thú với môn học”.
Không chỉ các bậc cha mẹ, nhiều giáo viên lớp 1 cũng cho biết gặp nhiều khó khăn trong quá trình giảng dạy. Một giáo viên tiểu học thuộc quận Hồng Bàng: “Số tiết học môn Tiếng Việt tăng từ 10 lên 12 tiết nhưng do không được thực nghiệm trước mà áp dụng ngay trên thực tế nên chúng tôi không khỏi bỡ ngỡ. Có bài học, các con phải học 3 âm tiết thay vì 2 âm tiết như trước, khiến giáo viên không đủ thời gian, mà phải lấy thêm giờ sinh hoạt chung để dạy cho xong bài. Không những vậy, đi sâu vào nội dung bộ sách giáo khoa “Cánh Diều” đang được sử dụng rộng rãi tại nhiều trường tiểu học, chúng tôi thấy sách quá nhiều chữ, dùng từ địa phương, các yêu cầu không phù hợp với trẻ mới vào lớp 1. Trẻ bị dồn ép phải học thuộc chữ và vần trong thời gian ngắn dẫn đến việc học không hiệu quả, gây mệt mỏi, áp lực”.
Trước những bức xúc của dư luận, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tổ chức cuộc họp chỉ đạo Bộ Giáo dục-Đào tạo nghiên cứu các ý kiến góp ý, có quyết định kịp thời, phù hợp theo đúng thẩm quyền để chất lượng sách giáo khoa mới đáp ứng yêu cầu bảo đảm mục tiêu giáo dục. Ngay sau đó, Bộ Giáo dục-Đào tạo ra văn bản yêu cầu Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa môn Tiếng Việt rà soát, điều chỉnh một số nội dung phù hợp hơn. Cụ thể, chỉnh sửa, bổ sung ngữ liệu để giáo viên có thể thay thế một số đoạn, bài đọc phù hợp hơn với học sinh lớp 1 như bài “Cua, cò và đàn cá” trang 115, bài “Hai con ngựa” trang 157, bài “Lừa, thỏ và cọp” trang 163…; thay thế một số từ ngữ khó hiểu, ít dùng như từ “nhá”, “nom”, “quà… quà”, “chén”... Hội đồng thẩm định đề nghị tác giả khi chọn văn bản thay thế không sử dụng truyện ngụ ngôn hoặc các đoạn, bài “đa nghĩa”, nên lựa chọn đoạn, bài trong kho tàng văn học Việt Nam... Bộ cũng yêu cầu nhà xuất bản và tác giả xây dựng phương án chỉnh sửa, hiệu đính, gửi Hội đồng thẩm định để thẩm định, báo cáo Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo xem xét phê duyệt nội dung chỉnh sửa trước ngày 15-11-2020.
Rút kinh nghiệm cho những bộ sách tiếp theo
Nhìn lại “lịch sử thăng trầm” những bộ sách giáo khoa của các năm học trước, nhiều người không khỏi ngao ngán “đến bao giờ sách giáo khoa hết “sạn”?”. Việc có tới 5 bộ sách giáo khoa lớp 1 được phê chuẩn sử dụng cho năm học 2020-2021 mở đầu việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018 được Bộ Giáo dục- Đào tạo kỳ vọng là giúp các nhà trường “rộng đường lựa chọn” bộ sách nào phù hợp nhất với điều kiện thực tế, giúp học sinh lớp 1 được rèn luyện khả năng tự học, tự tìm tòi kiến thức, bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, vận dụng kiến thức thông qua giải quyết nhiệm vụ học tập đặt ra trong mỗi bài học. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, sách vẫn không tránh khỏi những khiếm khuyết này nọ, khiến nhiều người không khỏi thất vọng hoài nghi liệu những năm học tiếp theo, học sinh còn phải học những bộ sách giáo khoa “lỗi” nữa hay không?
Cô giáo Phạm Thị Hải, giáo viên Trường tiểu học Trần Quốc Toản (quận Ngô Quyền) cho rằng, Bộ Giáo dục-Đào tạo nên kéo dài thời gian dạy học thực nghiệm và tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáo viên tiểu học. Để chuẩn bị cho năm học này, giáo viên chỉ được thực nghiệm vỏn vẹn 1 tháng, thời gian quá ngắn khiến chúng tôi chưa kịp làm quen và nhận ra những hạn chế trong chương trình giáo dục cũng như nội dung còn bất cập của sách giáo khoa. Nếu thời gian thực nghiệm và tập huấn dài hơn, có thể bắt đầu từ năm học trước, chúng tôi sẽ có nhiều thời gian để làm quen với sách giáo khoa mới, từ đó chủ động xây dựng giáo án, bài giảng hợp lý hơn.
Còn ông Nguyễn Trung Chính, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng, người có nhiều năm công tác trong ngành giáo dục cho rằng: “Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa cũng như tác giả các bộ sách cần tiếp thu những ý kiến đóng góp bằng tinh thần cầu thị, kịp thời rà soát, điều chỉnh nội dung các bài học phù hợp. Trước khi đưa vào sử dụng đại trà, không chỉ có đội ngũ chuyên gia mà cần lấy ý kiến đóng góp từ các trường tiểu học, nhất là các giáo viên lớp 1. Bởi giáo viên là người trực tiếp giảng dạy, trực tiếp sử dụng sách giáo khoa nên ý kiến của họ rất quan trọng. Giáo viên có thể đóng góp bằng văn bản gửi lên cấp trường để tổng hợp gửi về Bộ Giáo dục-Đào tạo. Không chỉ sách lớp 1 mà sách các lớp sau cũng cần được thẩm định nhiều cấp, nhiều vòng, được tổng kết, rút kinh nghiệm, không để xảy ra việc đáng tiếc như lần này…”./.