Đề xuất cấp chứng chỉ hành nghề cho lái xe vận tải: Không phù hợp thực tế
(HPĐT)- Trong dự thảo Luật Giao thông đường bộ sửa đổi trình Quốc hội thẩm tra ngày 24-10 vừa qua, Bộ Giao thông- Vận tải đề xuất phương án bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề đối với người lái xe ô tô kinh doanh vận tải. Tuy nhiên, nhiều đơn vị, cá nhân hoạt động trong ngành dịch vụ này cho rằng đây là đề xuất không phù hợp, gây lãng phí.
Dự thảo Luật Giao thông đường bộ (sửa đổi) đề xuất bắt buộc có chứng chỉ hành nghề đối với lái xe kinh doanh vận tải (ảnh minh họa).
Phát sinh giấy phép con
Theo khoản 2 Điều 61 dự thảo luật quy định: “Người có giấy phép lái xe ô tô muốn hành nghề lái xe ô tô kinh doanh vận tải phải được đào tạo nghiệp vụ vận tải và được cấp chứng chỉ hành nghề lái xe ô tô kinh doanh vận tải”. Theo lý giải của Bộ Giao thông- Vận tải, việc bổ sung chứng chỉ hành nghề để làm rõ hai nội dung là hoạt động lái xe kinh doanh vận tải và lái xe vì mục đích cá nhân, không kinh doanh. Cụ thể, trường hợp lái xe vi phạm các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh vận tải có thể bị tước chứng chỉ hành nghề nhưng không bị tước giấy phép lái xe. Khi đó, lái xe ô tô bị cấm điều khiển phương tiện kinh doanh vận tải, nhưng không vì mục đích kinh doanh thì vẫn được hoạt động.
Trên các diễn đàn về luật giao thông có nhiều ý kiến không đồng tình với đề xuất này. Anh Nguyễn Cường, quản trị viên diễn đàn Luật giao thông cho rằng: Quy định này không hợp lý, làm tốn kém về thời gian, tiền bạc đối với người lái xe, thậm chí, còn làm phát sinh "giấy phép con", gây khó khăn đối với hoạt động kinh doanh vận tải. Bởi thực tế, ngay khi tuyển dụng lái xe, các doanh nghiệp yêu cầu người hành nghề phải xuất trình chứng chỉ sơ cấp nghề lái xe.
Theo điều 623 Bộ luật Dân sự, các loại phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường bộ được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Do đó, ngay trong quá trình đào tạo, dạy nghề lái xe hiện nay, học viên bắt buộc phải có chứng chỉ sơ cấp nghề lái xe trước khi được xét tham gia kỳ thi sát hạch lái xe. Do vậy, thay vì bổ sung chứng chỉ hành nghề cho lái xe tham gia hoạt động kinh doanh vận tải, cơ quan chức năng có thể xem xét việc sử dụng luôn chứng chỉ sơ cấp nghề này, tránh chồng chéo giữa các loại giấy tờ, gây lãng phí.
Giảm trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp
Bên cạnh những lo ngại về phát sinh giấy phép con, nhiều người e ngại việc đề xuất cấp chứng chỉ hành nghề cho lái xe hoạt động kinh doanh vận tải sẽ làm giảm trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp. Theo Điều 16, Thông tư 12/2020/TT-BGTVT của Bộ Giao thông- Vận tải, đội ngũ lái xe, nhân viên phục vụ trên xe bắt buộc phải được tập huấn nghiệp vụ vận tải và an toàn giao thông, định kỳ không quá 3 năm/lần. Toàn bộ việc giảng dạy được quy định do giáo viên chuyên ngành của các trường từ trung cấp trở lên đào tạo. Việc đào tạo này do đơn vị kinh doanh vận tải chịu trách nhiệm tổ chức và phải báo cáo Sở Giao thông- Vận tải địa phương.
Hiện, trên địa bàn thành phố có gần 50 nghìn ô tô tham gia hoạt động kinh doanh vận tải (bao gồm cả vận tải hành khách và vận tải hàng hóa). Ông Trần Mạnh Hùng, quản lý nhà xe Quốc Tuấn chuyên tuyến Hải Phòng- Nghệ An cho biết: Hoạt động tổ chức tập huấn nghiệp vụ, đào tạo kỹ năng đối với đội ngũ lái xe, phụ xe luôn được đưa vào kế hoạch hoạt động hằng năm của đơn vị. Trong đó, ngoài việc bổ sung các kiến thức pháp luật mới về trật tự an toàn giao thông, đơn vị cũng lồng ghép các kỹ năng mềm như tổ chức sắp xếp vị trí ngồi cho khách, xử lý các tình huống quá tải trong những ngày lễ, tết... Trường hợp số lượng người tham gia ít, đơn vị sẽ phối hợp với một số doanh nghiệp vận tải khác để tổ chức tập huấn định kỳ, bảo đảm đội ngũ lái xe, phụ xe đáp ứng các yêu cầu kiến thức về an toàn khi tham gia hoạt động kinh doanh vận tải.
Với quy định hiện tại, trách nhiệm của đơn vị kinh doanh vận tải đối với đội ngũ lái xe rất rõ ràng. Nhưng theo dự thảo Luật Giao thông đường bộ, việc tổ chức cấp chứng chỉ nghề cho lái xe lại do đơn vị tổ chức sát hạch lái xe thực hiện. Luật sư Đỗ Đức Khánh, Văn phòng luật sư DTD chi nhánh Hải Phòng cho rằng: Quy định này có thể làm giảm trách nhiệm của các doanh nghiệp kinh doanh vận tải trong quản lý tay nghề, chất lượng lái xe. Thậm chí, có thể làm nảy sinh tiêu cực khi người có giấy phép lái xe cố tìm cách có chứng chỉ hành nghề để đi xin việc. Do đó, để bảo đảm tính khả thi của Luật Giao thông đường bộ, cơ quan soạn thảo nên xem xét điều chỉnh theo hướng gắn trách nhiệm đào tạo, tập huấn định kỳ an toàn cho cơ sở kinh doanh dịch vụ vận tải. Trên nền tảng đó, cơ quan chức năng chỉ cần giám sát việc chấp hành của các đơn vị này./.