Phim Việt hóa: Vừa mừng, vừa lo
(HPĐT)- Mặc dù chịu sự tác động của nhiều loại hình văn hóa giải trí của đời sống hiện đại, còn một số hạn chế, nhưng sân khấu thiếu nhi thời gian qua có nhiều vở diễn tạo được tiếng vang. Qua đó, giữ sân khấu cho thiếu nhi để các em bay bổng với những giấc mơ và học những bài học về nhân nghĩa và những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.
Cảnh trong vở diễn “Cuộc chiến vô cực”.
Khó khăn nhiều mặt
Theo NSND Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam, cái khó của dàn dựng sân khấu cho thiếu nhi là các nghệ sĩ phải nắm bắt được tâm lý của trẻ và dùng chính cách nhìn của trẻ thì hiệu quả chương trình mới cao. Cùng quan điểm, NSƯT, đạo diễn Sĩ Tiến, Phó giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ cho biết, không thể cứ diễn mãi những tích truyện cũ theo phương pháp cũ, mà cần có sự đổi mới trong cách thể hiện để bắt kịp nhu cầu, tâm lý của trẻ em. Các vở diễn bây giờ không chỉ đơn thuần là diễn thoại, mà còn cần được đầu tư công nghệ, hấp dẫn cả phần nhìn. Vì thế, hiện nay, nhiều đơn vị nghệ thuật chỉ có thể đầu tư dàn dựng được 1-2 vở cho thiếu nhi trong năm.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng, nội dung một số vở diễn cho thiếu nhi ở nước ta thời gian qua còn hạn chế, câu chuyện chưa súc tích, vở diễn chưa đủ thuyết phục, ngôn ngữ nhân vật còn nhiều câu từ hời hợt, trượt ra ngoài nội dung,... Câu hỏi làm sao để mới hơn, hấp dẫn và được lưu giữ lâu hơn trong các em là vấn đề nan giải và các đơn vị sân khấu, diễn viên làm nghề luôn trăn trở. Làm chương trình cho thiếu nhi rất cần sự nghiêm túc, sáng tạo, hấp dẫn và chuyên nghiệp cao. Phải hiểu tâm lý, sở thích của tuổi thơ, nên vở diễn phải vừa hấp dẫn, dễ hiểu, vừa mang tính giải trí, giáo dục cao.
“Làm sân khấu cho thiếu nhi không đơn giản, thậm chí còn khó hơn rất nhiều sân khấu cho người lớn. Bởi để giữ chân, hấp dẫn thiếu nhi, ngoài câu chuyện kịch, các yếu tố phụ trợ rất cần được quan tâm đưa vào vở diễn” - nghệ sĩ Huỳnh Anh Tuấn, chủ sân khấu kịch Indecaf cho biết. Cái khó nữa hiện nay, các đơn vị sân khấu quá thiếu kịch bản vở diễn cho trẻ em. Một số đạo diễn sân khấu cho rằng, làm vở diễn cho thiếu nhi thì tiền đầu tư thậm chí còn cần nhiều hơn cả vở diễn cho người lớn. Nhìn vào đời sống sân khấu nhiều năm qua, hiếm có đạo diễn nào được biết tới với việc thường xuyên dựng vở thiếu nhi, đam mê, tâm huyết với thiếu nhi. Cũng chưa từng có cuộc thi sáng tác kịch bản sân khấu về đề tài thiếu nhi. Liên hoan sân khấu cho thiếu nhi càng không dám mơ tưởng.
Nỗ lực để sân khấu thiếu nhi “sống dậy”
Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng thực tế phản ánh, sân khấu thiếu nhi đang có bước chuyển mình và đang trở thành mảng sân khấu có thể giúp các nhà hát cân bằng doanh thu. Gần đây, nhiều tác phẩm sân khấu hướng đến các em nhỏ được đầu tư, ra mắt và được đánh giá cao.
Nhà hát Múa rối Việt Nam vừa khởi công dàn dựng vở diễn mới “Con yêu mẹ” (tác giả Minh Nhật; đạo diễn: NSND Nguyễn Tiến Dũng). Đây là vở diễn kết hợp biểu diễn cả múa rối nước và rối cạn.
Trong chương trình có sử dụng ca khúc hay về tình mẹ, tình gia đình của các nhạc sĩ: Nguyễn Văn Chung, Phạm Trọng Cầu, Phan Huỳnh Điểu, Phan Nhân... “Con yêu mẹ” mang tới những ý nghĩa nhân văn về tình yêu thương, tình mẫu tử của mẹ và con, điều này sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về giá trị của gia đình” - NSND Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh.
Gần đây, Nhà hát Tuổi trẻ (Hà Nội) công diễn vở nhạc kịch thiếu nhi “Cô bé bán diêm” do nghệ sĩ Hoàng Tùng biên kịch, đạo diễn Trường Sơn thực hiện, chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Đan Mạch Hans Christian Andersen. Điểm mới của nhạc kịch “Cô bé bán diêm” là kết hợp nhạc kịch và hợp xướng do 40 học sinh Hà Nội biểu diễn cùng dàn hợp xướng đa dạng và sự “phụ họa” của một số nghệ sĩ chuyên nghiệp. Hai loại hình nghệ thuật khán phòng cùng được thể hiện, tạo ra chương trình nghệ thuật đặc biệt với gần 100 người tham gia. Đồng thời, toàn bộ kịch bản và âm nhạc, cùng 15 bài hát trong vở nhạc kịch “Cô bé bán diêm” được sáng tác mới dành riêng cho vở diễn.
Bên cạnh đó, Nhà hát Tuổi trẻ cũng ghi điểm qua vở diễn “Cuộc chiến vô cực” đầy sáng tạo, được phóng tác từ những tích truyện dân gian thuần Việt kết hợp cùng tạo hình các nhân vật anh hùng hiện đại kể về cuộc hành trình chống cái ác của nhân vật “Đội trưởng Tý” và bạn bè. “Cuộc chiến vô cực” đậm chất nhạc kịch với không gian sân khấu rực rỡ sắc màu đầy ắp những tình huống vui nhộn nhưng cũng không kém phần xúc động, mang đến thông điệp giá trị về tình đoàn kết và lòng nhân ái.
Ngoài ra có thể kể đến vở diễn “Tiếng đàn Thạch Sanh” của Nhà hát Ca múa kịch Lam Sơn (Thanh Hóa), dàn dựng dựa theo truyện cổ tích nổi tiếng Thạch Sanh. Vở diễn thu hút các em nhỏ vì thể hiện bằng hình thức sân khấu hóa: Ca - vũ - kịch. Với thời lượng 60 phút, “Tiếng đàn Thạch Sanh” giúp các em không chỉ được theo dõi cốt truyện dân gian giàu tính nhân văn, mà còn chuyển tải thông điệp: Hãy sống nhân ái, yêu thương, giúp đỡ mọi người, sống trung thực, có lòng vị tha, ở hiền gặp lành và kẻ sống ác sẽ bị trừng trị thích đáng...
Có thể thấy, những tác phẩm sân khấu cho thiếu nhi gần đây bắt đầu được tập trung nâng cao chất lượng, tính đặc sắc của các vở diễn. Đây là nỗ lực đưa sân khấu đến gần hơn với thế hệ trẻ ngày nay, giúp các em biết đến những giá trị của loại hình nghệ thuật truyền thống và có thêm những bài học, những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.