“Vướng” khâu thỉnh giảng đối với các nghệ nhân, thợ giỏi

Học viên thực hành đo nước tại ao nuôi thủy sản. Ảnh: Xuân Phú

Giáo viên dạy nghề “vừa thiếu, vừa thừa”

Đây là thực tế trong hoạt động dạy nghề lao động nông thôn (LĐNT) hiện nay ở các Trung tâm GDNN-GDTX. Hằng năm, các trung tâm dạy hàng trăm mã nghề ở cả lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp. Các mã nghề đa dạng như vậy nên không trung tâm GDNN-GDTX nào có đủ giáo viên cơ hữu đáp ứng. Theo thống kê sơ bộ, mỗi Trung tâm GDNN-GDTX quận, huyện có từ 1 đến 4 giáo viên dạy nghề cơ hữu, có trung tâm không có giáo viên cơ hữu nào. Trung bình mỗi năm, các trung tâm GDNN-GDTX nhận dạy từ 2-5 lớp nghề cho LĐNT. Do hầu hết trung tâm thiếu giáo viên cơ hữu dạy nghề nên khó đáp ứng yêu cầu mở lớp.

Như tại huyện An Lão, trong 10 năm 2010-2020, Trung tâm GDNN-GDTX huyện mở 48 lớp dạy nghề cho LĐNT, gồm: kỹ thuật nuôi cá nước ngọt, nuôi cá lồng bè; trồng rau, dưa, bầu bí; sử dụng thuốc thú y; kỹ thuật chế biến món ăn; may công nghiệp; trồng hoa cây cảnh; trạm, điêu khắc đá…, với 1.675 lao động tham gia. Nghề dạy đa dạng như vậy, nhưng trung tâm chỉ có 2 giáo viên dạy nghề, gồm 1 giáo viên dạy nghề nông nghiệp (trồng rau củ quả, trồng lúa…), 1 giáo viên dạy nghề điện tự động. Do đó, với nhiều nghề, trung tâm không có giáo viên cơ hữu giảng dạy. Tương tự, 10 năm qua, Trung tâm GDNN-GDTX huyện An Dương tổ chức dạy hơn 10 nghề cho LĐNT, nhưng đội ngũ giáo viên của trung tâm cũng chỉ đáp ứng được nghề may công nghiệp, hàn. Trung tâm GDNN-GDTX huyện Tiên Lãng cũng chỉ đủ giáo viên cơ hữu dạy 2 nghề… Đây là thực trạng chung về giáo viên dạy nghề của các trung tâm GDNN-GDTX các quận, huyện. Không Trung tâm nào đủ giáo viên cơ hữu dạy các nghề LĐNT theo mã nghề. Song lại “thừa”, vì có những Trung tâm GDNN-GDTX có giáo viên cơ hữu, nhưng không tuyển sinh được lớp nào, gây lãng phí nguồn lực giáo viên cơ hữu.

Linh hoạt đối với giáo viên thỉnh giảng

Do đội ngũ giáo viên cơ hữu dạy nghề của các Trung tâm GDNN-GDTX không đủ đáp ứng các mã nghề dạy LĐNT nên các trung tâm phải mời giáo viên thỉnh giảng, là giáo viên của các trường dạy nghề, cán bộ cao cấp nghỉ hưu, cán bộ kỹ thuật của các trung tâm khuyến nông, khuyến công, các nghệ nhân làng nghề, thợ giỏi bậc cao của các doanh nghiệp… Tuy nhiên theo quy định, việc thỉnh giảng đối với cán bộ kỹ thuật, thợ giỏi, nghệ nhân… đang “vướng” bởi một số quy định. Theo Thông tư 08/2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về “Quy định chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp”, chuẩn chuyên môn nghiệp vụ của nhà giáo dạy trình độ sơ cấp nghề gồm 2 tiêu chí về năng lực chuyên môn và năng lực sư phạm. Trong đó, tiêu chí về năng lực chuyên môn yêu cầu có trình độ ngoại ngữ, tin học theo quy định chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin và Truyền thông. Về tiêu chí năng lực sư phạm, người tham gia giảng dạy phải “có chứng chỉ sư phạm dạy nghề trình độ sơ cấp nghề hoặc chứng chỉ bồi dưỡng sư phạm bậc 1, hoặc chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm dạy trình độ sơ cấp hoặc tương đương trở lên” và có thời gian tham gia giảng dạy ít nhất 6 tháng.

Theo Phó giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX huyện An Lão Nguyễn Mạnh Hùng, điều này quá khó đối với các giáo viên thỉnh giảng là nghệ nhân, thợ giỏi, cán bộ kỹ thuật tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất- kinh doanh, dịch vụ, cán bộ quản lý nhà hàng, khách sạn… bởi họ không phải là giáo viên chuyên nghiệp, nhưng họ làm rất tốt công việc chuyên môn, có kinh nghiệm thực tế, có kỹ năng, nhất là đào tạo theo cách “cầm tay chỉ việc” . Hầu hết họ không có chứng chỉ sư phạm dạy nghề. “Thực tế nhiều nghệ nhân, thợ giỏi nhận giảng dạy vì mối quan hệ thân tình, mong muốn giao lưu, chứ nếu chỉ để dạy vài lớp mà phải đi học đủ các chứng chỉ, chắc không ai giảng dạy”, ông Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ. Ngoài ra, các Trung tâm GDNN-GDTX không có kinh phí chi trả ở mức tối thiểu cho nghệ nhân, cán bộ kỹ thuật với mức 300 nghìn đồng/buổi dạy tối thiểu theo quy định, vì kinh phí bố trí 1 lớp nghề hiện còn thấp so với yêu cầu đào tạo.

Để “gỡ vướng” cho công tác dạy nghề LĐNT hiện nay, trong bối cảnh các Trung tâm GDNN-GDTX thiếu giáo viên dạy nghề cơ hữu, phải thỉnh giảng toàn bộ hoặc 1 phần, Bộ Lao độngThương binh và Xã hội sớm “nới” tiêu chuẩn về chứng chỉ, linh hoạt đối với giáo viên thỉnh giảng là nghệ nhân, cán bộ kỹ thuật cấp cao để tận dụng nguồn kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng thực tế của họ, bổ sung nguồn lực con người trong công tác đào tạo nghề. Thành phố cũng cần có chế độ, chính sách, đãi ngộ phù hợp để thu hút đội ngũ cán bộ kỹ thuật, nghệ nhân tham gia giảng dạy, truyền nghề giúp đa dạng nghề dạy LĐNT hiện nay. 

Phương Nam